په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ځانګړی استازی وايي، د افغان جګړې له ټولو ښکېلو اړخونو سره د ولسي وګړو د مرګ ژوبلې د کمولو لپاره پر خبرو بوخت دي.
تادامیچي یاماموتو له بي بي سي سره په خبرو کې ویلي، په ځمکنۍ جګړه او هوايي بریدونو کې د ملکي وګړو مرګ ژوبله ډېره ده او لا هم ډېرېږي.
نوموړی وايي، که په دې برخه کې د دوی مشورو او وړاندیزونو ته پام ونه شي، ښايي په راتلونکي کې له مسوولو کسانو سره حساب وشي.
یوناما د تېرې سپټمبر په ۲۵مه هم په یوه رپوټ کې وویل چې د تېر کال د شپږو میاشتو په پرتله د روان ۲۰۱۸ میلادي کال په همدومره موده کې د هوايي بریدونو له امله ملکي مرګ ژوبله ۵۲ سلنه ډېره شوې ده.
یاماموتو وايي، له مجازاتو سره د معافیت پر وړاندې مبارزې او د بشري حقونو د قربانیانو د خسارو جبران ته باید لومړیتوب ورکړل شي. نوموړی وایي: «د بشري حقونو نقض ته حساب ورکونه د یوې ټولنې لازمي بنسټ جوړوي. له بشري حقونو څخه ساتنه د قوانینو پر پلي کولو ولاړ ده چې په دې صورت کې د زیان منونکو وګړو ساتنه کېږي.»
د یوناما مشر دا څرګندونې داسې مهال کوي چې تېره ورځ (د ډسمبر لسمه) د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې ۷۰ کلیزه وه.
یوناما د دې ورځې په مناسبت رسنیو ته په استولې اعلامیه کې د جزا د نوي قانون د جوړولو او د ازادیو د بنسټیزولو په برخه کې د افغانستان د ژمنتیا هرکلی کړی، خو په اعلامیه کې د یاماموتو له خولې دا هم ویل شوي چې لا هم افغانستان د انساني حقونو په برخه کې ځینې ستونزې لري او لامل یې هم جګړه او ماتېدونکی امنیتي چاپېریال دی.
په اعلامیه کې راغلي: «ملګري ملتونه په زغرده وایي چې سوله، پخلاینه، حقیقت موندنه، حساب ورکونه او عدالت د افغانستان د راتلونکي لپاره خورا مهم دي. دغه ډول د افغانستان د پراخو ژمنو د پلي کېدو څخه ننګه کوي، څو د بشري حقونو پراختیا ته دوام ورکړي او خپل ملي خوندیتوب سیسټم تقویه کړي او ډاډ ترلاسه کړي چې د جګړې ټولې خواوې د بشري حقونو مدافعینو سره کار کوي.»
په دې اعلامیه کې د سولې په خبرو کې د بشري حقونو د لاسته راوړنو په ساتلو ټینګار شوی او ویل شوي چې له دې بریاوو شاتګ د سولې بهیر ننګولی شي.
