د فلسطين د اسلامي مقاومت غورځنګ (حماس) دوه کاله وړاندې يعنې د ۲۰۲۳م کال د اکتوبر په ۷مې نېټې له غزې تړانګې څخه پر اسرائيلي ميليشاوو ناڅاپي بريد وکړ او ورپسې اسرائيلي ځواکونو پر غزې پراخ پوځي عمليات پيل کړل، چې لاهم دوام لري.
پر يادې شخړې دوه کالونه واوښتل، خو تراوسه د دواړو خواوو ترمنځ اوربند او سوله نه ده شوې.
د حماس او اسرائيل ترمنځ د نوي پړاو مذاکرات د روان اکتوبر په ۶مې نېټې په مصر کې پيل شوي دي.
د غزې د اوربند خبرې څنګه روانې دي؟ ایا ښکېلې خواوې به اوربند وکړي؟
د اسرائيل او حماس مرکچي پلاويو د اکتوبر په ۶مې نېټې د مصر په شرم الشيخ ښار کې غېرمستقيم مذاکرات پيل کړي دي. دواړو خواوو د بندیانو د ازادولو، له غزې څخه د اسرائيلي ځواکونو د وتلو مهالوېش، بشري مرستو ته د اجازې ورکولو، د غزې د راتلونکي مديريت او امنيت او د حماس د بې وسله کېدو په اړه خبرې کړې دي.
د حماس پلاوي د اکتوبر په ۷مې نېټې له اسرائيلي لوري سره له غېر مستقيمو خبرو وروسته د مثبت پرمختګ خبر ورکړی، خو پر غزې تړانګې د اسرائيلي ځواکونو د دوامدارو هوايي بريدونو له امله د اسرائيلي بندیانو د ازادولو په برخه کې ستونزې راپورته شوې دي.
تراوسه اسرائيلي لوري د خبرو اترو په اړه هيڅ اعلاميه نه ده خپره کړې.
د مصر د بهرنيو چارو وزارت د يادو خبرو له پيل مخکې ويلي وو، چې د حماس او اسرائيل ترمنځ خبرې به د امريکا د شل فقره ییز پلان پر محور ترسره شي او دواړه خواوې به د بنديانو د تبادلې د شرايطو او تفصيلاتو په اړه د نظريو تبادلې وکړي.
قاهرې نيوز ويلي، د اسرائيل او حماس روانې خبرې به د بندیانو د ممکنې تبادلې لپاره زمينه برابره کړي او همدا یې د يادو خبرو عمده موخه بللې ده.
سرچينې قاهرې نيوز ته ويلي، چې د مصر او قطر منځګړي له اسرائيلي او فلسطيني مرکچي پلاويو سره د همغږۍ په هڅه کې دي، څو د بندیانو د ازادۍ لپاره اغېزمن ميکانيزم جوړ شي.
د اسرائيل صدراعظم بنيامين نيتانياهو د اکتوبر د ۴مې نېټې په ماښام په يو ويډيويي پيغام کې ويلي، چې د امريکا د شل فقره ييز پلان د لومړي پړاو له مخې به حماس ټول اسرائيلي بندیان ازادوي او اسرائيل به د غزې تړانګې د دوامدار کنټرول لپاره خپل ځواکونه له سره ځای پر ځای کوي او د دغه پلان په دوهم پړاو کې به حماس بې وسلې کېږي او په پای کې به په غزې کې غير پوځي وضعيت رامنځته شي.
د سعودي عربستان الننراق ټلويزيون د اکتوبر په ۵مې نېټې خبر ورکړی، چې حماس د شل فقره ييز پلان په اړه د اسرائيلي او فلسطيني بنديانو د ازادولو په برخه کې د هراړخيز اوربند او د غزې له نفوس ډکې سيمې څخه د اسرائيلي ځواکونو د وتلو شرايط وضع کړي، خو د غزې د غېر پوځي کېدو او د غورځنګ د بې وسله کېدو په شمول له حساسو مسئلو څخه يې ډډه کړې ده.
د نينګشيا پوهنتون د عربي هېوادونو د چارو څېړنيز انسټېټيوټ مشر نيو شين چون رسنيو ته ويلي، که څه هم اسرائيل او حماس د امريکا د دغه پلان د لومړي پړاو له بنسټيز چوکاټ سره موافقه کړې، خو لاهم دواړه خواوې د يو شمېر مشخصو مسئلو په اړه د نظريو لوی توپيرونه لري. د بېلګې په توګه، کوم فلسطيني بندیان باید ازاد شي؟ اسرائيلي ځواکونه بايد له غزې څخه تر وتلو وروسته کوم ځای ته ولاړ شي؟ آيا حماس به اسرائيلي بنديان ازاد کړي؟
د غزې روغتيا ادارې د اکتوبر په ۶مې نېټې خبر ورکړی، چې د ۲۰۲۳م کال د اکتوبر له ۷مې نېټې راهيسې په غزې کې د اسرائيلي ځواکونو د عملياتو له امله ۶۷۱۶۰ تنه وژل شوي او ۱۶۹۶۷۹ تنه نور ټپيان شوي دي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونيو ګوټرېش د اکتوبر په ۶مې نېټې په يوې اعلاميې کې له ښکېلو خواوو غوښتي، چې سمدلاسه او له شرطونو پرته بنديان ازاد کړي او په غزې کې دې روان ناورين پای ته ورسوي.
د اکتوبر په ۵مې نېټې د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې د فلسطين د ملاتړ په موخه پراخ لاريونونه شوي دي.
