تر سپټمبر میاشت پورې د ټولو امریکايي ځواکونو له وتلو سره اوس له هر افغان سره دا پوښتنه او اندېښنه ده، چې وروسته به څه کېږي؟ د امریکايي ځواکونو د وتلو وروستی اعلان ښيي چې امریکایان تر بل هر وخت په دې اړه واضح او قاطع دریځ لري، ځکه چې ویل شوي دا وتل په شرطونو پورې تړلي نه دي او امریکايي ځواکونه به په هر حالت له افغانستان څخه وځي. پر همدې بنسټ اوس دا د جګړې افغاني لوري دي، چې پرېکړه به کوي او د افغانستان د جګړې او سولې برخلیک به ټاکي.
د امریکايي ځواکونو وتل چې ځینې یې ګواښ ګڼي، یوه فرصت هم دی، ځکه چې د جګړې اصلي لامل ختمېږي او دواړه لوري به بیا د خپلې جګړې د توجیه لپاره دلایل ونه لري. که له سپټمبر وروسته هم جګړه دوام کوي، نو بیا دا له کورنۍ جګړې پرته بل هېڅ نوم نه خپلوي او د جګړې یو اړخ هم ځان له ملامتیا نه شي ژغورلی. نو پر دې اساس، له اوسني فرصت څخه باید استفاده وشي او د جګړې د ختم لپاره باید بنسټیز ګامونه واخیستل شي. تر ګردو مهمه دا ده چې یو اړخ هم باید فکر ونه کړي چې دوی ګټونکي دي او هر څه باید په زور او جګړه وکړي، ځکه چې همدا ذهنیت د سولې مخه نیسي او جګړه غځوي.
دا سمه ده چې دواړو اړخونو ته اوس هم د جګړې لپاره بهرنۍ مرستې شته، خو دا مرستې هېڅکله دوی تر بريا نه شي رسولی. همدا چې امریکا وايي له سپټمبر وروسته به هم له حکومت ملاتړ کوي، دا ملاتړ د طالبانو پر وړاندې د حکومت ملاتړ دی. د دې تر څنګ، د ایران او هند په ګډون د سیمې او نړۍ ځینې نور هېوادونه هم شته چې د حکومت تر شا ودرېږي او د طالبانو پر ضد یې په جګړه کې مرسته وکړي. همدا واقعیت د طالبانو هم دی. د پاکستان په ګډون ځینې هېوادونه به د طالبانو ملاتړ وکړي، چې جګړه وغځوي او د حکومت د سقوط لپاره به پلانونه جوړ کړي، خو په دې کار کې بریا سخته ښکاري. له همدې امله د یو بل پر ضد د جګړې لپاره د نورو پر مرستو او ملاتړ تکیه نه ده پکار او دواړو اړخونو ته پکار ده چې په سوله کې د نورو هېوادونو مرسته وغواړي، نه په جګړه او وژنو کې. پر همدې بنسټ، دواړه اړخونه باید پر دې کار ونه کړي چې د جګړې لپاره څه کولی شي، بلکې پر دې فکر او کار وکړي چې د بین الافغاني تفاهم او سولې لپاره څه کولی شي.
تر سپټمبر پورې چې ټول بهرني ځواکونه له افغانستان څخه وځي، نو د افغاني لورو مسوولیت هم زیاتېږي، ځکه چې بیا د پړې ګوته بهرنیانو ته نه، بلکې ښکېلو افغاني لورو ته نیول کېږي. ښايي ځینې بهرنیان همدا غواړي چې افغانان په خپلو منځو کې سره وجنګېږي او سوله ونه شي، څو دوی خپلو موخو ته ورسېږي، خو دا د افغاني لورو مسوولیت دی چې د دغو دسیسو مخه ونیسي. دوی باید درک کړي چې مسوولیت یې زیات شوی دی او دوی باید د جګړې د خاتمې او سولې لپاره پیاوړي ګامونه واخلي.
