مسیر ورځپاڼه

مسیر ورځپاڼه

ټاکل شوې چې د راتلونکې میلادی میاشتې په لومړیو کې په مسکو کې د افغانستان د سولې په اړه نړیوال کنفرانس جوړ شي. په دغه کنفرانس کې به د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د سولې پر مخامخ خبرو بحثونه کېږي. د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف ویلي، د مسکو غونډې ته طالبان نه دي وربلل شوي. دده په وینا په غونډه کې د افغانستان، پاکستان، هند، ایران، قزاقستان، قرغېزستان، چین، روسیې، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان استازي ګډون کوي. دا لومړی ځل نه دی چې په مسکو کې د افغانستان په اړه دغه ډول غونډه کېږي، بلکې تر دې وړاندې هم د افغان سولې په اړه په مسکو کې غونډې شوې دي، خو پایلې یې محسوسې نه دي.

 

په کابل کې د افغانستان لپاره چین ځانګړي استازي دینګ زیجون د ملي امنیت شورا له سلا کار حنیف اتمر سره د لیدنې پر مهال ویلي، چې هېواد یې د افغان حکومت له لوري د اوربند له اعلان ملاتړ کوي. دده په وینا د افغانستان د ستونزې د حل لار د سولې خبرې دي او چین هڅه کوي په دې برخه کې خپلې همکارۍ جاري وساتي. استازي همدا رار ویلي چې په سیمه کې د افغانستان د ثبات لپاره د ټولو هڅو ملاتړی دی. دواړو لورو همدا راز د اړیکو پر پراختیا او پرمختګ بحثونه کړي دي. د ملي امنیت شورا سلاکار حنیف اتمر ویلي، چین تل د افغانستان په مسایلو کې مثبت او رغنده رول لوبولی دی او افغان حکومت د چین له دغو هڅو مننه کوي.

 

د امریکا د ملي امنیت سلاکار بلک واټر ته د افغان جګړې له سپارلو ملاتړ کړی دی. د رسنیو د راپورونو له مخې جان بولټن ددې پلوی دی چې افغان جګړه بلک واټر خصوصي کمپنۍ ته وسپارل شي. په دې وروستیو کې یو ځل بیا امریکایۍ بلک واټر کمپنۍ هڅې پيل کړې دي چې د افغان جګړې قرار داد تر لاسه کړي او دا جګړه له پنټاګون دوی ته وسپارل شي. دغه کمپنۍ ادعا کوي، چې د امریکا ددفاع وزارت د افغان جګړې په ګټلو کې ناکام دی، نو دغه کمپنۍ تیاره ده، چې په ډېر کم لګښت دغه جګړه وګټي. ددغه کمپنۍ مشر اریک پرینس په خپله وروستۍ مرکه کې ویلي، داسې ښکاري چې د ټرمپ اداره ورو ورو ددې پلوۍ کېږي څو افغان جګړه بلک واټر ته وسپارل شي. ځينې امریکایي چارواکو هم دغه خبرې رسنیو ته تایید کړې وې. اوس تازه د ټرمپ د ملي امنیت سلاکار ددغه خبرې ملاتړ کړی دی او وايي ښه به وي چې افغان جګړه خصوصي کمپنیو ته وسپارل شي.

 

ولسمشر غني وايي تر هغه دې د طالبانو پر ضد عملیات روان وي، څو چې دغه ډلې اوربند نه دی اعلان کړی. وروسته له دې چې ولسمشر تېره ورځ درې میاشتنی مشروط اوربند اعلان کړ، په ارګ کې یې ټولو امنیتي او دفاعي چارواکو ته لارښوونه کړي چې د اوربند تر منلو پورې دې د طالبانو پر ضد جګړې او عملیات روان وي. ولسمشر غني د ویډيو کنفرانس له لارې د ولایتونو له والیانو، امنیه قومندانانو، سولې شوراګانو، علماوو شوراګانو او نورو ادارو ته لارښوونه کړې چې د اوربند ټول اړوند مسایل په دقیقه توګه وڅاري. ده ویلي، که طالبان اوربند اعلان کړي، نو افغان حکومت یې رعایت ته ژمن دی او که دغه ډله اوربند ته غاړه نه اېږدي، نو پر ضد به یې عملیات دوامداره وي. هغه د ولایتونو ټولو ځایي چارواکو ته ویلي چې د اوربند تر عملي کېدو دې د وسله والو طالبانو پر ضد عملیات روان وساتي او مرکزونه یې دې په نښه کېږي.

