اوس اوس د موقت حکومت د غوښتونکو اصلي ادرس معلومېږي او ښکاري چې څوک په افغانستان کې د موقت حکومت په هڅه کې دي. تازه په کابل کې ځینو سیاستوالو ته نږدې کسانو تایید کړې چې زلمي خلیلزاد ورسره پر موقت حکومت بحثونه کړي دي. د دې تر څنګ ځیني هغه سیاستوال چې موقت حکومت غواړي، په دوبۍ کې یې له خلیلزاد سره کتلي او په دې اړه یې ورسره بحثونه کړي دي. دغه راز داسې خبرونه هم شته چې خلیلزاد په دې تړاو له ځینو سیاسي او جهادي مشرانو سره په ټلیفون هم خبرې کړې دي. ویل کېږي چې خلیلزاد درې طرحې له سیاستوالو سره شریکې کړې دي. یوه دا چې طالبان د حکومت برخه شي، دویمه دا چې حکومت د طالبانو برخه شي او درېیم همدا موقت حکومت. له دې وړاندیزه واضح ښکاري چې لومړۍ دوې طرحې غیر عملي دي او د خلیلزاد اصلي موخه هم یوازې درېیمه طرحه ده.
ښکاري چې امریکایان د موقت حکومت په طرحه کې جدي دي چې ښايي د سرپرست یا د سولې د حکومت نوم ورکړل شي. ولسمشر غني له دې حکومت سره یو مخ مخالفت کوي او وايي چې واک به یوازې نوي ټاکل شوي ولسمشر ته سپاري. اوس مهمه خبره دا ده چې معقوله لاره څه ده؟ ایا موقت حکومت باید یو مخ رد شي؟ ایا رښتیا هم سمه لاره همدا ده چې واک څلور کاله وروسته نوي ټاکل شوي ولسمشر ته ولېږدول شي؟ او که بله کومه معقوله، عملي او سمه لاره هم شته؟
څه چې ولسمشر غني وايي، هغه نه عملي دي او نه هم په دې ډول سوله راتللی شي، ځکه چې لانجه پر واک ده او که واک څلور کاله نور هم له اشرف غني سره وي، نو څلور کاله نوره هم سوله ناممکنه ده. دا نه ورسره طالبان مني، نه بهرنیان او نه هم نور افغانان. اوس که غني پر خپل دریځ ټینګار کوي، نو هم سولې ته زیان اوړي او هم به ښايي ونه توانېږي چې دا کار وکړلی شي.
د موقت حکومت بحث له دوو اړخونو مهم دی؛ لومړی دا چې که حکومت او طالبان پر یوه نوي نظام هوکړه کوي، نو هغه نظام ته د تګ لپاره په طبیعي ډول یو عبوري حکومت ته اړتیا ده. دویم دا چې که امریکا د موقت حکومت غوښتنه کوي، نو معلومه ده چې له طالبانو، ګاونډیو هېوادونو او نورو اړخونو سره به یې هم شریکه کړې وي او په کور دننه یې هم دا دی ځیني سیاستوال ملاتړ کوي او دا ملاتړ به لا پسې پراخ شي. اوس داسې ښکاري چې د امریکا دا طرحه به عملي کېږي او پر وړاندې به یې غني او څو ملګري یوازې پاتې کېږي.
که امریکا په دې طرحه کې رښتیا هم جدي وي، نو اشرف غني یې پر وړاندې نه شې درېدلی، نو د درېدلو پر ځای پکار ده چې دا موقت حکومت چې په هر نوم وي، باید داسې جوړ او ډیزاین شي چې د سولې له پروسې سره مرسته وکړي، بریالۍ یې کړي او یو دایمې او با ثباته نظام ته لاره هواره کړي. معقوله لاره دا ده چې د موقت حکومت ټول اړخونه باید مطالعه شي، زیانونه یې باید تر ممکنه حده را کم شي او مثبت اړخونه یې باید پیاوړي شي، څو هم د سولې له پروسې سره مرسته وکړي او هم یو مثبت بدلون ته لاره هوراه کړي. له دې پرته وچ او یو مخ مخالفت به هم بریالی نه وي او هم به د سولې پروسې ته زیان واړوي.
