(ولې رانه لاړې) ناول تازه چاپ شوی دی او لیکوال یې فرهاد تاند دی.
ناول یا داستان پرته له شکه چې زموږ په ژوند کې حیاتي ارزښت لري او که لږڅه په دقت پام ورته وکړو، زموږ هرڅه له ادبیاتو او بیا داستان متاثیر دي او تر ډېره خپلې غوښتنې، هیلې او ګیلې هغه که په نظم کې وي او که په نثر کې بیانوو. دا ډول ډېرې پېښې زموږ خپلې تجربې وي او زموږ له خپل چاپېریال متاثیره وي او ځکه خو د بل هرڅه په پرتله زموږ له روح او روان سره ډېر اړخ لګوي.
دا غوښتنې، ګیلې او ارمانونه چې کله د داستان او یا هم نظم په چوکاټ کې وویل شي، تاثیر یې دوه چنده زیاتېږي او بیا هماغه دي چې پر لوستونکي او اورېدونکي ډېر اغېز هم کولی شي. معمولاً د دې ډول داستانونو او نظمونو تر شاه اصلي کرکټرونه ډېری وخت د همدې موضوعاتو قرباني شوي دي، ځکه خو یې د دې موضوع لیکلو او یا هم د نظم په ژبه نورو ته د رسولو هڅه کړې ده، څو هغوی د دې ډول موضوعاتو قرباني نه شي.
د دې داستان(ولې رانه لاړې) کیسه هم د یوه داسې ځوان پر ژوند راڅرخي، چې ټول ژوند او ارمانونه یې د کلتور قرباني شوي دي، هیلې یې مړاوې شوې دي، له کور کلي، خپلوانو او کورنۍ لرې شوې دی، د خلکو منځ کې په بد نوم پېژندل شوی او بالاخره د خلکو د خبرو له وجې د وطن پرېښودو ته اړشوی دی.
د داستان اصلي کرکټر هم همدا ځوان دی، په لومړیو کې په لرې کلیواله سیمه کې ژوند کوي او په سختو حالاتو کر راګیر دی، کورنی وضعیت یې ډېر خراب دی او د کور ټوله سرپرستي ورتر غاړې ده. خو له دې هرڅه سره سره بیا هم همت له لاسه نه ورکوي، په کور کلي کې درانه کارونه کوي، تر ماښامه د بل په در کې مزدور او په خاورو سپېره مخ ولاړ وي، دی نه یوازې دا چې خپلې کورنۍ ته د یوې مړۍ حلالې روزۍ د لاسته راوړلو لپاره د بل مزدوري کوي، پر دې سربېره ښوونځي ته هم ځي، ښوونځی خلاصوي او د عمر تر ټولو ښه دوران(ځوانۍ) ته رسېږي، خو وضعیت یې لا هماغه پخوانی دی، ایله د سهار او ماښام پيدا کوي.
دا وخت په کلي کې د یوه ملک پر لور زړه بایلي او ورځ تر بلې یې له هغه سره مینه زیاتېږي، دی د دې لپاره چې خپلې معشوقې ته خپله مینه ثابته کړي، د هغې پلار ته ریبار ورلېږي، خو دا چې د دوی وضعیت ډېر خراب دی د هغه نجلۍ پلار انکار کوي او نه غواړي چې لور یې یوه غریب ځوان ته واده شي. دا غوښتنه په څو څو وار کېږي، خو د نجلۍ پلار په خپله هماغه پخوانۍ خبره ولاړ دی. په دې راز کلیوال خبرېږي او نور هر ځای د کلیوالو مجلس په دوی جوړ دی، د نجلۍ پلار مجبورېږي او نور د همدې تور او تهمت له وجې چې خلک یې په لور او د هغې پر معشوق لګوي، کډه وړي ښار ته او بیا بیا د ځوان کورنۍ ته وايي چې تاسې هېڅ هم نه لری، زما لور به ستاسې کور کې څه خوري، بیا به خلک زما لور ته دا وايي او ها وايي، که دومره پیسې راکولای شی او دا شرطونه مې منی، بیا مې لور درکوم، که نه له هغه پرته مې چې بل وار دروازه کې ونه درېږئ.
ناول د پښتني کلتور، د هغه د بدو پایلو او د هغوی د قرباني شوو وګړو د ژوند په اړه خورا دردوونکی او له عبرت ډک تصویر لري. ژبه یې روانه او کرکټرونه یې ښه لوبېدلي دي. انځورکښه داسې پکې شوې چې ان پر لوستونکي هغه صحنې ټولې کچ کوي.
مینه وال کولای شي یاد ناول پر اکسوس سربېره د ښار له نورو لویو کتابپلورنځیو هم په مناسب قېت تر لاسه کړي.
