بارباډوس

25 مرغومی 1396 حشمت الله نوري

بارباډوس په لويديځه او شمالي نيمه کره کې، د لويديځ طول البلد له ۵۹ تر ۵۹،۵ درجو او د شمالي عرض البلد له ۱۳ تر ۱۳.۵ درجو په منځ کې موقعیت لري.
پراخوالی یې ۴۳۰ کيلومتره مربع دی چې له دې پلوه د نړۍ ۲۰۲يم هېواد ګڼل کېږي.
بارباډوس په وچه کې له کوم هېواد سره پوله نه لري او څلورو خواوو ته یې د اتلس سمندر اوبه ولاړې دي. د بارباډوس لویدیځ لور ته لرې سنټ کېټس او نویس او جنوبي لوري ته يې بيا کواډلوپ ټاپوګان او فرانسه پراته دي.
بارباډوس د سمندر له اوبو سره د ګاونډویتوب او او حاره سیمې ته د نږدېوالي له کبله توده هوا او ډېر اورښت لري.
بارباډوس اور غوځوونکی جوړښت لري او ځمکه یې ښه حاصل ورکوي. په بارباډوس کې د اور غورځوونکو غونډیو د شته والي له کبله د تودو اوبو ګڼ شمېر چینې بهيږي.
د بارباډوس پلازمېنه د برېج ټاون ښار دی. د دغه کوچني هېواد د وګړو شمېر ۳۰۰ زرو تنو ته رسيږي.
په هر کيلو متر مربع خاور کې يې ۶۷۴ تنه ژوند کوي. ۳۱ سلنه خلک يې په ښاري او پاتې ۶۹ سلنه يې بيا په کليوالي سيمو کې ژوند کوي. د ژوند تمه پکې په منځنۍ توګه ۷۴ کاله ده.
د بارباډوس ۹۳ سلنه وګړي تور پوستي، ۳ سلنه ګډ نژاد لرونکي او ۴ سلنه نور يې بيا ختيځ هنديان دي.
له مذهبي پلوه يې ۶۷ سلنه خلک پروتستانت، ۶ سلنه يې ناپېژندل شوي او پاتې نور يې بيا بې عقيدې دي.
ژبه يې انګليسي او ليک يې لاتين دی.
بارباډوس ۱۱ اداري واحدونه لري.
اوستنسن، سپیغستون، باتشیبا، هولټن، کرن، کرب، هل، بلک مېنس، ګرینلند او هېلبي د بارباډوس لوی او مهم ښارونه دي.
د بارباډوس د حکومت بڼه پارلماني ولسواکي ده. بارباډوس د کامنوېلټ هېوادونو په چوکاټ کې یو خپلواک کوچنی هېواد دی.
د دغه هېواد نوی اساسي قانون د ۱۹۶۶ کال د نومبر په ۳۰ مه نېټه نافذ شوی چې تر اوسه پورې پرې څو ځله له سره کتنه شوې ده.
په بارباډوس کې د هغه ګوند یا ګوندونو مشر چې په ولسي جرګه کې ډېرې رایې وګټي د لومړي وزیر په توګه غوره کیږي. د بارباډوس د کابینې وزیران د لومړي وزیر په مشوره ټاکل کېږي.
د بارباډوس ملي شورا دوې جرګې لري: د مشرانو جرګه چې ۲۱ غړي لري او ولسي جرګه چې ۳۰ غړي لري او د خلکو له خوا د ۵ کلونو لپاره ټاکل کېږي. په بارباډوس کې د رایې ورکولو قانوني عمر ۱۸ کاله دی او ټول هغه خلک چې اتلس کاله عمر يې بشپړ کړی وي، د رايې ورکولو حق لري.
د بارباډوس حقوقي نظام په برېټانوی قوانینو ولاړ دی. ستره محکمه د دغه هېواد تر ټولو لوړ قضایي ارګان دی چې مشر یې د لومړي وزیر او د اپوزېسیون د مشر په مشوره او اته قاضیان يې د حقوقي او قضایي خدماتو د کمېسیون له خوا ټاکل کېږي. له دې وروسته د استیناف محکمې راځي چې څلور څانګې لري: اداري، مدني، جزایي او حقوقي. د دغه هېواد د محاکمو لوړپوړي قاضیان د خپل عمر تر ۶۵ کلنۍ پورې کار کولای شي.
بارباډوس په خپلو ټولو اداري واحدونو کې محکمې لري. دغه هېواد د کارابین سیمې د عدالت محکمې غړی هم دی او ځينې مسئلې د حل لپاره دې محکمې ته استوي.
د بارباډوس کارګر ګوند او د خلکو د ځواکمنتیا ګوند د دغه هېواد مخکښ سياسي ګوندونه دي.
بارباډوس د ختیځ کارابین ډېر پرمختللی او شتمن هېواد دی او خلک یې سوکاله او ارامه ژوند لري.
تر دې نږدې کلونو پورې د ګنیو کر او د ګنيو د پروسس چارې د بارباډوس د اقتصاد بنسټونه بلل کېدل؛ خو په تېرو شلو کلونو کې دولت او نورو اقتصادي فعالینو د سپکو صنایعو او ګرځندوی صنعت پرمختیا ته پاملرنه وکړه او په دې توګه یې د اقتصاد په جوړښت کې بدلونونه راوستل او د ګنیو په کر باندې د بارباډوس اتکا را کمه شوه. د سپکو صنایعو تولیدات او د سیلانیانو عواید د بارباډوس په اقتصاد کې ۲۰ سلنه ونډه لري او تمه ده چې دا سلنه تر ۲۰۱۹ کال پورې ۳۵ ته لوړه شي. په بارباډوس کې تمویلي او د معلوماتو د برابرولو خدماتو او د بهرنیو اسعارو راکړې ورکړې ښه پرمختګ کړی او هر کال دغه هېواد ته ډېر عواید راوړي. د باربادوس دولت هڅه کوي چې په هېواد کې د وزګارتیا د کمولو، د بهرنیو پانګه والو د هڅونې او ډېرو دولتي شرکتونو د خصوصي کولو بهیر ګړندی وساتي.
