کهندژ د لوړو زده کړو خصوصي موسسې د لوړو زده کړو په وزارت کې تر ثبت او راجستر وروسته خپلې رسمي چارې په ۱۳۹۴ لمریز کال کې د دوو پوهنځیو (اقتصاد او ښوونې او روزنې) په درلودلو سره پیل کړې. د کهندژ د لوړو زده کړو خصوصي موسسې رییس انجنیر افشین ایماق وایي، دا چې د فعالیت یې لا دومره موده نه کېږي، نو تر اوسه پورې یوازې همدا دوه پوهنځي لري چې عملاً پکې محصلین پر لوړو زده کړو بوخت دي.
د کهندژ د لوړو زده کړو موسسې رییس وایي، په لومړي کال یې د محصلینو شمېر ۱۸۰ تنه و، چې اوسمهال د ۱۸۰۰ په شاوخوا کې محصلین لري. ښاغلی ایماق وایي چې ویلای شي د محصلینو پنځوس سلنه یې ښځینه دي او دا د دوی لپاره د وړیاړ ځای دی. دا چې په کهندژ د لوړو زده کړو خصوصي موسسه کې څوارلسم پاس هم نوملیکنه کولای شي، نو ښاغلی ایماق وایي، تر اوسه پورې یې شپږ دورې محصلین ټولنې ته د خدمت په موخه وړاندې کړي دي. دی وایي، د ښوونې او روزنې پوهنځي محصلین یې خپله په کندوز او د هېواد په نورو ولایتونو کې د مسلکي ښوونکو په توګه پر دندو بوخت دي. نوموړی زیاتوي، له اقتصاد پوهنځي څخه فارغ شويو محصلینو یې هم په بېلابېلو دولتي او خصوصي ادارو کې دندې اخیستې دي.
د کهندژ د لوړو زده کړو موسسې رییس وایي، دا چې په کندوز ولایت کې خورا ډېرې امنیتي ستونزې دي، نو د دوی د نویو محصلینو کلنی جذب هم تر ډېره په امنیتي او اقتصادي وضعیت پورې تړلې خبره ده. دی وایي، که په یاد ولایت کې امنیتي وضعیت ښه وي، نو د دوی کلنی جذب هم ور سره ښه وي، خو وایي چې دغه څه هر کال توپیر کوي او ویلای شي چې هر کال د ۴۰۰ په شاوخوا کې نوي محصلین جذبوي.
د انجنیر افشین ایماق په خبره، په تېرو څلورو کلونو کې یې د کندوز ولایت په کچه له بېلابېلو ادارو او بنسټونو سره هوکړې لاسیلک کړې دي، چې له مخې به یې له دې بنسټونو او ادارو څخه دوی ته ور معرفي شویو کسانو ته مناسب تخفیف ورکوي. دی وایي چې لومړنی تخفیف یې ښوونکو ته په پام کې نیولی چې څلوېښت سلنه تخفیف دی. له هغه وروسته د شهیدانو او معلولینو د ورثهوو لپاره او په همدې ترتیب د بې وزله او اړمنو کسانو لپاره له دېرش نیولې تر شل سلنه پورې تخفیف ورکوي، څو دغه کسان هم وکولای شي خپلې لوړې زده کړې بشپړې کړي. د لوړو زده کړو په دې موسسه کې د ورځې په دوو وختونو کې درس ورکول کېږي. د ښاغلي ایماق په خبره، د دوی ډېری تمرکز پر هغه کسانو دی چې د ورځې لخوا په دولتي یا خصوصي ادارو کې کار کوي او یا هم په ښوونځي کې د ښوونکو په توګه دنده سرته رسوي، نو همدې ټکي ته په کتو یې درسي وختونه داسې تنظیم کړي چې هم د سهار لخوا او هم له غرمې وروسته دغه کسان وکولای شي خپلو درسونو ته رسیدګي وکړي.
د کهندژ د لوړو زده کړو خصوصي موسسې د خپلو محصلینو او استادانو لپاره د کتابتون اسانتیاوې هم برابرې کړې دي. د دې موسسې رییس وایي، د ۲۸۰۰ په شاوخوا کې په هارډ او له لس زره ډېر په سافټ ډول کتابونه لري، چې محصلین او استادان ترې ګټه اخیستی شي. ښاغلی افشین ایماق وایي چې د لس زره په شاوا خوا کې کتابونه یې په سافټ ډول په کمپیوټرونو کې ځای پر ځای کړي دي او د نشراتو برخه یې له محصلینو سره دا مرسته هم کوي، چې که د سافټ کتابونو کومې برخې ته په هارډ ډول اړتیا ولري، ورته پرنټوي یې او ګټه ترې اخلي.
