د اېډېټر یادونه: په داسې حال کې چې مصنوعي نشهیي توکي د نړۍ د عامې روغتیا لپاره مخ په زیاتېدونکي ګواښ بدل شوي، د CGTN په مستند فلم «د فینټانیل پر ضد جګړه: د چین او امریکا د همکارۍ کیسه» کې د چین او امریکا کارپوهانو د نشهیي توکو د ناوړه استفادې او قاچاق پر ضد د پراخې نړیوالې همکارۍ غوښتنه کړې ده. دوی باور لري چې د سیاسي نظامونو او ملي ګټو له توپیرونو سره سره، د نشهیي توکو بحران یوه ګډه ننګونه ده چې ګډ ځواب ته اړتیا لري.
د کارپوهانو په وینا، د نشهیي توکو نړیواله ستونزه د یوه هېواد له لوري په یوازې ځان نه شي حل کېدای. د نینګبو پوهنتون د اړوند کانګنینګ روغتون څېړونکی او د چین د نشهیي توکو د ناوړه استفادې د مخنیوي او درملنې ټولنې مرستیال، ژو وینهوا، وایي چې د نشهیي توکو د استعمال اوسنۍ پراختیا او پېچلتیا نړیواله همکاري یوه نه جلا کېدونکې اړتیا ګرځولې ده.
نوموړي څرګنده کړه چې په نړۍ کې نږدې ۳۰۰ میلیونه کسان له رواني اغېز لرونکو موادو ناوړه استفاده کوي، په داسې حال کې چې د روږدتیا په اړه علمي پوهه لا هم محدوده ده. د هغه په باور، د هېوادونو ترمنځ ژوره همکاري نه یوازې د نشهیي توکو د ناوړه استفادې پر ضد مبارزه پیاوړې کولی شي، بلکې د رواني اغېز لرونکو موادو او د انسان د مغز په اړه علمي څېړنې هم پرمختګ ته رسولی شي. د معلوماتو او سرچینو شریکول به د مخنیوي، درملنې او بیا رغونې لپاره اغېزمنې لارې چارې رامنځته کړي.
کارپوهان په دې هم باور لري چې چین او امریکا داسې بشپړوونکې وړتیاوې لري چې د نشهیي توکو د نړیوالې ادارې او کنټرول په برخه کې مهم رول لوبولی شي.
د نینګبو پوهنتون د طب پوهنځي استاد او د فارمسي د مسلکي ماسټرۍ پروګرام مشر، شین هاووي، وایي چې چین د نشهیي توکو د زیانونو د ارزونې لپاره پر شواهدو ولاړ سیستم رامنځته کړی دی. په مقابل کې امریکا پراخې وبایي احصایې او معلومات، د کوڅهییزې څارنې تجربې او د قانون پلي کولو ارزښتناکه تجربې لري.
د هغه په وینا، د دواړو هېوادونو نږدې همکاري کولی شي د نشهیي توکو اړوند قوانین لا علمي او د شواهدو پر بنسټ کړي. تر ټولو مهمه دا چې دا همکاري به د نوو رواني اغېز لرونکو موادو د تنظیم لپاره د نړیوالو معیارونو په جوړولو کې مرسته وکړي او د نړیوال کنټرول لپاره به پیاوړی چوکاټ رامنځته کړي.
سره له دې چې سیاسي او ډیپلوماتیک اختلافات کله ناکله د دواړو هېوادونو اړیکې پېچلې کوي، ځینې کارپوهان باور لري چې دا ستونزې باید د هغو موضوعاتو پر وړاندې خنډ نه شي چې د خلکو هوساینه او عامه ګټې ورسره تړلې دي.
د نینګبو پوهنتون د طب پوهنځي اجرائیوي رئیس او استاد، لیو یو، ټینګار کوي چې د نشهیي توکو ګواښونه ګډې نړیوالې ننګونې دي. هغې وویل چې هېوادونه باید د ځینو بېثباته کوونکو عواملو تر څنګ هم همکارۍ ته دوام ورکړي، حتی که سیاسي اختلافات موجود وي. د هغې په باور، کله چې ګډې ګټې مطرح وي، همکاري باید د جیوپولیټیکو سیالیو قرباني نه شي.
دغه لیدلوری په امریکا کې د کارپوهانو له خوا هم ملاتړ کېږي.
ډیویډ، چې د امریکا د نشهیي توکو د مخنیوي ادارې (DEA) پخوانی پلټونکی دی، وایي چې نشهیي توکي د سیاست، ایډیالوژۍ او یا ملي هویت پر بنسټ توپیر نه کوي. د دوی زیانونه له پولو اوړي او د هرې ټولنې خلک اغېزمنوي.
د هغه په خبره، د چین او امریکا همکاري باید یوازې د ډیپلوماسۍ له زاویې ونه کتل شي، بلکې دا په اصل کې د راتلونکو نسلونو د ساتنې لپاره ګډه هڅه ده څو هغوی د نشهیي توکو د ناوړه استفادې له ویجاړوونکو پایلو خوندي پاتې شي.
که څه هم دغه څلور کارپوهان د بېلابېلو هېوادونو او مسلکي برخو استازیتوب کوي، خو پیغام یې یو دی: نشهیي توکي د ټولو ګډ دښمن دي.
دوی باور لري چې علمي څېړنې، قانوني نوښتونه، د عامې روغتیا تګلارې او د قانون پلي کوونکو ادارو همکاري ټولې نړیوالې همکارۍ ته اړتیا لري. د نشهیي توکو د ناوړه استفادې او قاچاق پر ضد مبارزه کې چین او امریکا هم فرصت او هم مسؤلیت لري چې د راتلونکو نسلونو د هوساینې لپاره په ګډه کار وکړي.
