لوېديځو هېوادونو په ۱۹۸۰ لسیزه کې ادعا وکړه چې اسیا هېڅکله له لوېدیځ څخه مخکې نشي کېدای، خو د کوریا جمهوریت، د چین تایوان او هانکانګ او سینګاپور په ۳۰ کلونو کې له بېوزلۍ څخه سوکالۍ ته د پام وړ بدلون ترلاسه کړ. چین یوازې په څو لسیزو کې د صنعتي کېدو پروسه بشپړه کړه چې د نړۍ دوهم لوی اقتصاد شوی. له دې څخه دا ” معنوي شتمني” یعنې اسیایي ارزښتونه څرګندېږي.
اسیایي ارزښتونه تش په نوم شعار نه دی، بلکې واقعي “شتمني” ده کوم چې اسیا لا نوره هم متحده کړې او نړۍ ته یې ښودلې چې مختلف کلتورونه کولی شي په همغږۍ سره یوځای پاتې شي، اختلافات د مشورې له لارې حل کېدای شي او د همکارۍ له لارې پرمختګ تر لاسه کولی شي.
د چین د دولت رئیس شي جين پينګ د ۲۰۲۵ کال په اپریل کې، د چین د کمونیست ګوند د مرکزي کمېټې په یوه کاري غونډه کې پر دې ټینګار وکړ چې د سولې، همکارۍ، ورخلاصون او ټول شمولیت اسیایي ارزښتونه له ګاونډیو هېوادونو سره د چین د اړیکو د لارښوونې لپاره د مهمې لارښوونې په توګه کار کوي.
د اسیایي ارزښتونو سرچینه: چیني تمدن
د اسیایي ارزښتونو اصل د چین ژور تمدن ته موندل کېدای شي. د کنفوسیانیزم په مفکوره کې د همغږۍ او ګډ ژوند نظر، د تاوسیم په مفکوره کې د انسانانو او طبیعت ترمنځ د توازن نظر او د موهیسم په مفکوره کې د سولې له لارې د شخړو د حل غوښتنه د لرغوني ورېښمو لارې له لارې، له هندي او اسلامي تمدنونو سره یوځای شوي چې د اسیایي ارزښتونو اساس جوړوي.
د اسیایي ارزښتونو عصري اهمیت
د تاریخ په اوږدو کې، اسیایي هېوادونو د خپل ځانګړي حکمت له لارې نړۍ ته متنوع حکومتداري او د پرمختګ نمونې وړاندې کړې دي. د دې پروسې تر شا د اسیایي ارزښتونو معنوي ملاتړ او عملي لارښوونه ده. اسیایي ارزښتونه ټینګار کوي چې سوله د پرمختګ بنسټ دی، همکاري د متقابلو ګټو پایلو ته لاره ده، ورخلاصون نوښت او سوکالۍ هڅوي او ټول شمولیت د تمدن تنوع درناوی کوي. اسیا د خپل سوکاله پرمختګ سره د سوله ییز، باثباته او څو قطبي نظم د جوړولو امکان څرګندوي.
چین د اسیایي ارزښتونو عملي کوونکی دی
له بېوزلۍ او کمزورۍ څخه تر نړۍ دوهم لوی اقتصاد پورې، چین د حقایقو له لارې د “روحاني شتمنۍ” په توګه د اسیایي ارزښتونو غښتلی ځواک ښودلی دی.
د چین د دولت رئیس شي جين پينګ له خوا وړاندې شوي اسیایي ارزښتونه د چیني تمدن په دودونو کې ریښې لري، د اسیایي هېوادونو ګډ ارزښتونه راغونډ کړي، د غوره ژوند لپاره د اسیایي هېوادونو د خلکو ګډ ارمان منعکس کوي او د اسیا د ګډ برخلیک ټولنې د جوړولو لپاره د روحاني شتمنۍ په توګه کار کوي. دا معقوله ده چې لازیات هېوادونه به د سولې، همکارۍ، ورخلاصون او ټول شمولیت اسیایي ارزښتونو تر لارښوونې لاندې ګډ پرمختګ وکړي، اسیا به نه یوازې خپله سوله ییزه پراختیا ترلاسه کړي، بلکې انسانان به د روښانه راتلونکي په لور رهبري کړي.
