سرفه واکنش کاملاً طبیعی و سودمند و همچنین یک مکانیزم دفاعی بدن برای محافظت از گلو و مخاط آن در برابر عوامل تحریککننده است. اما حالت مزمن و ادامهدار آن که به دلایل گوناگون رخ میدهد، آزاردهنده و آسیبزاست، مخصوصاً در موقع خواب. خیلی از افراد ترجیح میدهند حتی برای درمان سرفه شدید به جای مصرف داروهای شیمیایی، از روشهای درمان خانگی سرفه استفاده کنند. برای همین در این مقاله میخواهیم شما را با بهترین روشها برای درمان سرفه خشک که به سادهترین شکل امکانپذیر است، آشنا کنیم.
سرفههای ناشی از سرماخوردگی، حساسیت یا عفونتهای سینوسی، با داروهای رایج که نیازی به نسخهی پزشک ندارند قابل درمان هستند. این نوع سرفهها که ممکن است سرفه خشک یا خلطدار باشد، ناشی از ریزش مخاط گلو (به دلیل حساسیت یا سرماخوردگی) است که با تحریک پایانههای عصبی باعث سرفه میشود. این سرفهها در شبها شدیدتر و با احساس خارش در انتهای گلو همراه هستند و اگر ناشی از حساسیت باشد، با خارش چشمها و عطسه همراه خواهد بود.
درمان سرفه
اگر گمان میکنید منشاء سرفهتان حساسیت است، میتوانید آنتیهیستامین مصرف کنید. اگر پس از دو هفته نتیجه نگرفتید به پزشک و در صورت نیاز به متخصص حساسیت مراجعه کنید. اگر سرفهتان ناشی از سرماخوردگی خفیف است و تمایلی به مصرف داروهای شیمیایی ندارید، میتوانید برای درمان خارش گلو و سرفه، مواد زیر را به خاطر داشته باشید.
۱.عسل
حتماً با خواص عسل آشنا هستید. اولین مورد پیشنهادی ما برای درمان سرفه، عسل است.
مصرف عسل به عنوان داروی گلودرد قدمت طولانی دارد؛ و بنا بر مطالعات صورت گرفته، اثر آن در تسکین سرفه خشک بیشتر از برخی داروهای رایج حاوی دکسترومتورفان است.
کافیست ۲ قاشق چایخوری عسل را با آب جوش یا دمنوش گیاهی و کمی آب لیمو مخلوط کنید تا یک داروی مؤثر داشته باشد. عسل خاصیت تسکیندهندگی دارد و آب لیمو به رفع گرفتگی کمک میکند. میل کردن عسل به تنهایی و یا همراه با نان هم میتواند مؤثر باشد.
۲. پروبیوتیک
برای درمان سریع سرفه به سراغ پروبیوتیک هم میتوانیم برویم. پروبیوتیکها به طور مستقیم در درمان سرفه نقشی ندارند، اما در تنظیم ترکیب باکتریایی رودهها مؤثرند.
ترکیب باکتریایی بدن نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن و عملکرد آن دارد. همچنین بر مبنای شواهد علمی لاکتوباسیلوس (از انواع پروبیوتیک) که در لبنیات یافت میشود، احتمال ابتلا به سرماخوردگی و آنفولانزا را کاهش میدهد و حساسیت نسبت به برخی محرکها را مانند گردهی گیاهان کم میکند.
شیر غنیشده منبع خوب لاکتوباسیلوس است. همچنین میتوانید مکملهای پروبیوتیک را از داروخانه تهیه کنید. به علاوه برخی ماست های غنیشده و نانهای تهیهشده از خمیر ترش حاوی پروبیوتیک هستند.
۳. بروملین
اگر فکرش را نمیکردید که آناناس برای تسکین سرفه خشک مفید باشد، احتمالاً تا به حال دربارهی بروملین (Bromelain) نشنیدهاید.
شواهد علمی نشان میدهند آنزیم بروملین که در ریشه و میوهی آناناس یافت میشود، به درمان سرفه خشک و روان شدن مخاط گلو کمک میکند. برای اینکه بیشترین تاثیر را بگیرید، روزی ۳ بار یک تکه آناناس یا ۱۰۰ گرم آب آناناس میل کنید.
اگر چه شواهد کافی در این باره وجود ندارد، اما برخی کارشناسان به اثر درمانگر بروملین بر سینوزیت و مشکلات سینوسی ناشی از حساسیت که ممکن است باعث سرفه شوند، باور دارند. همچنین بروملین گاهی برای درمان التهاب و تورم به کار میرود.
کودکان و بزرگسالانی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند، نباید مکملهای بروملین دریافت کنند. همچنین کسانی که در حال مصرف آنتیبیوتیکهایی مانند آموکسیسیلین هستند، باید در مصرف بروملین دقت کنند؛ زیرا جذب آنتیبیوتیک را افزایش میدهد.
به طور کلی، همیشه پیش از مصرف مکملهای دارویی جدید یا ناآشنا با پزشک مشورت کنید.
