د شانګهای ناسته؛ د سیمې د یووالي نوې هیلې

د شانګهای د همکاریو د سازمان راتلونکې ناسته د سیمې د هېوادونو لپاره د یوه داسې تاریخي فرصت په توګه را من‍ځته شوې ده چې د سیمې د یووالي او پیاوړتیا لپاره تر بل هر وخت زیات زمینه برابره شوې ده. د اوسنیو جیوپولیټیکي بدلونونو او نړیوالو سیالیو په رڼا کې، د شانګهای د سازمان اهمیت ورځ تر بلې زیاتېږي او دا ناسته د دې لپاره ارزښت لري چې د سیمې هېوادونه کولی شي خپلې ګډې ګټې، ستونزې او اړتیاوې په یوه ګډه ژبه مطرح کړي او د یو بل تر څنګ د عملي تګلارو پر بنسټ کار وکړي.
په دې وروستیو کې هند او چین، سره له اوږدو اختلافاتو، ورو ورو دې پایلې ته رسېدلي چې د سیمه ییزو همکاریو لپاره د ګډو ګټو پر محور فکر وکړي. نن چې د هند او چین نږدېوالي یو ځل بیا د خبرو اترو او همکاریو لوری نیولی، دا د شانګهای په سازمان کې د یو نوي ډاډمنتیا فضا رامنځته کوي. له بلې خوا د امریکا له خوا له هند سره سوړ چلند ددې لامل شوی چې نوی ډیلي د خپلې راتلونکې ستراتېژۍ په اړه د سیمې په لور ډېر پام واړوي. همدا وضعیت هند او چین ته د فرصت دروازې پرانیزي چې د سیمې لپاره د یووالي او همکارۍ په برخه کې ګډ رول ولوبوي او د شانګهای سازمان د یو اغېزناک ځواک په توګه لا پیاوړی کړي.
د افغانستان رول په دې ټولو معادلو کې ستر اهمیت لري. افغانستان د جغرافیايي موقعیت له مخې د سیمې د هېوادونو د نښلولو طبیعي پُل دی او د انرژۍ، ترانزیټ او سوداګرۍ لپاره نه یوازې د مرکزي آسیا او جنوبي آسیا بلکې د منځني ختیځ د هېوادونو لپاره هم د یو ستراتیژیک دهلیز حیثیت لري. د شانګهای سازمان راتلونکې ناسته باید افغانستان ته داسې یو ځای ورکړي چې د سیمه ییز ثبات او اقتصادي پرمختګ برخه کې یې رول ته جدي پاملرنه وشي. که د افغانستان ظرفیتونه په سمه توګه وکارول شي، دا هېواد کولی شي د شانګهای د سازمان د بریا لپاره مهم ګام واخلي.
روسېه هم ددې سازمان په دننه کې خپل ځای لري. د نړیوالو فشارونو او لوېدیځو بندیزونو پر وړاندې، مسکو د شانګهای سازمان ته د یوه عملي چوکاټ په توګه ګوري چې د نړیوالو سیالیو په میدان کې د بدیل ځواک په توګه وځلېږي. د روسیې حضور ددې سازمان په پیاوړتیا کې نه یوازې د توازن ساتلو لپاره مهم دی، بلکې د سیمې هېوادونو ته دا پیغام ورکوي چې د یو اړخیزو فشارونو پر وړاندې د ګډ دریځ نیول یوازینی حل لاره ده.
بله مهمه خبره دا ده چې د چین د بهرنیو چارو د وزیر وروستي سفرونه هند او افغانستان ته د شانګهای د راتلونکې ناستې پر فضا یو مثبت سیوری غوړولی دی. دغه سفرونه دا ښيي چې پیکنګ غواړي د سیمې پر هېوادونو د اعتماد کچه لوړه کړي او د ګډو همکاریو لپاره نوې لارې پرانیزي. د چین ډیپلوماتیک تحرکات نه یوازې د هند او افغانستان لپاره، بلکې د ټولې سیمې لپاره د ګډ پرمختګ یو مهم سیګنال دی.
په ټوله کې، د شانګهای د سازمان راتلونکې ناسته د سیمې د هېوادونو لپاره د یوې نوې اجماع د پیل کیدلو چانس دی. که هند او چین په ګډه د همکارۍ لوری ونیسي، روسیه د توازن رول ولوبوي، افغانستان ته د یوه مهم غړي په سترګه وکتل شي او د نورو هېوادونو د ګډو ګټو په رڼا کې عملي میکانیزمونه رامنځته شي، نو دا سازمان کولی شي د نړیوالو معادلو په بدلون کې د سیمې لپاره د ثبات، پرمختګ او یووالي یو پیاوړی چوکاټ وګرځي.