د دغه هېواد د سیلانیانو د چارو کارپوهان فکر کوي چې په راتلونکو دوو – دریو کلونو کې به بیا ډېر امریکایي سیلانیان بارباډوس ته سفر وکړي.
د بارباډوس د ناخالص کورني تولید کلنی ارزښت ۵ ميلياردو ډالرو ته رسېږي چې هر کال يو سلنه وده کوي. د سړي سر کلنی عاید یې ۱۵۶۷۷ ډالرو ته رسېږي.
د بارباډوس د ناخالص کورني تولید په سکټوري جوړښت کې ۴ سلنه ونډه د کرنې، ۱۲ سلنه د صنعت او پاتې بيا د عامه خدمتونو ده.
دغه هېواد د کار ۱۵ زره بشري ځواک لري، چې له دې ډلې ۱۰ سلنه وزګار دي. د بارباډوس ۲ سلنه کورنۍ د بېوزلې تر سرې کرښې لاندې ژوند کوي. د دغه هېواد په بودجه کې ۲ ميليارده ډالره عوايد او دغه راز يو نيم ميليارد ډالره لګښتونه شامل دي.
خوراکي توکي، کاغذ، سګرېټ، استهلاکي توکي، کیمیاوي مواد، برېښنایي وسایل، فلزات او لاسي صنايع د بارباډوس مهم صنعتي توليدات دي.
د بارباډوس ۲۶ سلنه ځمکه د کرکيلې وړ ده، ۹ سلنه ځمکه يې څړځایونو، ۱۵ سلنه يې ځنګلونو او پاتې نوره ځمکه يې بيا غونډیو، لنډو سیندونو، ښارونو، د کار او تولید ځایونو او د استوګنې کلیوالو سیمو نیولې ده. بارباډوس ډېر ښکلی او سمسور ټاپو دی چې خاوره یې له اور غورځوونکو موادو څخه جوړه شوې او د کرکيلې لپاره ډېره مساعده ده. د بارباډوس ۱۰ سلنه خلک د کرنې په سکتور کې په کار بوخت دي او د دغه هېواد ۴ سلنه ناخالص کورنی تولید له همدې سکتور څخه لاس ته راځي.
لرګي، پنبه، چغندر، ګني، ناریال، تنباکو، قهوه، وریجې، مېوې، سابه، لبنیات، غوښه، هګۍ او واښه د بارباډوس د کرنې او مالدارۍ سکتور مهم محصولات دي.
د دغه هېواد د صادراتو کلنی ارزښت ۷۸۰ ميليونه ډالره اټکل شوی، په داسې حال کې چې د وارداتو ارزښت يې بيا دوه ميلياردو ډالرو ته رسېږي.
ټرېنېډاډ او ټوباکو، امریکا، جامیکا، هسپانیه او سنټ وېنسېنټ د بارباډوس لوی او مهم سوداګريز شريکان دي. د دغه هېواد پولي واحد د بارباډوس ډالر دی. په بارباډوس کې مالي کال د اپرېل په لومړۍ نېټه پيل کېږي او د بل کال د مارچ په ۳۱ مه نېټه پای ته رسېږي. دغه هېواد د اورګاډي پټلۍ نه لري، خو ۲۳ لويې او ۵۲ کارګو بېړۍ يې چلېږي. په ټول بارباډوس کې يوازې يو هوايي ډګر شته، د ټليفون کوډ يې ۲۴۶ – ۰۰۱ دی او ۲۰۰ زره وګړي يې انټرنېټي خدمتونو ته لاسرسی لري.
د کارابین د رسنیو شرکت (CBC) یو ټلوېزیون او ۱۲ راډیوګاني لري. هلته پر دې سربېره، څلور ورځپاڼې، ۶۰ مجلې او هر کال نږدې ۵۰۰ عنوانه کتابونه هم خپرېږي.
په بارباډوس کې هر وګړی د کال ۱۹ کيلوګرامه کاغذ د ليکلو او لوستلو لپاره کاروي، چې د لويديځې نړۍ د نورو هېوادونو په پرتله يې اندازه خورا کمه ده.
د بارباډوس ۹۸ سلنه خلک، نارینه او ښځې، په لیک او لوست پوهېږي او منځنۍ یا لوړې زده کړې لري. زده کړې په بارباډوس کې له پنځو تر ۱۵ کلنو ماشومانو او تنکیو ځوانانو لپاره وړیا او جبري دي.
د بارباډوس پاچايي دفاعي ځواکونه او سرحدي ګارډ د بارباډوس نظامي ځواکونه دي. په دغه هېواد کې عسکري جبري نه ده بلکې له اتلس کلنۍ پورته ځوانان په خپله خوښه د پوځ په ليکو کې جذبېدای شي.
د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت د ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز په کتاب کې د بارباډوس پېژندګلوي نشته او له دې ښکاري چې دواړه هېوادونه هېڅ راز سياسي او ډيپلوماټيکې اړيکې نه لري.
له افغانستانه تر بارباډوس پورې د هوا له لارې ۱۲۴۰۱ کيلو متره واټن پروت دی.
د کابل او برېج ټاون تر منځ د وخت توپير اته نيم ساعته دی.

دغه مطلب ته ستوری ورکړه
(0 رایې)

خپل نظر ورکړئ

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.