مالیې وزارت وايي، په تېره چنگاښ میاشت کې د همدې کال د غبرګولي میاشتې په پرتله په ګمرکي عوایدو کې نږدې درې میلیارده افغانۍ کمښت راغلی دی.
د یاد وزارت ویاند رفیع تابع وايي چې د هېواد په څو مهمو سرحدي ګمرکونو کې د طالبانو د کنټرول له امله د دوی فعالیتونه درېدلي او په عوایدو کې یې نږدې درې میلیارده افغانۍ کموالی راغلی دی. نوموړي څرګنده کړې چې دغه وزارت د روان کال په جوزا یا غبرګولي میاشت کې ۷.۳ میلیارده افغانۍ عاید لرل، خو په سرطان میاشت کې دغه کچه ۴.۶ میلیارده افغانیو ته راټیټه شوې ده.
د نوموړي په خبره، اوسمهال د دغه وزارت کارکوونکي له اسلام کلا، تورغونډۍ، ابونصر فراهي، سپين بولدک، ای خانم، ډنډ پټان او شېرخان بندرونو څخه وتلي، چې د دغو بندرونو د سقوط له کبله د دولت میلیاردونه افغانۍ عواید راکم شوي دي.
هغه زیاتوي: «ماليې وزارت اوسمهال په اسلام کلا، تورغونډۍ، سپین بولدک، آی خانم، ډنډپټان او شېرخان بندر په سرحدي ګمرکونو کې فعالیت نه لري، د ګمرکونو عواید په سوداګرۍ پورې تړلي دي، که په سوداګرۍ کې ستونزې وي، پر عوایدو هم منفي تاثیرات لري»
دا په داسې حال کې ده چې د وسله والو طالبانو له خوا د مهمو سوداګریزو بندرونو له سقوط نږدې یوه میاشت تېرېږي، خو حکومت د دغو بندرونو د بېرته نیولو په موخه هېڅ اقدام نه دی کړی. د افغانستان د خونو فدراسیون مسوولین وايي چې د دغو بندرونو د سقوط له کبله سوداګرۍ او ترانزیت ته سخت زیان رسېدلی او ورسره سم په بازارونو کې د نفتي او خوراکي توکو بیې د پام وړ لوړې شوې دي.
د افغانستان د خونو فدراسیون مرستیال خان جان الکوزی وايي: «دغه بندرونه چې په دې وروستیو کې د جګړو له کبله لاس په لاس شول، نه یوازې دا چې له کبله یې تشبثات بند شوي، بلکه هلته پراته مالونه هم له ستونزو سره مخ دي، په همدې اساس په بازارونو کې د توکو بیې هم ډېرې لوړې شوي دي».
بلخوا د ولسي جرګې غړي د طالبانو لاس ته د سوداګریزو بندرونو لوېدل د جدي اندېښنې وړ مسئله بولي او پر حکومت غږ کوي چې ژر تر ژره د دغو بندرونه کنټرول ترلاسه او د امنیت د خوندیتوب په موخه یې دې کوټلي ګامونه اوچت کړي. د دې جرګې غړې حلیمه صدف کریمي وايي: « دغه بندرونه سقوط شول چې ۸۰ سلنه عواید یې د مخالفینو جیبونو ته ځي او پاتې نور یې د زورواکانو جیبونو ته ځي، حکومت باید د دغو بندرونو د کنټرول لپاره تدابیر ونیسي».
خو د امنیتي او دفاعي ځواکونو ویاند جنرال اجمل عمر شینواری تېره اونۍ د یوې خبري ناستې پر مهال ډاډ ورکړ چې دوی اوسمهال د ځواکونو د تجدید په مرحله کې دي او ډېر ژر به له لاسه وتلې سیمې بېرته تر خپل کنټرول لاندې راولي.
د سوداګریزو بندرونو د سقوط په تړاو دا اندېښنې داسې مهال دي، چې وسله والو طالبانو په وروستیو میاشتو کې پر لسګونو ولسوالیو سربېره، د هېواد پر مهمو سوداګریزو بندرونو هم خپله ولکه ټينګه کړې چې له دې کبله هره ورځ میلیونونه افغانۍ عواید ترلاسه کوي.
