په افغانستان کې د مالدارۍ صنعت: ننګونې او د اقتصادي ودې فرصتونه

مالداري د افغانستان د کلیوالو سیمو د خلکو لپاره د ژوند یوه حیاتي برخه ده او په دې صنعت کې د هیواد د شیدو، غوښې، وړیو او نورو حیواني محصولاتو لویه برخه تولیدیږي. په افغانستان کې د مالدارۍ صنعت نه یوازې د کلیوالو کورنیو د اقتصادي ودې لپاره مهم دی، بلکې د افغانستان د ټول اقتصاد په پراختیا کې هم یو مهم رول لوبولی شي. که څه هم دغه صنعت د کلونو راپدیخوا په هېواد کې شتون لري، خو په وروستیو کلونو کې یې د ځینو ننګونو له امله د پام وړ پرمختګ نه دی کړی.
په افغانستان کې مالداري د کلیوالو خلکو لپاره نه یوازې یوه اقتصادي سرچینه ده، بلکې د ورځني ژوند یوه برخه هم ده. د غواګانو، وزو، پسونو او اوښانو ساتل او پالل په کلیوالو سیمو کې یو معمول کار دی، چې خلک یې د خوراکي موادو لکه شیدو، غوښې، او وړیو لپاره کاروي. د افغانستان د کلیوالو سیمو خلک د خپل ژوند د اړتیاوو یوه ستره برخه د مالونو په ساتنه او پالنه پوره کوي. دا صنعت د شته منابعو څخه په استفادې، خلکو ته کاري فرصتونه برابروي او د هغوی د عوایدو په لوړولو کې مرسته کوي.
که څه هم مالداري په افغانستان کې اوږده تاریخچه لري، خو دغه صنعت لا هم د ګڼو ننګونو سره مخ دی. په کلیوالو سیمو کې د مالونو لپاره د مناسبو څړځایونو او څښاک اوبو نشتون، د حیواني ناروغیو خپرېدل او د حیواناتو د روغتیا لپاره د مناسبو درملو او واکسین نشتون هغه ستونزې دي چې د مالدارۍ صنعت په پرمختګ کې لوی خنډونه رامنځته کړي دي. همدارنګه، د روزل شویو متخصصینو او وترنري خدماتو کمښت هم د دې صنعت وده زیانمنه کړې. د بازارونو نشتون او د مالونو محصولاتو ته د نړیوالو بازارونو لاسرسی نه درلودل هم د مالدارانو اقتصادي وضعیت اغېزمن کړی دی.
که څه هم د مالدارۍ صنعت د ګڼو ننګونو سره مخ دی، خو دا صنعت د پراختیا لپاره لوی فرصتونه لري. د افغان سرپرست حکومت او خصوصي سکتور له خوا د مالدارانو لپاره د روزنیزو پروګرامونو برابرول او د مالونو د روغتیا او د څړځایونو په برخه کې خدماتو ته پراختیا ورکول، کولی شي د مالدارۍ صنعت وده چټکه کړي. په ورته وخت کې، د مالونو د محصولاتو پروسس او بسته بندي د دې صنعت د عوایدو لوړولو لپاره یو بل مهم ګام دی.
افغانستان کولی شي له خپل جغرافیایي موقیعت څخه په ګټه اخیستلو، د مالونو د محصولاتو لکه شیدو، غوښې، او وړیو لپاره نړیوال بازارونه پیدا کړي او خپل صادراتي عواید لوړ کړي. د مالدارانو لپاره د پروسس او بسته بندۍ صنعت ته وده ورکول به نه یوازې د کورنیو بازارونو اړتیاوې پوره کړي، بلکې د هیواد د صادراتو په برخه کې هم نوې لارې پرانیزي.
افغان سرپرست حکومت او خصوصي سکتور دواړه دنده لري چې د مالدارۍ صنعت پیاوړتیا لپاره جدي ګامونه پورته کړي. د مالدارانو لپاره د اسانتیاوو برابرول، د حیواني ناروغیو د مخنیوي لپاره د واکسین پروګرامونه پلي کول، او د مناسبې روزنې لپاره د تخنیکي زده کړو مرکزونه جوړول، هغه ګامونه دي چې د مالدارۍ صنعت په وده کې مرسته کولی شي.
خصوصي سکتور هم کولی شي د مالونو د محصولاتو پروسس او بسته بندۍ ته پانګونه وکړي او د محلي بازارونو لپاره د محصولاتو کیفیت لوړ کړي. دا به نه یوازې د مالدارانو د عوایدو په لوړولو کې مرسته وکړي، بلکې په افغانستان کې به د اقتصادي ودې لپاره نوې دروازې هم پرانیزي.