په دې وروستیو کې په هېواد کې د سولې له پڅ بهیر سره جوخت، په ډېریو ولایتونو کې جګړو او نښتو زور اخیستی، چې پر ښکېلو غاړو سربېره پکې ملکي وګړو ته هم د سر او مال زیانونونه اوړي او ګڼ شمېر نور یې د خپلو سیمو او مېنو پرېښودو ته اړ شوي دي.
کندهار، هلمند، غزني، فاریاب، هرات، لغمان، جوزجان او بغلان هغه ولایتونو دي، چې په دې وروستیو کې جګړې پکې شدیدې شوي او ان د ولایتونو تر مرکزونو رارسېدلې دي. بلخوا د جګړو له ډېرېدو سره هممهاله لسګونه زره افغانان د خپلو سیمو پرېښودو ته اړ شوي او تر سختو شرایطو لاندې په نورو سیمو کې مېشت شوي دي. بلخوا د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ادارې یا(UNHCR) په افغانستان کې د روانې اوږدې جګړې له امله د بې ځایه شویو کورنیو پر وضعیت اندېښنه څرګنده کړې ده. یادې ادارې پر خپله وېبپاڼه لیکلي، چې د بې ځایه شویو افغانانو او د هغوی له کوربنو سره د ملاتړ لپاره نویو ژمنو ته اړتیا ده.
دغې ادارې له نړیوالې ټولنې غوښتنه کړې چې له میلیونونو افغانانو سره چې خپلې راتلونکې ته اندېښنه لري او هم له هغو هېوادونو سره پیوستون اعلان کړي، چې د څه باندې څلورو لسیزو جګړو په ترڅ کې یې بې ځایه شویو افغانانو ته خوندي ځای برابر کړی او اړینې مرستې دې ورسره وکړي. د دغې ادارې د اسیا برخې مشر اندریکا راتواتي ویلي، دغه اداره او نړیواله ټولنه باید تر بل هر وخت ډېر اوس له بېځایه شویو افغانانو سره چې د جګړې قربانیان دي، ودرېږي او هغوی ته ډاډ ورکړي چې د دوی نه هېرېږي.
په ورته مهال له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو په مهالوېش کې له ځنډ وروسته د سولې بین الافغاني خبرې په ټپه درېدلي، جګړې، نښتې، موټربم چاودنې، هوايي بریدونه او هدفي وژنې زیات شوي او آن د جګړو او نا امنیو لمن د هېواد نسبتاً امن سیمو او ولایتونو ته هم غځېدلې ده. هرات په تېرو دوو لسیزو کې له هغو ولایتونو څخه و چې امنیت پکې تر ډېره ښه و، خو په دې وروستیو کې په دغه ولایت کې هم جګړو او نښتو زور اخیستی چې له کبله یې سلګونه کورنۍ بې ځایه شوي دي.
د هرات د کډوالو چارو ریاست وايي چې په تېرو دوو میاشتو کې د دغه ولایت په شینډنډ، اوبې، غوریان او پښتون زرغون ولسوالیو کې د جګړو له کبله ۱۷۰۰ کورنۍ بې ځایه شوې دي.
د هرات والي سید وحید قتالي وايي چې دغه کورنۍ تر ډېره د هرات ولایت مرکز ته کډه شوي او جدي مرستو ته اړتیا لري. نوموړی پر کورنیو او بهرنیو مرستندویو بنسټونو غږ کوي چې په دغه ولایت کې دې بې ځایه شویو کورنیو ته خپلې بېړنۍ مرستې ورسوي.
د جګړو او نا امنیو تر څنګ د سولې مذاکراتي ټیمونه یو ځال بیا په د قطر په پلازمېنه دوحه کې د سولې مذاکراتو لپاره پر چمتووالي بوخت دي. دوی هیله څرګندوي چې د سولې روانې خبرې به دا ځل یوې پایلې ته ورسېږي.
د سولې وزارت چارواکي هم وايي چې د افغانستان د اسلامي جمهوریت د پلاوي یو شمېر غړي تېره ورځ دوحې ته تللي او پاتې نور به هم ژر لاړ شي چې د دواړو ټيمونو له رسېدو سره جوخت به د سولې خبرې هم پیل شي.
