د بشري حقونو خپلواک کمېسیون ته د کمېشنرانو د غوراوي بهیر د کاندیدانو او مدني ټولنو د ځينو غړو له سختو نيوکو سره مخ دی.
د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون اوسنی کمېشنر او کاندید عبدالرحمان هوتک وايي، د غورواي کمېټه د کمېسیون د ریاست له خوا رامنځته شوې او هغه څه کوي چې د کمېسیون اوسنۍ رهبري يې غواړي.
د قانون له مخې، د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون د کمېشنرانو د غوراوي پروسه باید په هرو پنځو کلونو کې تر سره شي، خو په تېر کې دا کار په خپل وخت نه دی شوی او د یاد کمېسیون اوسنۍ ريیسه هم له تېرو ۱۵ کلونو په خپل ځای پاتې ده.
د یادونې ده چې د یو شمېر مدني بنسټونو له استازو د جوړې شوې غوراوي کمېټې له خوا د کمېسیون د نوې رهبرۍ او کمېشنرانو د انتخاب لپاره له ۳۸۰ کاندیدانو ازموینې اخيستل شوې او له دوو ازموینو وروسته ۸۱ کسان مختلط کمېسیون ته ور معرفي شوي دي.
مختلط کمېسیون چې په تشکیل کې يې ځينې وزیران او د عدلي او قضايي بنسټونو مشران شامل دي، د دغو کسانو له ډلې ۲۵ کاندیدان ولسمشر غني ته د کمېشنرانو د انتخاب په خاطر ور په ګوته کوي چې ولسمشر به بیا له دې ډلې نهه تنه د کمېشنرانو په توګه ټاکي. کمېشنران به بيا د کمېسيون رييس د خپلمنځي ټاکنو له لارې غوره کوي.
د ځوانانو د مدني ټولنو د همغږۍ د مرکز مشر عبدالودود افغان وايي، د غوراوي کمېټه باید د مدني ټولنو له خوا رامنځته شي، خو اصلاً په دې برخه کې له دوی سره مشوره نه ده شوې.
دی زیاتوي: «د غوراوي کمېټه چې جوړېدله، د ټول افغانستان په کچه باید له مدني ټولنو سره مشوره شوې وای، انتخابات خو پرېږده، حتی مشوره نه ده شوې او کله چې مشوره نه وي، نو انتخابات به بیا څنګه وي، نو چې جوړښت مشروع نه دی، نتیجې به یي طبعاً د پوښتنې وړ وي.»
د معلوماتو له مخې، له یو شمېر مدني ټولنو جوړې د کمېشنرانو د غوراوي کمېتې له غړو څلور تنه یې په یو قوم پورې اړه لري.
د غوراوي کمېټې یوه غړې نویده کاکړ بیا په دې برخه کې تر یوه بریده ستونزې مني، خو وايي چې دوی شفافیت ته ژمن دي.
دا وایي: «زموږ په کمېټه کې د هزاره وروڼو نفوس زیات و، دوی څلور او موږ دوه کسان وو. دوی به بعضې کسانو ته له وړتیا سره سره ټیټې نمبرې ورکولې».
کاکړ دا هم وايي چې د کمېسیون اوسنۍ مشره سیما سمر بیا کاندیده ده او د خپل شهرت او نفوس څخه په استفادې، لرې نه ده چې نوموړې له دې بهیره بریالۍ را ووځي.
د حقوقي چارو کارپوه کبیر رنجبر وايي، له حقوقي اړخه د اغلې سمر بیا کاندیدکېدل څه ستونزه نه لري، خو په اخلاقي لحاظ ډېره ستره ستونزه ده.
نوموړی وايي، د سمر کاري دوره ناکامه وه او باید ځوانې رهبرۍ ته د کار کولو فرصت ورکړل شي.
