«د ښوونځي په لومړي ټولګي کې په لومړي نمبر راغلی وم او د ښوونځي ادارې په ستاینلیک ونازولم، دا هغه لومړۍ خوښي او ویاړ و چې د لومړي ځل لپاره مې د خپلې کورنۍ په برخه کړی و. د ځان ستاینه نه کوم، خو په ټوله کې لایقه هلک وم…»
د ناول پيل چې په ډيالوګ او یا هم د یوې صحنې په انځور وشي، لوستونکي ته هومره په زړه پورې او جذاب وي، د لوستونکي حواس ورټولېږي او تر اخره د لوستلو لاس ورکوي، که داسې ونه شي او یا لیکوال د ناول پيل په دې ډول ونه کړي، ممکن لوستونکی ان په هماغه لومړي سر کې خدای پاماني ورسره وکړي.
د (تورې نجلۍ) پيل همداسې خوندور شوی دی، ژر مو ذهن هغه صحنې ته بیايي چې لیکوال یې تاسې ته بیانوي، که چا ښوونځی لوستی وی، هغوی خو ځان په هماغه ټولګي ویني او ان ځان خپله داسې احساسوي لکه ګواکې چې په هماغه صحنه کې حاضر دی، ځکه په ټولګي کې د اول نمرهګۍ خوند او بیا د ادارې لخوا د ستاینلیک اخیستل په رښتیا هم چې ډېر خوند کوي. د دې صحنې په لیدلو سره لوستونکي ته سمدستي ځینې پوښتنې پيدا کېږي، د بېلګې په ډول هغه وايي، له دې وروسته دا سړی(د ناول اصلي کرکټر) څه کوي؟ ښوونځی پرېږدي؟ ناروغ کېږي؟ درانه کارونه کوي؟ ښوونځی یې سوځول کېږي او که بله څه بلا پرېوځي؟
لوستونکی د دې پوښتنو د ځوابونو د پيدا کولو لپاره مجبور دی چې ناول تر اخره ولولي او وروسته بیا پوه شي چې څه وشول. دا د لیکوال یوه ښه ځانګړنه ده چې لوستونکی ان له لومړي سره له ځان سره واخلي، ټولې صحنې پرې وویني، هر ځای ته یې بوځي، وې خندوي، وې ژړوي او ښې ډېرې کیسې ورته وکړي. د دې ناول لیکوال دا ځانګړنه لري.
د ناول اصلي کرکټر کلیوال ځوان دی، هغه له ښاره لرې په یوه لرې سیمه کې ژوند کوي، ساده ژوند لري او په ډېرو څیزونو یې چندانې سر نه خلاصېږي. کله چې په ناول کې لیکوال د ناول هر کرکټر د هغه له موقف سره سم ولوبوي، هومره لوستونکیو ته په زړه پورې کېږي. د بېلګې په ډول، که کرکټر بزګز وي، باید د بزګز په ژبه وغږېږي او ټول سروکار یې له بېل او پټي سره وي.
د کرکټر له موقف سره نه یوازې سمه ژبه باید وکارول شي، بلکې د هغه د ژوند ډول، عادتونه، ناسته ولاړه او غوښتنې یې هم باید د هغه له موقف سره سمې وي. په دې ناول کې دا اصل ډېر ښه په پام کې نیول شوی دی. د ناول اصلي کرکټر په لومړیو کې په کلي کې ژوند کوي او ټول هغه عادتونه لري چې یو کلیوال زلمی یې لري. لکه په ناول کې یوځای راځي: «باغ سره نښتي دیوال سره کوڅه کې د سېل د مخنیوي لپاره رحمت اکا خاوره اچولې وه او د سید اکا باغ ترې له لرې مالومېده، ورغلو، ور غږ مې کړ، سید اکا و سید اکا! بي دادا دې غواړي!!
هیڅ غږ راغبرګ نشو، زمري ته مې وویل، هلکه که وای نو خامخا یې غږ راکاوه نشته؛ ځه چې په دېوال ورواوړو.»
انځورکښنه پکې په ډېر مهارت سره شوې ده، دومره مهارت سره چې د لوستو پر مهال یې به یې کاملاً په هغه صحنه کې غرق وې، داسې چې له ځان سره به مسک مسک کېږي او دروناً به یو بل ډول احساس کوی، که دا وخت ښه په زوره درباندې یوڅوک غږ ونه کړي، هر غږ به دې اسانه وا نه وري. لکه ناول کې یو ځای راځي: «غېږ کې مې ونیوه، ورته ومې ویل، ته خبره یې چې پر ما څه تېر شول، څومره درد مې ولید، څومره وځورېدم، ستا له لیدو وروسته مې بیا ارام نه دی کړی، یوه شېبه مې ستا له یاد پرته نه ده تېره کړې، یوه لحظه مې له یاده نه یې وتلې.
تورې نجلۍ مې سر په اوږه کېښود، له اوښکو ډکې سترګې یې راپورته کړې، ویې ویل، مینه…»
څومره مهارت، یوځل مو بوځي د خپلې معشوقې تر غېږې، د هغه له سترګو سره سترګې درباندې وجنګوي، پر اوږه مو سر کېږدي او د وجود تودوخه یې درباندې لمس کړي.
د ناول موضوع د پښتني ټولنې، کلیوالي ژوند، ماشومتوب سیالیو، بې غمه ژوند او سرشارې دنیا، غوښتو او ناغوښتو ورانیو، د ځلمیتوب ناخوالو، مینې او ژوند په په پراخه دښته څرخ وهي؛ خو تر بل هر اړخ یې د مینې اړخ پکې قوي دی.
مینهوال کولای شي یاد کتاب پر اکسوس سربېره د ښار له نورو لویو کتابپلورنځیو هم په مناسب قېمت تر لاسه کړي.
