د امريکا مخکېنی ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ولسمشريزو ټاکنو کې بيا بريالی شوی او د نړۍ لر او بر کې پرې اندېښنه ښودل شوې، چې ښايي په راتلونکو څلورو کلونو کې د منځني ختيځ وضعيت نور هم ترينګلی شي.
د نړيوالو دغه اندېښنه دومره جدي او لازمه نه ده. که څه هم ډونالډ ټرمپ ټاکنې ګټلي او ډېر ژر به سپېنې ماڼۍ ته ستون شي، خو د منځني ختیځ پر وړاندې به یې تګلارې کې ډېر بدلونونه رانه شي.
داسې ښکاري، چې ډونالډ ټرمپ به پر ايران زيات فشارونه واچوي او دا شونتيا هم شته، چې د ایران او اسرائيل ترمنځ لا سختې نښتې رامنځته شي.
ډونالډ ټرمپ په تېرې ولسمشریزې دورې کې په خپله خوښه امريکا د ايران له اټومي تړون څخه وباسله او پر تهران يې پر له پسې بنديزونه ولګول او هم يې د ایران د انقلابي ګارډ د قدس ليوا د قوماندان قاسم سليماني د وژنې فرمان ورکړی و.
نوموړي په خپلې تېرې دورې کې د سعودي عربستان په شمول له عربي هېوادونو سره اړيکې خرابې او حتی پرېکون ته یې ور سره نږدې کړې او په ورته مهال اسرائيل بیا د امريکا په مشرۍ د ابراهيم تړون له مخې له ځينو عربي هېوادونو سره ډيپلوماټيکې اړيکې ټينګې کړې دي.
ټرمپ پوهېدلی، چې اوسمهال د منځني ختیځ په حالاتو کې، د ده د ماموريت د تېرې دورې د حالاتو په پرتله لوی بدلونونه راغلي دي.
تېر کال ايران له سعودي عربستان سره په بېجينګ کې د چين په منځګړيتوب جوړجاړی وکړ او وروسته یې له نورو عربي هېوادونو سره هم اړيکې ښې کړې.
د نړۍ د سراسري جنوب هېوادونو اوس ډله ييز پرمختګ موندلی او هم په منځني ختيځ کې د امريکا څلور ملګري هېوادونه په برېکس ميکانيزم کې شامل شوي دي. سربېره پردې له تېر يو کال راهيسې اسرائيل په غزې کې د جګړې اور بل کړی او ډېرې په بې رحمۍ یې بې ګناه ملکیان وژلي او له ايران، عربي هېوادونو او حتی له امريکا پرته له نورو هېوادونو سره يې د بې سارې دښمنۍ فضا برابره کړې ده.
امريکا د منځني ختيځ تګلارې کې دوه کليدي موخې لري، چې لومړۍ موخه يې له ايران سره مقاومت او دوهمه موخه يې د سعودي عربستان په شمول د عربي هېوادونو او اسرائيل ترمنځ د سياسي اړيکو ټينګول او پرمخبېول دي.
د امريکا ډيموکراتيک ګوند او جمهوريپال ګوند ستراتيژۍ او تګلارې لږ څه توپير لري، خو که هر ګوند واک ته ورسېده، د واشنګټن يادې موخې به بدلې نه شي.
اوس امريکا له دغو موخو څخه لېرې ده او ټرمپ هم د دغو موخو د ترسره کولو وړتيا نه لري.
په منځني ختیځ کې اسرائيل يوازينی هېواد دی، چې واک ته د ټرمپ پر بيا رسېدو یې ډېره خوښي ښودلې ده. د دغه هېواد صدراعظم بنيامين نيتانياهو په ولسمشريزو ټاکنو کې د ټرمپ د بيا بريالي کېدو پر مهال پر ټولنيزو رسنيو ورته مبارکي وویله او د ده بريالیتوب يې ستر تاریخي فرصت وباله.
په منځني ختيځ کې د امريکا نورو ملګرو هېوادونو د ټرمپ پر بېرته راتګ اندېښنه ښودلې ده. د بېلګې په توګه، سعودي عربستان که څه هم د امريکا له ګواښونو سره مخ دی، خو په غزې کې د جنګ له کبله يې له اسرائيل سره د ډيپلوماتيکو اړيکو د ټينګېدو پلان ځنډولی دی.
ریاض نه غواړي، چې له امريکا سره د همکاريو له لارې له تهران سره مقاومت وکړي او په تېره بيا ریاض په سياسي لارو چارو د امريکا له غلاوو څخه ستړی شوی دی.
د ولسمشريزو ټاکنو په موده کې ټرمپ څو څو ځلې د بايډن حکومت د منځني ختيځ پر تګلارو نيوکې کړي، خو حقيقت دا دی، چې د دغې سيمې اوسنی خطرناک وضعيت د ده پر پخوانيو تګلارو پسې تړاو لري.
د امریکا ((Foreign Affairs)) مجلې د روان کال په جون کې په يوې مقالې کې ويلي، چې امريکا اوس عربي نړۍ له لاسه ورکوي او دلیل یې دا ښودلی، چې د سيمې هېوادونو ستراتيژيکه خپلواکي او ګډ غښتليتوب ورځ تر بلې پياوړي کېږي او د امريکا په اړه هېڅ فکر نه کوي.
