د ملګرو ملتونو، ترکیې او قطر استازو د افغانستان په تړاو په ترکیه کې د جوړېدونکې غونډې په اړه ګډ کار پیل کړی دی. د دې تر څنګ ویل کېږي چې زلمي خلیلزاد په دوحه کې د طالبانو او افغان حکومت مذاکراتي ټیم استازو ته هغه لیک سپارلی، چې پکې د ترکیې د غونډې اجنډا معلومه شوې ده. امریکایانو د ترکیې غونډې ته د اپرېل ۱۶مه نېټه ټاکلې او په چټکۍ ورته هڅې کوي.
اوس ښکاري چې د ترکیې غونډې ته د امریکا هڅې تر بل هر وخت جدي شوي او دوی غواړي چې د مې تر لومړۍ نېټې وړاندې دا غونډه جوړه کړي. امریکایان ځکه دې غونډې ته بېړه لري، چې د طالبانو او امریکا ترمنځ د هوکړې وخت تر مې میاشتې پوره کېږي او تر دې وخته باید ټول بهرني ځواکونه له افغانستان څخه ووځي. په بین الافغاني خبرو کې پرمختګ نه دی شوی، طالبان له تور لېسته نه دي ایستل شوي، پاتې طالب بندیان نه دي خوشې شوي او طالبانو هم جګړه جاري ساتلې ده. له همدې امله اوس د دوحې هوکړې وخت ختمېږي او په دې ډول شوې ژمنې نه دي عملي شوي. اوس چې امریکا غواړي دا غونډه تر مې مېاشتې مخکې جوړه کړي، نو ښايي په دې سره له طالبانو سره یوه بلې هوکړې او یا هم د ځواکونو پر وتلو له سره غور کولو ته لاره هواره کړي.
د ترکیې غونډې ته د افغاني اړخونو تر څنګ د افغانستان ټول ګاونډیان او هند، ناورې، جرمني، اندونیزیا او قطر هم ور بلل شوي. د دې غونډې کوربهتوب به ملګري ملتونه او ترکیه کوي او ټولې چارې به د امریکا په خوښه او غوښتنه مخ ته ځي. د غونډې لپاره د امریکا له هڅو، بهرنیو اړخونو او نورو بدلونونو ښکاري چې امریکا غواړي یو مهم بدلون راولي. د ترکیې د غونډې په اړه ویل کېږي چې عمومي اصول، انتقالي دوره او اوربند یې د اجنډا عمومي خبرې دي او پر دې مسایلو به توافق کېږي. که رښتیا هم پر دې مسایلو توافق وشي، نو د افغان ستونزې د حل په برخه کې به یو اساسي ګام اخیستل شوی وي او مهم خنډونه به لرې شوي وي.
که دا غونډه لکه چې ویل کېږي، همداسې مخ ته ولاړه شي، نو ډېره تمه ترې کېدلی شي او هیله ده چې افغانستان ته سوله راوړي. که هر څه افغانانو ته پرېښودل شي او بهرنيان یوازې د اسانچارو او مثبتو فشارونو لپاره وکارول شي، نو بیا به موږ د سولې لوري ته ولاړ شو، خو که افغاني اړخونه ترکیې ته وغوښتل شي او یا هم اړ کړل شي چې هتله ولاړ شي او هلته ټولې چارې د بهرنیانو په لاس کې وي او بهرنیو پرېکړو ته یوازې افغاني رنګ ورکول کېږي، دا نو بیا ښايي د لنډ وخت لپاره ستونزې حل کړي، خو هېڅکله د دوامدارې سولې او امن سبب نه شي کېدلی. له همدې امله د ترکیې د غونډې لپاره پکار ده چې د بن تجربه هېره نه شي. دا ځل باید هر څه افغانانو ته پرېښودل شي او بهرنیان یوازې باید د اسانچارو رول ولوبوي او د ستونزو پر وخت مثبت فشار راوړي.
