سبا د لوړو زده کړو موسسې په ۱۳۹۵ لمریز کال کې د افغانستان له لوړو زده کړو وزارت څخه د فعالیت جواز تر لاسه کړی او د دغه وزارت د خصوصي پوهنتونو او موسسو له رياست سره په ۱۲۴مه مسلسله شمېره ثبت شوې ده چې اوسمهال په کندهار ولایت کې فعالیت کوي. د دې موسسې د علمي چارو مرستیال محمد نسیم رسولي وایي، له لوړو زده کړو وزارت څخه یې د درې پوهنځیو جوازونه تر لاسه کړي، خو تر اوسه یې دوه پوهنځي فعال کړي دي. رسولي دغه راز وایي، د انجنیري، اقتصاد او کمپیوټر ساینس پوهنځیو جوازونه لري، خو تر اوسه یې یوازې اقتصاد او کمپیوټر ساینس پوهنځي ته کسان جذب کړي او فعال کړي یې دي. دی زیاتوي، اقتصاد پوهنځی یې درې ډیپارتمنتونه (اداره او تجارت، ملي اقتصاد او بانک داري) لري. دغه راز سبا د لوړو زده کړو موسسې د کمپیوټر ساینس پوهنځی هم درې ډیپارتمنتونه (سافټویر انجنیرنېګ، معلوماتي ټکنالوژي او معلوماتي سيستمونه) لري.
یادې موسسې له پیله تر اوسه اووه متفرقه کانکور ازموینې اخیستې چې اوسمهال د دې موسسې د اقتصاد په پوهنځي کې ۷۵۶ محصلین او په کمپیوټر ساینس پوهنځي کې بیا ۳۲۳ تنه محصلین لري چې ښځینه هم پکې دي. محمد نسیم رسولي وایي، سبا د لوړو زده کړو موسسه د افغانستان د ۱۵ ولايتونو لکه، ارزګان، بلخ، بغلان، تخار، پکتيکا، زابل، غزني، غور، کابل، کندهار، لغمان، ننګرهار، وردګ، هرات او هلمند څخه محصلان لري. دی وایي، د ورځې په دوو وختونو کې محصلین د زده کړو لپاره ورغواړي، خو په خبره یې چې تر اوسه پورې یې کومه دوره محصلین فارغ کړي نه دي.
د دې موسسې د استادانو او نورو اداري کارکوونکو شمېر د ۴۴ په شاوخوا کې دی چې د ښاغلي رسولي په خبره، ځینې استادان یې د ماسټرۍ تر کچې لوړې زده کړې لري. دی وایي، سبا د لوړو زده کړو موسسه په پام کې لري چې د موسسې په مالي لګښت په کور د ننه یا بهر کې د خپلو علمي کادرونو د ظرفيت لوړونې په موخه د ماسټر رسمي استادانو لپاره د دوکتورا او د لېسانس رسمي استادانو لپاره د ماسټرۍ زمينه برابره کړي. د دې موسسې د علمي چارو مرستیال وایي، تر اوسه له کورنیو او بهرنیو پوهنتونونو سره علمي اړیکې یا هوکړې نه لري، خو په وینا یې په کندهار کې له دولتي او درې نورو خصوصي پوهنتونونو او موسسو سره او دغه راز په کابل کې له ابن سینا او خاتم النبیین پوهنتونونو سره پر هوکړو یې کار روان دی چې ډېر ژر به یې کارونه پای ته ورسېږي او له یادو پوهنتونونو سره به هوکړې ولري چې له مخې به یې له یادو پوهنتونو سره خپلې تجربې شریکوي او د هغوی له تجربو به ګټه اخلي. تر څنګ به یې د دوی استادان او نور کار کوونکي د یادو پوهنتونونو له لوري په جوړو شویو سیمینارونو او ورکشاپونو کې برخه اخلي.
سبا د لوړو زده کړو موسسه د خپلو محصلینو لپاره فزیکي او ډیجیټلي کتابتونونه لري چې محصلین کولی شي له دغو کتابتونو څخه د خپلې مطالعې او څېړنې لپاره ګټه واخلي. رسولي وایي، په دواړو کتابتونو کې د فعالو پوهنځیو اړوند او نور د ازادې مطالعې لپاره ګټور کتابونه لري. د کتابتون ترڅنګ سبا د لوړو زده کړو موسسه مجهز کمپیوټر لب او د کنفرانس خونه لري. نوموړی وایي، دا چې تراوسه دوی کومه دوره محصلین نه دي فارغ کړي، نو د کارموندنې مرکز نه لري، خو په پام کې لري چې دغه ډول یو مرکز جوړ کړي تر څو وکولی شي له فارغېدونکو محصلینو سره د دندې په پیدا کولو کې مرسته وکړي. محمد نسیم رسولي وایي، وخت ناوخته د خپلو محصلینو د وړتیا لوړولو لپاره ورکشاپونه او سیمینارونه دایروي.
