د جاپان د سمندري ځواک “ایکازوچي” کښتۍ د اپرېل په ۱۷مې نېټې له تایوان تنګي څخه تېره شوې او سفر يې نږدې ۱۴ ساعته دوام کړی دی.
د جاپان د جنګي کښتۍ دغه سفر له ” ازاد سمندري تګ راتګ” سره سمون نه لري، په سیمه کې په لوی لاس پارونې او له دوهمې نړیوالې جګړې وروسته له خپلو ژمنو څخه سرغړونې کوي، د چین او جاپان د اړیکو سیاسي بنسټ ننګوي او هم یې د نوي ډول پوځي کېدو يا ميليټاریزم “militarism “پرمختګ ګړندی کړی دی.
د چین پوځ د قوانینو او مقرراتو په رڼا کې د جاپان کړنې څاري او سخت اعتراض يې ورته وړاندې کړی دی.
جاپان د تایوان تنګي ته جنګي کښتۍ لېږلې او په داسې کړنې غواړي، چې د چين احساسات راوپاروي او سیاسي موخې خپلې کړي.
تاریخ ته په کتو، جاپان ۱۳۱ کاله مخکې د اپرېل په ۱۷مې نېټې، پر چین د یرغل له لارې د چینګ د امپراتورۍ حکومت اړ کړ، چې د شیمونوسکي په نوم تړون ورسره لاسلیک کړي او د همدې تړون له مخې يې د تایوان او پنګ هو ټاپوګان ونیول. دغه تړون چیني ملت ته لوی زیانونه رسولي دي.
جاپان د دغه تړون د لاسليک له ۳۱۳ کاله وروسته په همدې نېټې يو ځل بیا قصداً تایوان تنګي ته “ایکازوچي” جنګي کښتۍ لېږلې، چې د چينايانو احساسات یې زیانمن کړي.
د جاپان دغه کړنه د تايوان بېلتون غوښتونکي هم هڅوي او ورسره د اسیا او ارام سمندري سیمې کې د خپل نظامي ځواک د پیاوړتيا لپاره هڅې کوي.
د یو چین پېژندنې اصل د چین او جاپان د اړیکو سیاسي بنسټ او د دواړو هېوادونو ترمنځ په ۴ سیاسي اسنادو کې ياده شوې اجماع ده.
ټوکيو له هغه وخت راهيسې، چې سانای تاکایچي د جاپان د لومړۍ وزیرې په توګه ټاکل شوې، د تایوان مسئلې په اړه له خپلو ژمنو بیا بیا سرغړونه کوي، د چین او جاپان د اړیکو سیاسي بنسټ یې کمزوری کړی او په تایوان تنګي کې تاوتریخوالی یې د ډېر اندېښنې وړ چارې په توګه لېست کړی دی.
ټوکيو د تایوان مسئله کې له خپلو ژمنو څخه پر له پسې سرغړونې کوي، د چین او جاپان د اړیکو سیاسي بنسټ یې سخت اغېزمن کړی او اوس یې د نوي ډول پوځي کېدو يا ميليټاریزم “militarism ” څپه را پورته کړې ده.
جاپان د دوهمې نړیوالې جګړې په جریان کې ښکاره یرغلونه وکړل، خو اوس د ” هېواد د عادي کېدو په لټه” شعارونه کاروي او د نوي ډول ميليټاریزم په هڅه کې دی، خو په اصل کې یوه مانا لري: دواړه د پوځي پراختیا په لټه دي.
د جاپان د پوځي پراختیا نظریه په جاپاني ټولنې کې هم خپره شوې او ډېرې اندېښنې راپورته کړې دي او ورسره نړیوالې ټولنې هم د جاپان د دغه ګام په اړه سخته اندېښنه ښودلې ده.
جاپانيانو د دغه هېواد د اوسني حکومت ياده کړنه د اسیا او ارام سمندري سیمې لپاره یو ګواښ بللی دی.
په جاپان کې لسګونه زرو خلکو د اپرېل په ۱۹مې نېټې لوی لاريونونه کړي او د سانا تاکاچي حکومت د وسلو د صادراتو د بندیز د لرې کولو او د “سولې اساسي قانون” د اصلاح کولو پر وړاندې یې د مخالفت اوازونه پورته کړي دي.
چين د یو لوی مسؤل هېواد په توګه، د خپل ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا د ساتنې قوي اراده، بشپړ باور او کافي وړتیا لري. که جاپان خپلو ناسمو کړنو ته دوام ورکړي، نو چين به د تایوان تنګي په چارو کې د لاسوهنې د هرې ناوړه هڅې د مخنیوي او د سیمه يیزې سولې او ثبات د ساتنې لپاره ټول اړین اقدامات وکړي.
