د چين د کمونېست ګوند شلم ملي کانګرس د روان کال د اکتوبر په ۱۶مه نېټه پرانيستل شو او لا دوام لري. د چين د کمونېست ګوند د مرکزي کمېټې عمومي منشي شي جين پينګ د دې ګوند د ۱۹مې مرکزي کمېټې په استازيتوب دغه کانګرس ته راپور وړاندې کړ او د چيني ډوله عصري کېدو د مهمو ځانګړتياوو په هکله یې توضيحات ورکړل. په تېرو څو لسيزو کې چين د عصري کېدو په رڼا کې ډېرې پرمختيايي لاسته راوړنې درلودې او خامخا به د چيني ډوله عصري کېدو د پرمخ بېولو له لارې نورو هېوادونو ته هم لازيات فرصتونه برابر کړي.
د افغانستان د اقتصاد وزارت پخواني چارواکي عصمت الله بېريا د چین د ميډيا ګروپ له خبريالې سره د مرکې په ترڅ کې ويلي چې د چين اقتصادي او پرمختيايي پلانونه نه يوازي د چين لپاره بلکې د افغانستان په شمول د ټولو اسيايي هېوادونو او حتی د نړۍ پر اقتصاد ډېر مثبت اغېز درلودی شي.
شمېرې ښيي چې په تېرو لسو کلونو کې د چين د کورنيو توليداتو عمومي ارزښت له ۵۳۹۰۰ ميليارډو څخه ۱۱۴۴۰۰ ميليارډه یوانو ته زیات شوی او ونډه يې د نړيوال اقتصاد په عمومي اندازه کې له ۱۱،۳ څخه ۱۸،۵ سلنې ته لوړه شوې چې د نړيوال اقتصادي پرمختګ لپاره منځني خدماتي انډول يې په سلو کې ۳۸ اعشاريه ۶ ته رسېدلی دی. ويل کېږي چې د چين اقتصاد په تېرو څو کلونو کې ډېر پرمختګونه موندلي او ډېرې لاسته راوړنې يې درلودلې دي. په دې هکله نوموړي ويلي، هېڅ شک نشته چې د چين هېواد اقتصاد ورځ تر بلې د پرمختګ او غوړېدا په حال کې دی او هره روځ د پرمختګ په لور نوي عصري ګامونه اخلي او ځان یې په نړيوال اقتصادي او پرمختيايي ډګر کې ډېر بريالی ثابت کړی دی او موږ دا هرڅه يانې د چين اقتصادي پرمختيايي لاسته راوړنې خصوصاً د نړيوال اقتصاد لپاره په ډېر مثبت نظر ارزوو. ځکه د چين صادراتو او وارداتو سوداګريز ارزښت په تېرو لسو کلونو کې څلور اعشاريه نهه برابره زيات شوی او همدارنګه چين د اقتصاد د نړيوال کېدو ډېر ملاتړی هېواد دی او په دې برخه کې يې فرصتونه رامنځته کړي دي او حتی په بېلابېلو هېوادونو کې يې په دې برخه کې پانګونه کړې ده. دا هرڅه د چين د کمونېست ګوند په مشرۍ د چين حکومت منظم او عملي شوي پلانونه دي، چې په حقيقت کې يې يوه ډېره ښه او مثبته پایله ورکړې ده.
د چين د کمونېست ګوند په رهبرۍ سره چين نه يوازې ځاني پرمختګ ته په درنه سترګه ګوري بلکې غواړي چې د خپل پرمختګ له لاې نورو هېوادونو ته همکاريز او پرمختيايي فرصت هم برابر کړي. د چيني ډوله عصري کېدو له امله به نه يوازې چين نوې اقتصادي پرمختيایي لاسته راوړنې ولري بلکې د افغانستان په شمول له نورو هېوادونو سره همکارۍ به لا پياوړې کړي. په دې اړه نوموړي پخواني چارواکي زموږ له خبريالې سره د مرکې په ترڅ کې وويل، دا چې شي جين پينګ په خپل راپور کې د چيني ډوله عصري کېدو د مهمو ځانګړونو په هکله راپور ورکړ، چې دا په حقیقت کې يو ډېر مثبت او پرمختللی ګام دی، زه بيا هم وايم چې د دې ګټه نه يوازې چين بلکې د چين د ګاونډيو هېوادونو، اسيايي هېوادونو او خصوصاً د افغانستان لپاره به لازيات همکاريز پرمختيايي فرصتونه رامنځته او مهيا کړي. دا چې د چين اقتصاد په نړيواله کچه يو پرمختللی اقتصاد دی، نو چين هېواد کولای شي چې د افغانستان لپاره په ډېرو برخو کې پرمختيايي او همکاريز فرصتونه رامنځته کړي، لکه د پوهنې، روغتيا، اقتصاد، تخنيکي چارو، د اوبو بندونو جوړولو، لويو لارو، د واخان دهلېز د فعال کېدو په شمول ګڼې نورې چارې.
اوس چين د نړيوال اقتصادي پرمختګ مهم ثابت ځواک ګرځېدلی دی او د ځاني پرمختګ ترڅنګ د همکاريو له لارې د نړۍ له نورو هېوادونو سره د ګډ پرمختګ لپاره هڅې کوي. خو چين تل ادعا کوي چې هر هېواد دې له خپلو مشخصاتو سره سم خپل پرمختيايي موډل او لوری ولټوي. په دې هکله نوموړي ويلي، زه په دې برخه کې د لوېديځو هېوادونو سره چې وايي، ټول هېوادونه دې يو ډول پرمختيايي موډل وکاروي، تر يوه حده موافق نه يم. ځکه هر هېواد د ځان لپاره يانې بېلابېل هېوادونه د عصري کېدو او پرمختيا لپاره خپل ځان ته د خپلو قوانينو، اصولو او تجارتي برنامو مطابق مختلف موډلونه رامنځته کوي، يانې د خپلو قوانینو په رڼا کې پرمختيايي او عصري کېدو موډل منځته راوړي، ځکه که ټول هېوادونه يا خلک د لوېديځو هېوادونو د موډل څخه استفاده وکړي، په يقيني توګه به دوی د ستونزو سره مخ شي. نو ځکه اقتصادي او پرمختيايي موډل هېڅکله انحصاري کېدای نشي. افغانستان دې د چين په شان له خپلو مشخصاتو سره سم خپل پرمختيایي موډل پيدا کړي او د چین د اقتصادي پرمختګ د تجربو څخه د زده کړې وکړي.
