د اکتوبر په ۲۸مې نېټې د چين ـ اسيان د مشرانو د ۲۸مې غونډې په څنډه کې د چين او اسيان ترمنځ د ازادې سوداګرۍ درېيمې کچې تړون لاسليک شوی دی. دغه تړون د بهرنیو خبري رسنيو پاملرنه راجلب کړې ده.
د دوی په خبره، دغه تړون به د اکمالاتي ځنځير او دواملرونکي پرمختګ په ساحو کې دواړو خواوو ته ګټې ورسوي او د دواړو خواوو د هر اړخيزو ستراتيژيکو همکاريزو اړيکو نوی پړاو به پرانیزي او هم به د نړيوال اقتصاد پر وړاندې د ستونزو او بې ثباتۍ د لرې کولو لپاره ګټور تمام شي.
د عامو افکارو په نظر، دغه تړون د څواړخيزم او ازادې سوداګرۍ په اړه د چين ـ اسيان د ژمنو د پلې کېدو ښکارندويي کوي او د سيمه ييز اقتصادي همکارۍ د ژورتيا لپاره يې د ميل تيږه ايښې ده.
باور دا دی، چې دغه تړون به نړيوالو اقتصادي او سوداګريزو همکاريو ته حياتي ځواک برابر کړي او ډېر مهم نمونوي رول به ولوبوي.
د ياد تړون لاسليک د چين ـ اسيان په ژور همکاريز بنسټ پسې تړاو لري.
چين له ۱۹۹۱م کال راهیسې له اسيان سره د ګټې-ګټې همکارۍ او ګډ پرمختګ پر بنا د سيمه ييزو همکاريو لار هواره کړې او د نړيوال پرمختګ د پرمخبېولو لپاره يې پياوړی کليدي انجن برابر کړی دی.
په نړۍ کې د بې ثباتۍ عوامل د ډېرېدو په حال کې دي، خو د چين ـ اسیان دوه اړخيزې همکارۍ ښې روانې دي: د روان کال په تېرو درېيو ربعو کې د اسیان غړو هېوادونو ته د چين عمومي صادرات او واردات د تېر کال د همدې مودې په پرتله په سلو کې نهه اعشاريه شپږ زيات شوی او سوداګريزه پيمانه يې په ثابت ډول پراخه شوې ده. اوسمهال دواړه لوري د سوداګرۍ او پانګونې په برخه کې يو د بل تر ټولو لوی همکاران ګرځېدلي دي.
د چين- اسيان د ازادې سوداګرۍ سيمه له نورو سره د دواړو خواوو د ازادې سوداګرۍ د لومړۍ سيمه ده. نو د يادې سيمې د درېیمې کچې تړون لاسلیک د پام وړ ګرځېدلی دی.
د درېيمې کچې تړون د مخکنيو دوو تړونونو په پرتله د نړيوال اقتصادي او سوداګريز پرمختګ له نوي تمايل سره سمون لري او پر نويو سمسورو برخو تمرکز لري، چې په دې سره به پرانيستې سويه په هر اړخيزه توګه لوړه او د ټولشموليت او پرمختګ د پرمخبېولو هڅې به زیاتې شي.
د چين ـ اسيان د ازادې سوداګرۍ تړون کې د يادو برخو سربېره ډيجټلي اقتصاد، زرغون پرمختګ او د اکمالاتي ځنځيرونو پيوستون هم شامل دي او د دې ترڅنګ دغه تړون پر اصولو او همکاريزو برخو هم تمرکز کوي.
چين او اسيان په دغه تړون کې د ازادې سوداګرۍ د پرمختګ ژمنه کړې، چې د دواړو خواوو تصدۍ او خلک به يې له سيمه ييز اقتصادي پرمختګ څخه برخمن شي. دا د چين ـ اسيان ترمنځ د ډيالوګ ميکانيزم د دېرشمې کاليزې په يادغونډې کې د مهمو ګډو نظريو د پلې کولو نمونوي لاسته راوړنه هم بلل کېږي.
چین او اسيان به له کورنيو پروسو سره هممهاله د دغه تړون د ژر نافذېدو لپاره هڅې وکړي. د چين د جنوب ختيځې اسیايي چارو د څېړنيز مرکز مرستيال او د بېجينګ پوهنتون پروفيسور جای کون سي اېم جي ته ويلي، چې د چين ـ اسيان د ازادې سوداګرۍ سیمې د ختيځې اسيا په همکاريز تمايل کې لارښوونکې رول لوبولی دی. د ازادې سوداګرۍ سيمې په اړه د دواړو لوريو درې شوي تړونونه د اقتصادي او سوداګريزو همکاريو پر اصولو د ژور پوهاوي ښکارندويي کوي.
دواړو خواوو د ډيجټلي او زرغونو اصولو د نوښت، د اړوندو معيارونو د منلو سيسټم د بيا تنظيمولو او د اکمالاتي ځنځيرونو د انعطاف پذيرې د لوړوالي له لارې د ازادې سوداګرۍ په ابادۍ کې باکيفيته پرمختګ موندلی دی. ځينې هېوادونه د نړيوال کېدو پر وړاندې خنډونه جوړوي، چې له امله یې څواړخيز سيسټم زيانمن شوی دی، خو د چين ـ اسیان ياد تړون د پرانيستي نړيوال اقتصاد د ساتنې لپاره نوې اسیايي لايحه برابره کړې ده.
د چين ـ اسيان د ګډ برخليک ټولنه به نړيواله سوله وساتي او نړيوال پرمختګ ته به خوځنده ځواک برابر کړي.