۴. نعناع
برای درمان سریع سرفه، نعناع هم خوب است. نعناع با خاصیت درمانگریاش معروف است. منتول موجود در نعناع گلو را تسکین میدهد، گرفتگی را رفع و مخاط گلو را نرم میکند.
میتوانید نعناع را به صورت چای میل کنید یا آن را هنگام بخور مصرف کنید. ۳ یا ۴ قطره روغن نعناع را در ۱۵۰ میلیلیتر آب بریزید و همانطور که احتمالاً بارها انجام دادهاید، حولهای روی سرتان بیاندازید و به طور مستقیم بخار نعناع را تنفس کنید.
۵. گل ختم
ریشه و برگ این گیاه که در تابستان گل میدهد، از دوران باستان تاکنون به عنوان داروی خانگی سرفه و گلودرد استفاده میشود. هرچند برای اثبات این مسئله مطالعات علمی قابل اتکایی صورت نگرفته است اما جای نگرانی نیست چون مصرف گل ختمی خطری ندارد.
گل ختمی لعابی تولید میکنند که گلو را میپوشاند و آثار التهاب را تسکین میدهد.
امروزه میتوانید ریشهی گل ختمی را به شکل چای و کپسول پیدا کنید. چای گل ختمی تسکیندهندهی سرفه و گلودرد است و از قدیم به عنوان یک داروی گیاهی برای سرفه استفاده میشود. بهتر است کودکان ریشهی این گیاه را مصرف نکنند.
۶. آویشن
در برخی موارد آویشن برای درمان بیماریهای تنفسی به کار میرود. برخی مطالعات نشان دادهاند که مخلوط عرق آویشن و گل پیچک در تسکین سرفه و برونشیت خفیف مؤثر است. برگ آویشن حاوی فلاونوئید است که عضلات گردن و گلو را که در هنگام سرفه درگیر میشوند، شل میکند و موجب کاهش التهاب میشود؛ بههمین علت از این گیاه بهعنوان یک داروی گیاهی برای سرفه استفاده میشود.
تهیهی چای آویشن ساده است؛ ۲ قاشق برگ آویشن خردشده را در یک فنجان آب جوش بریزید، سرپوشی رویش قرار دهید، پس از ۱۰ دقیقه آن را از صافی گذرانده و بنوشید.
۷. غرغرهی آبنمک
با اینکه پیش پا افتاده به نظر میرسد، غرغرهی آبنمک گلوی خراشیده را که باعث سرفه میشود، تسکین میدهد.
برای این کار ۱/۵ قاشق چایخوری نمک را در ۲۳۰ میلیلیتر آب گرم حل کنید.
فراموش نکنید که کودکان زیر ۶ سال نمیتوانند به خوبی غرغره کنند و بهتر است درمان دیگری را برای آنها به کار بگیرید.
۸. حفظ آب بدن
عفونتهای تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفلانزا باعث آبریزش سینوسی میشوند. تراوشات زیاد باعث خشکی و تحریک گلو و گاهی سرفه میشود. نوشیدن مایعات به حفظ مخاط سینوسی کمک میکند، همچنین باعث حفظ رطوبت غشای مخاطی میشود. این امر به ویژه در زمستان که هوا خشکتر است، مؤثر است. از این رو برای درمان سرفه شدید خود، در کنار روش درمانی اصلی خود، سعی کنید مایعات بیشتری بنوشید و آب بدنتان را حفظ کنید.
۹. حمام بخار و دستگاه رطوبتساز
دوش آب داغ با کاهش تراوشات بینی به تسکین سرفه و حتی درمان سرفه شدید نیز کمک میکند. این روش نه تنها سرفهی ناشی از سرماخوردگی را بلکه سرفههای ناشی از حساسیت را تسکین میدهد. خشکی ناشی از تراوشات زیاد بینی آزاردهنده است؛ در چنین محیطهایی دستگاههای رطوبتساز کمککننده هستند. هوای مرطوب در تسکین سرفه مؤثر است، اما باید از رطوبت بیش از اندازه هم اجتناب کرد.
فراموش نکنید که تمیز نکردن دستگاههای رطوبتساز آنها را تبدیل به منبع تولید انواع قارچ و باکتری میکند.
۱۰. حذف تحریککنندهها
عطرها و خشبوکنندهها معمولاً بیضرر هستند، اما در برخی افراد ایجاد التهاب مزمن سینوس و تولید مخاط اضافی میکنند که باعث سرفه میشود. بنابراین جانب احتیاط را نسبت به محصولات عطردار رعایت کنید.
بدترین تحریککنندهی موجود در هوا دود سیگار است. تقریباً همهی سیگاریها پس از مدتی دچار سرفه، که به سرفهی سیگاریها معروف است، میشود. اطرافیان افراد سیگاری هم معمولاً از برخی التهابهای مجاری تنفسی رنج میبرند. بهترین راهحل، ترک سیگار است. (سرفههای مزمن شدید در افراد سیگاری ممکن است نشانهی آمفیزم یا سرطان ریه باشد؛ اگر سیگاری هستید و از سرفهی مزمن رنج میبرید به پزشک مراجعه کنید).
