لویه څارنوالي وايي چې د مشرانو جرګې درې غړي د رشوت اخیستو پرمهال د بلخ ولايت په حيرتانو بندر کې نيول شوي دي. د راپورونو له مخې، دا کسان د نظارت لپاره بلخ ولايت ته تللي وو او هلته يې د ګمرک له ريیس څخه په يوه قضيه کې ۶۰زره ډالره رشوت غوښته، خو په اخره کې يې ورسره ۴۰زره ډالره منلي دي. که څه هم لویې څارنوالۍ د یادو دریو سناتورانو نومونه دي اخیستي، خو د رسنیو د راپورونو له مخې، دغه کسان محمد عظیم قویاش، محمد انور باشليق او لیاقت الله بابکرخېل دي چې دری واړه یې د مشرانو جرګې برحاله غړي دي او د رشوت اخیستو پرمهال د ملي امنیت کارکوونکو له خوا نيول شوي دي.
قوياش په مشرانو جرګه کې د سرپل ولايت استازی، باشليق د فاریاب اوسېدونکی او بابکرخېل د خوست اوسېدونکی دی او دواړه انتصابي سناتوران دي.
د فساد او رشوت په دا ډول قضیو کې د لوړپوړو حکومتي چارواکو او د ملي شورا د غړو لاس لرل نوې خبره نه ده. تر دې وړاندې هم د ولسي جرګې او مشرانو جرګې غړي پر دې تورن شوي چې د فساد اړوند په ګڼو قضیو کې ښکېل دي، خو دا لومړی ځل دی چې د مشرانو جرګې درې فعال غړي د رشوت اخیستلو په تور نیول کېږي. که څه هم د دغو کسانو نیول کېدل ښه اقدام دی، خو دا قضیه ګڼې پوښتنې نورې هم له ځانه سره لري چې حکومت باید ورته مناسب ځواب ووايي؛ ځکه تر دې وړاندې هم ځینې چارواکي په فساد کې د لاس لرلو په تور نیول شوي، خو د دوی له نیول کېدو له فساد سره د مبارزې په برخه کې یوازې په کمپایني توګه ګټه اخیستل شوې، حکومت یوازې له نړیوالو فشارونو د ځان د خلاصون او د مرستو د راجلېدو په پار دا ډول قضیې په لنډمهاله توګه رسنیزې کړي، خو د هغوی د څېړنو پایلې تر ننه نه دي په ډاګه شوي. همدا اوس هم د ملي شورا د ځینو غړو په ګډون، ګڼ شمېر برحاله حکومتي چارواکي د فساد او بډو اخیستو اړوند په لویو قضیو کې ښکېل دي، د ځینو په اړه یې ان د رسنیو له خوا راپورونه هم خپاره شوي، خو حکومت بیا په دې برخه کې دوه ګونی چلند کوي، د نړیوالو مرستندویو هېوادونو او ادارو د فشار پرمهال له فساد سره د مبارزې شعار ډېر زمزمه کېږي، خو کله چې دا فشار کمېږي، هرڅه عادي شي. حکومت بیا بیا ژمنې کوي چې دوی له فساد سره د مبارزې په برخه کې ژمن دي، خو حقیقت دا دی چې همدا اوس هم په ګڼو ادارو کې په پراخه توګه فساد روان دی، ان کله کله دا ګراف دومره لوړ شي چې نړیوالې مرستندویې ادارې او هېوادونه یې له کبله د خپلو مرستو د بندېدو خبرداری ورکړي. عام خلک نور د حکومت له دا ډول تکراري ژمنو ستړي شوي، حکومت دې له فساد سره د مبارزې په برخه کې عملي او کوټلي ګامونه پورته کړي، په دې برخه کې د سلیقوي چلند نه کوي، د ټولو هغو برحاله چارواکو د فساد اړوند دوسیې دې وڅېړي چې د حکومت تر چتر لاندې ځان خوندي احساسوي، دوی دې عدلي او قضايي ارګانونو ته معرفي کړي او په دې ډول دې له فساد سره رښتیني مبارزه وکړي.
