د ملي یووالي حکومت له پراخو نیوکو سره مخ دی، چې لا یې هم له طالبانو سره د خبرو لپاره یو پیاوړی، کارنده او داسې ټیم نه دی ټاکلی، چې د افغانانو استازیتوب وکړلی شي. د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد هم په خپلو وروستیو خبرو کې دا د حیرانۍ وړ ګڼلې ده، چې حکومت په شپږو میاشتو کې یو پلاوی نه دی ټاکلی. خلیلزاد ویلي چې شپږ میاشتې وړاندې یې د ماموریت په پیل کې له طالبانو او حکومت دواړو وغوښتل، چې یو باصلاحیته او پیاوړی ټیم وټاکي، چې دده په خبره طالبانو دا کار وکړ، خو حکومت لا هم پلاوی نه دی ټاکلی. خلیلزاد ویلي چې امریکا د افغانانو له وژلو ستړې شوې او افغانان هم باید د یو بل له وژلو ستړي شوي وی. نوموړي ویلي چې هره ورځ په لسګونو افغانان وژل کېږي، خو حکومت یوازې یو پلاوی نه شي ټاکلی، نو د دې مسوولیت د چا پر غاړه دی!؟ نوموړي زیاته کړې چې دې پوښتنې ته باید حکومتي مشران ځواب ووايي.
اساسي پوښتنه دا ده چې حکومت ولې لا د سولې لپاره د پیاوړي او داسې ټیم پر ټاکلو نه دی بریالی شوی، چې د افغانانو استازیتوب وکړي؟
ښايي لومړنی لامل دا وي چې حکومت د سولې له روانو هلو ځلو سره موافق نه دی، نو ځکه نه غواړي چې په دغو خبرو کې ور ګډ شي او پلاوی ورته وټاکي. په دې وروستیو کې د حکومت مخالفت څرګند دی او د دې شونتیا شته چې د پلاوي نه ټاکل به له همدې امله وي. دویم دا چې حکومت هر څه انحصار کړي دي او له ارګ څخه د باندې سیاستوال او ان د حکومت شریکان په اساسي مسایلو کې نه ور شریکوي. همدې چارې د یو کارنده پلاوي د ټاکلو مخه نیولې ده. حکومت اوس یو پلاوی ټاکلی چې مشري یې د ولسمشر د دفتر رییس کوي، خو ټول پوهېږي چې دا کمزوری او بې تجربې پلاوی دی، چې د سولې په خبرو کې نه یوازې د افغانانو غوښتنې نه شي مطرح کولی، بلکې د حکومت پوره استازیتوب هم نه شي کولی. حکومت وېره لري چې که له حکومت څخه د باندې او پیاوړي کسان په مذاکراتي ټیم کې وي، نو د دوی د واک په برخه کې به ستونزې پیدا شي.
له حکومته غوښتنه دا نه ده چې یوازې پلاوی وټاکي او یا هم یوازې حکومتي پلاوی وټاکي. له حکومت څخه تمه دا ده چې یو پیاوړی پلاوی غوره کړي. په دې پلاوي کې باید تجربه لرونکي، مخور، بې طرفه، متنفذ او پیاوړي کسان وي. پر دغه ټیم باید د حکومت ټول شریکان توافق ولري. له بله اړخه په ټیم کې باید یوازې حکومتي کسان هم نه وي، بلکې له حکومت څخه د باندې د سیاستوالو، سیاسي ګوندونو، مدني ټولنې او نورو قشرونو استازي وي. اوسنی حکومتي پلاوی نه تجربه لري، نه مخور پکې دي، نه د حکومت د ټولو شریکانو توافق پرې شته او دا خو بیا بیخي لرې ده چې له حکومت څخه د باندې خلکو او سیاستوالو استازیتوب دې وکړلی شي.
حکومت دې پر هغو ټکو ټینګار وکړي، چې افغاني ګټي خوندي کوي، خو له خپله اړخه دې سولې ته پوره تیار وي. باید پیاوړی او هغسې ټیم ولري چې د افغانانو استازیتوب وکړلی شي. له دې پرته به دا نظر پیاوړی شي چې حکومتي مشران د خپل واک د دوام لپاره د سولې مخالفت کوي او غواړي چې جګړه دوام وکړي.