هند کې د موسمي بارانونو له امله سخت سېلابونه راوتلي او زرګونه خلک یې زیانمن کړي دي. د رسنیو د راپوونو له مخې تر ټولو ډېر سېلابونه په کېرالا ایالت کې راوتلي دي. امنیتي سرچینې وايي چې هندي پوځيانو تر یکشنبې پورې نږدې ۲۲ زره کسان له خطرونو ژغورلي دي. د جون له پیله تر دې دمه ددغه توپانونو او ورښتونو له امله ۳۵۰ کسان په دغه ایالت کې وژل شوي دي. د یاد ایالت یوه وزیر ویلي، چې دوی د پنځو زرو کسانو لپاره یو کمپ جوړ کړی و، خو اوس هلته باید زرګونه نور کسان هم ځای پر ځای شي. هندي حکومت ویلي چې د سېلابونو د راوتلو او پاکو اوبو د نه موجودیت له امله لسګونه کسان په خطرناکو ناروغیو هم اخته شوي دي چې روغتیايي ټیمونه یې مرستې ته ورغلي دي.

 

افغانستان د مرستندویه ډلو لپاره د درېیو خطرناکو هېوادونو په قطار کې ولاړ دی. نیویارک ټایمز ورځپاڼه په افغانستان کې د مرسته رسونې بهیر ته کتنه کړې ده. سرچینه کاږي چې په افغانستان کې د روانو جګړو او ستونزو له امله د مرستندویه ډلو غړي له جدي امنیتي ستونزو سره مخ دي. په مطلب کې راځي افغانستان د درېیو هغو هېوادونو په ډله کې دی، چې د مرستندویه ډلو او موسسو لپاره خطرناک دی. ورځپاڼه لیکي طالبانو هم په دې وروستیو کې په افغانستان کې ځینو مرستندویه موسسو ته خبرداري ورکړي دي. په همدې تړاو ملګرو ملتونو له طالبانو غوښتي چې د مرستندویه موسسو په چارو کې ستونزې جوړې نه کړي. نیویارک ټایمز زیاتوي دغه ډول اندېښنې داسې مهال دي، چې په غزني کې خلک بېړنیو مرستو ته اړتیا لري او تر څنګ یې مرستندویه ډلې له امنیتي ستونزو سره مخ دي. بل پلو په افغانستان کې روانه وچکالي هم افغانان ځپي او پراخې مرستې باید ورته ورسېږي. نو همدې ستونزو ته په کتو اړتیا ده، چې د مرستندویه ډلو په لار کې شته خنډونه له منځه یوړل شي.

 

د زيرو هېج په نامه یوه نشریه پخپله یوه مقاله کې لیکي، چې په افغانستان کې روانې خونړۍ جګړې او دلته روان بحراني وضعیت د امریکا لپاره ستر شرم دی. په دغه اوږده مقاله کې راځي چې امریکا ترهګر ختم نه کړل، د نشه يي توکو کاروبار یې ختم نه کړ، په افغانستان کې یې قوي نظام جوړ نه کړ او ددغه هېواد خلک یې د ترهګرو له منګولو و نه شوی ژغورلی نو دا هره ناکامي د امریکا لپاره ستر شرم دی. نشریه لیکي لا هم د پاکستان په مدرسو کې طالبان روزل کېږي او د افغانستان جګړې ته لېږل کېږي، خو د امریکا هوایي بریدونه ناکام دي او د مرګ ژوبلې له وېرې خپل عسکر د جګړو کرښو ته نه شي استولی. نشریه پخپل مطلب کې د نشه يي توکو د قاچاق په اړه لیکي، چې د طالبانو تر څنګ د ولسمشر غني په حکومت کې زورواکي هم په دغه قاچاق کې لاس لري، ځکه په لویو ښارونو کې له نشه يي توکو د ډکو موټرونو تېرول د هر چا د وس خبره نه ده. نشریه پر امریکايي جنرالانو او چارواکو هم نیوکې کوي چې د خپل هېواد مالیات پر نامعلومه جګړه لګوي او په رسنیو کې د خپل ولس د تېر ایستلو لپاره غوړې خبرې کوي.

