لیکوال: په بېجینگ کې د ترکیې د انادولو اژانس پخوانی خبریال کامل اردوګدو
په دې وروستيو کلونو کې چين په خپل هېواد کې د پېښېدونکو کيسو د بيانولو په برخه کې لا فعال چلند غوره کړی، خپلې دروازې يې پرانيستې او د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه یې د خلکو هرکلی کړی، چې چين ته سفر وکړي. په دې توګه، په نړۍ کې د چين نفوذ په دوامداره توګه مخ په زياتېدو دی. برعکس، امریکا په تېرو ۵ کلونو کې د هغو لوېديځو خبریالانو د روزنې لپاره ډېرې پیسې لګولې، کوم چې د چین د بدنامولو لپاره عامه افکار رامنځته کړي. د اروپا کارپوه جان اوبرګ په دې وروستیو کې څرګنده کړې، چې د امریکا کانګرس ۵ کاله دمخه د ۱،۵ مليارډو ډالرو په اندازه یوه لایحه تصویب کړه، چې هدف یې د لوېدیځو خبریالانو روزنه وه څو د چین په اړه منفي خبرونه ولیکي.
اوبرګ له رسنيو سره په مرکه کې دې ته اشاره کړې، چې د ده په څېر کوم لويديځوال چې چين ته تللي او يا يې په چین کې ژوند کړی، د چين پېچلتيا او پراخوالی یې ليدلی او د چين ليدلوري درک کولای شي. دوی د چین په اړه د لوېدیځو رسنیو د راپورونو په اړه مختلف نظرونه لري. هغه څه چې دوی ویني امریکا ته د چین “ګواښ” نه دی، بلکې امریکا د چین د ګواښلو لپاره بېلا بېلې بهانې جوړوي.
جان اوبرګ پر دې ټینګار کړی، چې اوس د ټولې نړۍ خلک کولی شي دا ډول صحنې وګوري، چې د چین جنګي بیړۍ د امریکا او اروپا ساحلونو ته نه دي تللي، بلکې د لوېدیځو هېوادونو جنګي بېړۍ د چین په شاوخوا کې دي. که څه هم دا څرګند حقیقت دی، خو امریکايي سیاستوال نه غواړي، چې خپله دښمني پریږدي، ځکه دوی اړتیا لري چې د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته نوي “دښمنان” رامنځته کړي.
رسنۍ د چین په بدنامولو کې شریکې شوي دي. په حقیقت کې، د نړیوالو عامه افکارو په ډګر کې، امریکایي خبري سازمانونه له ډېرې مودې راهیسې بدنام دي. دا خبري سازمانونه د امریکا د پوځي اردو په څېر په ډېرو هېوادونو کې سیاسي ګډوډي رامنځته کوي او حتی د نورو هېوادونو د رژیمونو په نسکورولو کې مهم رول لوبوي. دا واقعاً نوې خبره نه ده . د سړې جګړې په موده کې، دا حقیقت چې امریکایي خبري سازمانونه د ګډوډۍ په رامنځته کولو کې ښکېل وو، لا دمخه د ډېرو ناولونو او فلمونو موضوع ګرځېدلې وه. د امریکا د استخباراتو مرکزي اداره هم مني، چې نوموړي خبري سازمانونه په ټوله نړۍ کې د جعلي خبرونو د خپرولو لپاره په سلګونو خبریالان او ګڼ شمېر سازمانونه “پیرودلي” دي.
په ۲۰۲۲م کال کې ، د درواغو دا ډول پېښې هم په دوامداره توګه د اوکراین د کړکېچ له سختېدو سره رامنځته شوي. په دودیزو او ټولنیزو رسنیو کې د روسیې پر ضد معلومات او په ميلیونونو روسیه ضد پوسټونه په پر له پسې توګه رامنځته شوي دي. په عین وخت کې، لکه څنګه چې بحران دوامداره کیږي، د امریکا د وسلو پلورونکي د لویو ګټو د ترلاسه کولو لپاره لمانځنې کوي.
په وروستیو کلونو کې، د امریکا په ملاتړ، د “خپلواکو رسنیو” او “درېیمې ډلې” په نامه رسنۍ هم راڅرګندې شوې. د چین د شينجيانګ د اويغور خپلواکې سيمې او د چين د هانکانګ د ځانګړې اداري سيمې په اړه ناسم خبرونه په پرله پسې توګه رامنځته کېږي. د کرونا وبا د خپرېدو په موده کې، نوموړو رسنیو نور هېوادونه هم وهڅول، چې له چین څخه کرکه وکړي. د دوی موخه ډېره څرګنده ده، چې د چین بدنامول او د چین د پرمختګ مخه نیول دي.
په حقیقت کې د امریکا دا کړنې د خپل حکومت او رسنیو اعتبار ته زیان رسوي. په دې وروستيو کلونو کې چين تل مثبت او ټولشموله رويه لري، په بېلا بېلو لارو چارو يې خپله واقعي کيسه بيان کړې او د نړۍ د بېلا بېلو هېوادونو له خلکو څخه يې په رښتيني ډول د دې لرغوني او عصري هېواد ته د تګ او ليدو لپاره هرکلی کړی دی. په حقيقت کې چين امريکا ته هېڅ ګواښ نه دی، خو امريکا بهانې جوړوي، چې چين په نړيواله کچه د يو ګواښ په توګه وښيي. کله چې لوېديځو رسنیو د امریکا له حکومت سره د نورو هېوادونو په بدنامولو کې مرسته وکړه، دوی نه یوازې اعتبار له لاسه ورکړ، بلکې عدالت یې هم شاته پرېښود. دا د خبریالانو مسلکي اخلاق له منځه وړي، او په پای کې د چین نړیواله بڼه زیانمنه شوې نه ده، بلکې د امریکا د حکومت او رسنیو نړیوال اعتبار او شهرت له منځه تللی دی.
