څلور کاله وروسته؛ د افغان واکمنۍ د بدلون ترخې او خوږې تجربې

سبا د ۲۰۲۵ کال د اګست ۱۵ مه نېټه د افغانستان په معاصر تاریخ کې یوه مهمه ورځ ده. دا ورځ نه یوازې د وروستي جمهوري حکومت د نسکورېدو څلورمه کلیزه ده، بلکې د نوي افغان سرپرست حکومت د واکمنۍ د پیل څلور کلونه هم نمانځي. څلور کاله تېر شول، او اوس د دې وخت دی چې د دې پړاو د مثبتو او منفي اړخونو ارزونه په سړه سینه وشي.
په منفي اړخونو کې، تر ټولو لویه او بحث‌انګیزه موضوع د نجونو د زده کړو پر مخ د دروازو تړل دي، چې د ټولنې نیمایي برخه یې له تعلیمي حق څخه بې برخې کړې ده. په ډېری حکومتي ادارو کې د ښځو دندې ځنډېدل د کورنیو اقتصادي ستونزې زیاتې کړې او د ښځو رول یې د پام وړ محدود کړی. د باانرژۍ او لوړو زده کړو لرونکو ځوانانو زیات مهاجرت د هېواد د بشري ځواک په کمېدو او د راتلونکي د پرمختیايي ظرفیت په کمزورېدو پای ته رسېدلی دی، چې اوږدمهاله ټولنیزې او اقتصادي ستونزې له ځان سره لري.
خو د مثبتو لاسته راوړنو نوملړ اوږد او ګڼې لاسته راوړنې شته دي. د ټولو دولتي ادارو فعال ساتل، د مراجعینو د چارو د پرمخ بیولو چټکتیا، د مالیاتو منظم او شفاف راټولول، او په کابل ښار کې د سړکونو پخول، پراخول او پاکول د ښاري ژوند په ښه والي کې څرګند بدلونونه رامنځته کړي دي. په ورته وخت کې، په ټول هېواد کې د لویو لارو د رغونې پروژې روانې دي، چې د سوداګرۍ او اقتصادي فعالیتونو د پراختیا لپاره بنسټیز اهمیت لري.
په امنیتي برخه کې، جګړې پای ته رسېدلې او ټول هېواد د مرکزي حکومت تر بشپړ واک لاندې دی.داعش په بشبړه توګه ځپل شوی او د الله د شکرانې په یادولو سره اوږدې مودې راهیسې هیڅ کومه چاودنه او امنیتي پیښه هم نه ده شوې ،دغه راز هیوادوال او بهرني سیلانیان کولی شي د ورځې او شپې هر وخت د هېواد هرې سیمې ته په ډاډه زړه سفر وکړي. بلخوا د مرکزي حکومت خدمات تر لرې پرتو کلیو پورې رسیدلي دي، او رغنیزې پروژې د شخصي سکتور او حکومتي هڅو په ګډو هڅو په پراخه پیمانه عملي کیږي.
د اقتصاد څرخ حرکت بېرته پیل شوی او د کډوالو د بېرته ستنېدو سره سره د هېواد اقتصاد او امنیت تر کنټرول لاندې پاتې دی. د افغانۍ ثبات په بې ساري توګه لوړ او با ارزښته پاتې شوی دی ،د هوايي ډګرونو فعال پاتې کېدل، د کورنیو او بهرنیو پروازونو پرله‌پسې جریان، له کمو امکاناتو سره سره د رغونې هڅې، زیات شوی شفافیت، او د پانګوالو لپاره د اسانتیاوو برابرول هغه ګامونه دي چې د اقتصادي باور فضا یې رامنځته کړې ده. د کانونو د استخراج زیاتوالی نه یوازې د عوایدو د لوړولو سبب شوی، بلکې په کار موندنه کې یې هم مثبت اغېز کړی دی.
د سیمه‌ییزو زورواکو له منځه وړل او پر ټول هېواد د مرکزي واک ټینګښت، د څلور کلنې واکمنۍ هغه ځانګړتیا ده چې د هېواد په سیاسي نقش کې د ثبات یوه نوې څېره وړاندې کوي. که څه هم ننګونې سترې دي، خو که د مثبتو لاسته راوړنو تسلسل وساتل شي او د نیمګړتیاوو په حل کې جدي ګامونه پورته شي، افغانستان کولای شي راتلونکي ته د ثبات، پرمختګ او د خلکو د هیلې د بیا ژوندي کولو په لور نوي فصلونه پرانیزي.
په همدې هیله