په ټوله کې سبا د لوړو زده کړو موسسه د خپلو محصلینو لپاره تخفیف لري، خو د رسولي په خبره، د ښځینه محصلینو لپاره اتیا سلنه، د معلولو محصلینو لپاره اویا سلنه او د پاتې نورو محصلینو وړتیاو ته په کتو پنځوس او شپېته سلنه تخفیف لري. دی وایي، له دې پرته په کندهار ولایت له یو شمېر امریتونو او ریاستونو سره د هوکړې له مخې هغه کسانو ته هم مناسب تخفیف ورکوي، چې له مسلکي لیسو فارغ وي او یا هم د دې ریاستونو او امریتونو لخوا دوی ته ور پېژندل شوي وي.
د سبا د لوړو زده کړو موسسې علمي مرستیال د دولتي او خصوصي پوهنتونو د توپیر په اړه وایي، معلومه خبره ده چې دولتي پوهنتونونه د امکاناتو، استادانو په ګومارلو او نورو برخو کې دولتي ملاتړ لري چې خصوصي پوهنتونونه یې نه لري، خو که خبره د تدریسي مېتود او نورو امکاناتو شي، بیا خصوصي پوهنتونونه تر دولتي هغو هم غوره دي؛ ځکه دوی له محصلینو څخه پیسې اخلي او په بدل کې یې غوره امکانات ورته برابروي او تر ډېره هڅه کوي چې په مارکېټ کې ښه نوم ولري او په دې برخه کې لا پر مختګ وکړي.
د دې موسسې اداره وایي، راتلونکي پلانونه یې دا دي چې لومړی خو به انجنیري پوهنځی فعال کړي؛ ځکه مخکې له مخکې یې له لوړو زده کړو وزارت څخه جواز هم تر لاسه کړی او له هغه وروسته په پام کې لري چې د عامه ادارې پوهنځي جواز هم واخلي. نوموړی وایي، د دې لپاره چې یوه موسسه پوهنتون ته ارتقا وکړي، باید پنځه پوهنځي ولري. د هغه په خبره، نو د دې موخې لپاره به کار کوي او د خپلو پوهنځيو شمېر به پنځو ته پورته کوي چې تر څنګ به یې په ټولو برخو کې د کیفیت لوړولو ته هم پام کوي. دی وایي، څه موده مخکې له لوړو زده کړو وزارت څخه ورته پلاوی لېږل شوی و چې په خبره یې د ارزونې پایلې یې هم مثبتې وې.
د دې موسسې د مشرتابه په خبره، اوسمهال په ټول افغانستان کې ۱۳۱ خصوصي پوهنتونونه او د لوړو زده کړو موسسې فعالې دي، چې د تدریس چارې پکې د نږدې ۱۲ زره کادري غړو لخوا مخ ته وړل کېږي او په اداري او خداماتي برخه کې ۲۲ زره نور کسان په کار بوخت دي او په ډېره لوړه کچه پکې پانګونه شوې ده، نو لوړو زده کړو وزارت ته په کار ده چې په دې برخه کې د خصوصي سکتور لاسنیوی وکړي او په هر اړخیزه توګه ورسره مرسته وکړي. رسولي وایي، هغه معیارونه چې لوړو زده کړو وزارت د خصوصي پوهنتونو لپاره ټاکلي، په ډېره لوړه کچه دي چې عملي کول یې ان په دولتي پوهنتونو کې چې د دولت هر اړخیز ملاتړ ورسره دی، ستونزمن دي. دی وایي، لوړو زده کړو وزارت ته په کار ده چې په هر اړخیزه توګه له خصوصي پوهنتونونو سره مرسته وکړي، د محصلینو او استادانو د ظرفیت لوړولو او تحقیقي مرکزونو او سیمینارونو جوړولو په برخه کې یې ملاتړي واوسي. د نوموړي په خبره، لوړو زده کړو وزارت ته همدا راز په کار ده چې د ولایتونو دولتي پوهنتونونه په اړوند ولایت کې له خصوصي پوهنتونونو سره په ټولو برخو کې همکار اوسي او لارښوونه ورته وکړي.
