په منځني ختيځ کې روانې شخړې د روسيې او اوکراين پر حالاتو اغېز کړی دی. روسیې او اوکراین په دې وروستيو کې د ايران او د خليج هېوادونو په شمول د منځني ختيځ هېوادونو سره جلا جلا تماسونه نيولي دي.
شنونکي د ايران پر ضد د امريکا او اسرائيل جګړه د روسيې او اوکراين په شخړې پسې تړي او پر دې اند دي، چې د منځني ختيځ شخړه د يادو هېوادونو پر شخړې مخ زياتېدونکې اغېزه لرلی شي.
روسيې د ايران پر ضد د امريکا او اسرائيل شخړې له پېښېدو راهيسې په منځني ختيځ کې له ايران سره د خپلو اړيکو د ټينګښت ترڅنګ له خليج هېوادونو سره هم مناسبې اړيکې ساتلې دي.
روسیې له يوې خوا ايران څخه ملاتړ کړی او له بلې خوا يې له خليج هېوادونو سره همغږې ساتلې ده.
ولسمشر ولاديمير پوتين خپل هېواد ”د ايران وفادار او د باور وړ ملګری“ بللی او دوه ځله يې له ايراني سيال مسعود پزشکيان سره تليفوني خبرې کړې دي.
د روسيې خارجه وزارت له تېر مارچ راهيسې د ايران د حالاتو په اړه ۵ اعلاميې خپرې کړي، پر ايران يې د امريکې او اسرائيل بريدونه غندلي او د سمدستي اوربند غوښتنه يې کړې ده. برسېره پر دې، ايران ته يې درمل او نورې زياتې بشري مرستې هم لېږلې دي.
د روسيې خارجه وزير سيرګي لاوروف څو ورځې مخکې له ايران سره د پوځي تخنيکي همکارۍ تړون د لاسليک اعلان هم کړی، چې له مخې به يې دغه هېواد ايران ته څو ډوله پوځي تجهيزات برابروي.
راپورونه وايي، روسيې په وروستيو کې ايران ته بريدګرې چورلکې، د هوايي بريدونو ضد توغندي او نورې زياتې وسلې هم لېږلې دي. خو روسيې تراوسه د دې خبر پخلی نه دی کړی.
اوکراين بیا په دې موده کې په منځني ختيځ کې فعالې ډيپلوماتيکې تګلارې غوره کړي او هم يې د سیمې هېوادونو ته د بېپيلوټه الوتکو ضد تخنيکونه ورکړي دي.
ولسمشر ولاديمير زيلنسکي د تېر مارچ په وروستۍ لسیزې کې د منځني ختيځ څو هېوادونو ته تللی او د عربي متحده اماراتو او قطر په شمول ځينو هېوادونو ته يې ياد تخنيکونه معرفي کړي دي. دغه راز اوکراين څو سيمه ييزو هېوادونو ته ۲۰۱ کارپوهان هم لېږلي، چې د ايران د بېپيلوټه الوتکو او توغنديو د ګواښونو پر وړاندې مقابله وکړي.
اوکراين له خليج هېوادونو سره د امنيت او دفاعي چارو د اوږدمهالو همکاریو په هڅه کې دی.
ولسمشر زيلانسکي د تېر مارچ په پای کې ويلي، چې هېواد يې له سعودي عربستان، عربي متحده اماراتو او قطر سره امنيتي هوکړه ليکونه لاسليک کړي دي. په دغو هوکړه ليکونو کې د توغنديو او بېپيلوټه الوتکو ضد تخنيکي همکارۍ او ګډې پانګونې شاملې دي او د باور موده يې لس کاله ښودل شوې ده.
شنونکي وايي، په ايران کې د شخړې له پيل راهيسې نړيوالې ټولنې او په تېره بيا لوېديځو خبري رسنيو د روسيې او اوکراين حالاتو ته پام کم کړی دی.
اوکراين کوښښ کوي، چې د لوړ پوړي تګ راتګ او د دفاعي همکاريو په لارو چارو د نړيوالې ټولنې زیاته پاملرنه راخپله کړي او د منځني ختيځ هېوادونو په همکارۍ خپل جنګي تکتيکونه او تخنيکونه په اقتصادي ګټو او ډيپلوماتيک ملاتړ بدل کړي.
د کارپوهانو په اند، په ايران کې د امريکا او اسرائيل جنګ اوس په پوځي، اقتصادي، ډيپلوماتيکو او ستراتيژيکو چارو کې د روسيې او اوکراين پر حالاتو اغېزه کوي.
پوځي چارو ته په کتو، د منځني ختيځ شخړه مستقيماً د هوايي بريدونو ضد د اوکراين پر وړتيا اغېزه لرلی شي او اقتصادي چارو ته په کتو، د نفتو لوړې بيې بیا روسيې ته فرصتونه برابروي.
په ډيپلوماتيکو چارو کې د منځني ختيځ شخړه د نړيوالې ټولنې د پام وړ ګرځېدلې او د روسيې او اوکراين سوله ييز بهير ممکن پر له پسې په رکود کې ولوېږي. د دې ترڅنګ، د امريکا او اروپا ترمنځ د توپيرونو زياتوالی به په راتلونکو ستراتيژيکو لوبو کې روسيې ته ګټور شرايط برابر کړي.
