د افغانستان په تړاو د اسلامي همکاریو د سازمان غونډه پرون په اسلاماباد کې جوړه شوه. دا غونډه د سعودي د پاچا په غوښتنه جوړه شوې وه چې له افغانستان سره پر بشري مرستو او نورو اړوندو چارو را څرخېده. په دې غونډه کې د اسلامي امارت له اړخه د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي ګډون کړی و او هلته یې وینا هم وکړه. امیرخان متقي د غونډې په څنډو کې د اسلامي هېوادونو له استازو او په پای کې د امریکا له استازي سره هم وکتل.
د اسلامي همکاریو سازمان چې اسلامي هېوادونه پکې ګډون لري، لسګونه کاله تاریخ لري، تل یې د اسلامي هېوادونو د ستونزو په اړخه غونډه کړې دي، خو نیوکه دا ده چې هېڅکله یې د کوم اسلامي هېواد بحران نه دی حل کړی او غونډې یې تر ډېره تشریفاتي او نمایشي وي. ډېری کسان د اسلامي همکاریو د سازمان غونډو ته د ډوډۍ خوړلو، عکس اخیستلو او وخت ضایع کولو غونډې وايي. د افغانستان په تړاو ددې سازمان په غونډه کې بیا هم د تېر په څېر کوم اساسي ګام نه دی اخیستل شوی. یوازې یو څو کارونه شوي چې ډېر مهم نه دي او هغسې نه دي چې د یوه اسلامي هېواد په اړه یې له نورو اسلامي هېوادونو تمه کېږي. په دې غونډه کې پرېکړه شوې چې د بشري مرستو یو صندوق باید رامنځ ته شي، دا ښه پرېکړه ده، خو هغه وخت به ارزښتمه وای، چې په غونډه کې اسلامي هېوادونو له دغه صندوق سره مشخصې او پاموړ مرستې اعلان کړی وای، څو د افغانستان د ستونزې په حل کې یې عملي مرسته کړې وای. د دوی بله پرېکړه د خوړو د یو پروګرام جوړول دي چې دا هم ډېر اغېزناک نه ښکاري، ځکه چې په دې برخه کې هم کوم هېواد مشخصه ژمنه نه ده کړې. درېیمه خبره د بانکي چینلونو د پرانیستلو ده، چې غوښتنه یې شوې ده، خو له بده مرغه د اسلامي همکاریو سازمان یو کمزوری سازمان دی او په دې برخه کې د امریکا دریځ او پرېکړې نه شي ننګولی، نو ځکه یوازې هغه څه کولی شي چې امریکایانو یې اجازه ورکړې ده. بله پرېکړه د افغانستان لپاره د یوه استازي ټاکل دي چې دا هم سمبولیکه بڼه لري او د ستونزو له حل سره کومه اساسي مرسته نه کوي. وروستۍ پرېکړه یې له ملګرو ملتونو دا غوښتنه ده چې بندیزونه باید بشري مرستې اغېزمنې نه کړي. دا خبره خو خپله ملګري ملتونه هم کوي، خو د اسلامي همکاریو له سازمان تمه دا وه چې د بندیزونو د لرې کولو غږ وکړي، په دې اړه خپل دریځ روښانه کړي او آن په عملي ډول اسلامي هېوادونو ته ووايي چې دا بندیزونه مراعات نه کړي، خو داسې څه ونه شول.
په ټوله کې د اسلامي همکاریو د سازمان غونډه د تېر په څېر یوه نمایشي غونډه وه، چې نه یې د افغانستان د ستونزې پر واقعي حل تمرکز وکړ او نه یې داسې کوم ګام پورته کړ چې په راتلونکي کې به د ستونزو په حل کې مرسته وکړي. دغه سازمان د یوه کمزوري خیریه بنسټ په شان چلند وکړ او یو ځل بیا یې ثابته کړه چې دا سازمان د اسلامي نړۍ یوه ستونزه هم نه شي حل کولی.