 

د پاکستان نوی لومړی وزیر وايي له افغانستان سره به په ګډه د سولې لپاره کار کوي. عمران خان پرون د افغانستان د خپلواکۍ د ۹۹مې کلیزې په مناسبت په خپاره کړي پيغام کې ویلي، چې ددغه ورځې مبارکي ټولو افغانانو ته وايي. دده په خبره دی غواړي د افغانستان د سولې او ثبات لپاره هڅه وکړي. نوموړي ویلي، چې له افغانستان سره د ښو اړیکو غوښتونکی دی او موخه یې دا ده، چې له دغه هېواد سره د اقتصاد او سوداګرۍ په برخه کې اوږدمهاله اړیکې ورغوي او تلپاتې ژمنو ته ورسېږي. عمران خان وايي له افغان حکومت سره به په ګډه د سولې او ثبات لپاره کار وکړي. دده په وینا دی د افغانانو په مشرۍ او مالکیت د سولې د هر ډول خبرو ملاتړی دی او په دې برخه کې به له افغان حکومت سره هم خپلې همکارۍ جاري ساتي.

 

امریکا وايي د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د مخامخ خبرو د پیل لپاره لا هم هڅه کوي. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له لوري په یوه خپره شوې خبرپاڼه کې ددغه وزارت وزیر مایک پمپیو ویلي، امریکا د افغانستان جګړه ختمول غواړي او په همدې موخه هڅه کوي د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د مخامخ خبرو زمینه برابره کړي. مایک پمپیو د ولسمشر غني له لوري د اوربند اعلان پر ځای ګام بللی دی او د هغه هر کلی یې کړی دی. دده په خبره د ولسمشر غني له لوري د اوربند اعلان په دې مانا دی، چې افغانان سوله غواړي او ټول د یوه با ثباته او سوله ییز افغانستان غوښتونکي دي. تېره ورځ ولسمشر غني په مشروطه توګه د درېیو میاشتو لپاره له طالبانو سره اوربند اعلان کړ. ولسمشر غني وویل، چې سر له نن عرفې تر مېلاد نبي پورې مشروط اوربند دی. دده په خبره که طالبانو دا اوربند ورسره ومانه نو حکومت به هم ددوی پر ضد جګړه ودروي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت هم ددغه اوربند هرکلی کړی دی.

 

د هېواد پخواني ولسمشر حامد کرزي د هېواد د خپلواکۍد۹۹یمې کلیزې په مناسبت ټولو هېوادوالو ته مبارکي ویلې او زیاته کړې ده، ۹۹ کاله وړاندې زموږ پلرونو او نیکونو په پوره هوښیارۍ، اتحاد، ټینګ عزم او لوړ همت سره د وخت له استعماره د خپل هېواد استقلال بېرته واخیست. د پخواني ولسمشر له مطبوعاتي دفتره په رالېږل شوې خبرپاڼه کې راغلي، د هغې ورځې سرلوړی ملت له بده مرغه نن د یوې ناپاکې جګړې قرباني شوی چې اهداف یې پردي دي خو قرباني پکې افغانان ورکوي او د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د جګړې اور ته لمن وهل، ولس ته مالي او ځاني زیانونه اړول او د غزني وروستی ناورین یې یوه بېلګه ده. د خبرپاڼې له مخې کرزي پر هېوادوالو غږ کړی دی، چې راځئ یو ځل بیا د عنعنوي لویې جرګې له لارې د خپل ځان او خپلې خاورې واک پخپل لاس کې واخلو او خپل وطن د پردیو اهدافو په لاره کې له قرباني کېدو وژغورو. هغه پر طالبانو هم غږ کړی دی چې د هېواد وضعیت ته په کتو دې له ټولو افغانانو سره پر ملي ټغر راټول شي څو په دې توګه افغانستان د خپل هېواد تصمیم په خپلې ارادې ونیسي او د پردو استعمار ته د پای ټکی کېږدي.