انجنیر افشین ایماق وایي چې په کور د ننه له ټولو خصوصي او دولتي پوهنتونونو سره علمي اړیکې او ښه همغږي لري، خو له هېواده بهر هم له ځینو پوهنتونو سره اړیکې لري. دی وایي چې په رسمي ډول یې د تاجکستان له ملي پوهنتون سره د علمي اړیکو یوه هوکړه لاسلیک کړې ده چې له مخې یې څه موده وړاندې یو تن استاد د دوکتورا او څلور نور د ماسټرۍ اخیستو په موخه دغه پوهنتون ته ور معرفي کړي دي. دی وایي، له کندوز تر تاجکستان پورې درې ساعته مزل دی، چې استادان یې کولای شي په تشو ورځو خپلو زده کړو ته لاړ شي او په پاتې ډکو ورځو کې خپلې د تدریس چارې مخ ته یوسي.
په کهندژ د لوړو زده کړو موسسه کې د تدریس چارې د ۶۰ استادانو لخوا مخ ته وړل کېږي چې له دې ډلې پنځلس تنه یې ښځینه استادانې دي. د افشین ایماق په خبره، شل تنه دایمي استادان یې د ماسټرۍ تر کچې پورې لوړې زده کړې لري. دی وایي، استادان یې په خپل مسلک کې د تدریس کافي تجربه لري او هڅه یې دا ده چې په کار پوه او مسلکي کسان ټولنې ته د خدمت په موخه وړاندې کړي.
د نظري زده کړو تر څنګ، کهندژ د لوړو زده کړو موسسه د خپلو محصلینو د وړتیاوو لوړولو او تجربو تر لاسه کولو لپاره بېلابېل عملي پروګرامونه هم لري. د دې موسسې رییس وایي، وخت ناوخت محصلینو ته سمینارونه او ورکشاپونه جوړوي او داسې لارې چارې ورته برابروي، چې د محصلینو وړتیاوې لوړې شي او کافي تجربې تر لاسه کړي. دی وایي، د دوی د ادارې هڅه دا ده چې په کار پوه، مسلکي او تجربه لرونکي کسان ټولنې ته د خدمت په موخه وړاندې کړي څو هم د خپل ځان، کورنۍ او هم هېواد او ټولنې لپاره ګټور ثابت شي او د خپل هېواد په ابادۍ کې برخه واخلي.
د کیفیت د تضمین پروګرام ته پاملرنه او له بېلابېلو نړیوالو پوهنتونونو سره د علمي هوکړو لاسلیکول د لوړو زده کړو د دې موسسې راتلونکي پلانونه دي. د دې موسسې رییس وایي چې غواړي په راتلونکي کې له هېواده بهر له ځینو بهرنیو پوهنتونونو سره د علمي اړیکو هوکړې لاسلیک کړي، څو له مخې یې د استادانو تر څنګ، هغه محصلین هم د لا نورو لوړو زده کړو لپاره دغو پوهنتونونو ته ور واستوي چې د دوی له موسسې فارغېږي.
د کهندژ د لوړو زده کړو موسسې اداره اوسمهال له کومې ستونزې سر نه ټکوي، خو وایي، د افغانستان بیا په ځانګړې توګه د کندوز د خلکو یوازینۍ ستونزه د امنیت خرابوالی. دی وایي، اوسمهال یې یوازینۍ ستونزه په کندوز ولایت کې ناامني ده. نوموړی له لوړو زده کړو وزارت راضي ښکاري او وایي چې لوړو زده کړو وزارت ورسره همکار دی او د دې وزارت لخوا د کیفیت د تضمین پروګرام پوره ملاتړ کوي.
اوسمهال ډېری خصوصي پوهنتونونه د لوړو زده کړو وزارت په چوکاټ کې فعالیت کوي او د خلکو لپاره یې د لوړو زده کړو زمینه برابره کړې ده. دا چې هر کال په یوه زیاته کچه کسان له دوولسمو ټولګیو فارغېږي، نو لوړو زده کړو وزارت نه شي کولای یوازې په دولتي پوهنتونونو او د لوړو زده کړو په موسسو کې دغه کسان جذب کړي. د هغو کسانو لپاره چې دولتي پوهنتونونو ته لار نه شي موندلی او یا هم غواړي د رسمي دندې تر څنګ لوړې زده کړې وکړي او یا هم نور پوهنځي ولولي، خصوصي پوهنتونونه ورته په دې برخه کې یو ښه چانس دی. نن سبا د نړۍ ډېری مخکښ پوهنتونونه خصوصي پوهنتونونه دي، خو دا چې دا په افغانستان کې یوه نوې تجربه ده، نو د حکومت په ځانګړې توګه د لوړو زده کړو وزارت ځانګړې پاملرنې ته اړتیا لري. د خصوصي پوهتنونونو ډېری مالکین وایي، چې مالیې وزارت ترې ملا ماتوونکوې مالیه اخلي او د یوه سوداګریز مرکز په سترګه ورته ګوري. دوی له مالیې وزارت غواړي چې له خصوصي پوهنتونونو څخه د لوړې ماليې پر مکانیزم له سره غور وکړي، ځکه دا اکاډمیک مرکزونه دي او د یو څه ګټې تر څنګ د هېواد د راتلونکي لپاره کار کوي او نوي ځوانان د علم په ګاڼه سمبالوي.
