د بشري حقونو خپلواک کمېسیون په هېواد کې د بشري وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې. د ملکي تلفاتو د کچې لوړوالی، د ماشومانو او معلولینو حقونو ته نه پاملرنه، د ښځو پر وړاندې د زور زیاتي ډېروالی او لومړنیو خدماتو ته د خلکو نه لاسرسی هغه څه دي چې د بشري حقونو کمېسیون یې اندېښمن کړی دی.
د دغه کمېسیون مشرې سیما سمر تېره ورځ د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د ۷۲مې کلیزې په نمانځغونډه کې په کابل کې وویل، سره له دې چې په تېرو کلونو کې د بشري حقونو د خوندیتوب لپاره کار شوی، خو دا بسنه نه کوي او باید په دې برخه کې زیاتې هڅې وشي.
نوموړې وویل: «د بشري حقونو په وضعیت کې د پام وړ بدلون راغلی، خو لا هم موږ په دې برخه کې جدي اندېښمن یو، معنی دا چې په افغانستان کې د معلولینو حقوق نه دي تامین شوي، د دولتي او نا دولتي بنسټونو په زیاتو ادارو کې فساد له بشري حقونو د سرغړونو لامل کېږي، اداري فساد موږ ته زمینه برابروي چې وکولای شو عدالت وپلورو او یا هم وپېرو.»
سمر دغه راز وویل، لا هم د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې ښځې او ماشومان له زیاتو ستونزو سره مخ دي.
د نوموړې په خبره، مجرمینو ته سزا نه ورکول، له سزا د معافیت فرهنګ، اداري فساد، عدالت ته د ښځو نه لاسرسی، په نشه یي توکو د روږدو کسانو زیاتوالی او ناوړه دودونه په افغانستان کې د بشري حقونو د نقض لاملونه ګڼل کېږي.
له دې وړاندې هم په افغانستان کې په ملي او نړیواله کچه د بشري حقونو په تېره بیا د ښځو او ماشومانو پر وضعیت اندېښنې څرګندې شوې وې.
د بشري حقونو خپلواک کمېسیون تر دې وړاندې ویلي وو، د دوی د لومړنیو شپږو میاشتو موندنې ښيي چې د تېر کال په پرتله په وروستیو میاشتو کې په هېواد کې د امنیتي پېښو له امله د ملکي وګړو تلفات ۳۳ سلنه لوړ شوي دي.
په ورته وخت کې د افغانستان لوی څارنوال فرید حمیدي وایي، هغه وخت به په افغانستان کې بشري حقونه تامین شي چې د سیاست او شخصي ګټو تابع نه وي.
د ولسمشر دویم مرستیال سرور دانش یادې غونډې ته وویل، سره له دې چې د بشري حقونو کمېسیون په دې برخه کې اغېزمن ګامونه اخیستي، خو لا هم جدي ستونزې شته.
نوموړي وویل: «له هغې ورځې چې افغانستان د بشري حقونو نړیوالې اعلامیې ته د تاييد رایه ورکړې، هڅه یې کړې چې بشري ارزښتونه په پام کې وساتي او محتوا ته یې په اساسي او نورو قوانینو کې ځای ورکړي. البته په زیاتو برخو کې له ستونزو سره هم مخ وو چې لامل یې تحمیلي جګړې او یا هم د بهرنیو قدرتونو د لاسوهنو پراختیا وه.»
