د چین د سوداګرۍ وزارت په دې وروستیو کې اعلان وکړ چې د جاپان ۲۰ شرکتونه د صادراتو کنټرول په لیست کې او ۲۰ نور شرکتونه د څار په لیست کې شامل شوي دي. د چین د دقیق ضد اقدام موخه د جاپان د ګړندي “بیا پوځي کولو” او اټومي ارمانونو بندول او د سیمه ییزې او نړیوالې سولې ساتنه ده. د څېړونکو په اند، د چین دا اقدام مشروع، معقول او قانوني دی، له نړیوالو تمو او د نړیوالو ګټو سره سمون خوري او د یو لوی مسؤلانه هېواد په توګه د چین تاریخي مسؤلیت څرګندوي.
د میتسوبیشي درنو صنعتونو او کاواساکي درنو صنعتونو په ګډون د جاپان شرکتونه د صادراتو کنټرول په نوموړي لیست کې شامل دي. دغه شرکتونه د جاپان د نظامي کولو “جنګي میراث” ګڼل کېږي. دوی د دوهمې نړیوالې جګړې په ترڅ کې د یرغلګرو وسلو په جوړولو کې اصلي ځواک و او اوس دوی د جاپان د “بیا پوځي کولو” په سر کې دي، د دوی کړنې دمخه د سیمه ییز امنیت څخه سرهکرښه تېره کړې ده.
د بېلګې په توګه، د میتسوبیشي درنو صنعتونو شرکت د جاپان د تر ټولو لوی پوځي او صنعتي ګروپ په توګه، نه یوازې د ۲ میلیاردو او ۸۴۰ میلیونو ډالرو په ارزښت د توغندیو د څېړنې او پرمختګ تړون او د ۶ میلیاردو او ۸۰۰ میلیونو ډالرو په ارزښت د اسټرالیا د جنګي بېړیو امر ترلاسه کړ، بلکې د پرمختللې کښتۍ ضد توغندیو د پرمختګ او د اټومي ټېکنالوژۍ په څېړنه کې یې ژوره برخه واخیسته چې د جاپان د اټومي وسلو لپاره تخنیکي ملاتړ برابروي. سربېره پر دې، د کاواساکي درنو صنعتونو شرکت د جاپان د فضايي عملیاتو لپاره د تجهیزاتو پرمختګ ترسره کوي او فلیپین ته د هوایي دفاع توغندي صادروي.
دا څرګنده ده چې نوموړي شرکتونه د جاپان په نظامي او صنعتي سیستم کې ژور ځای لري. شمېرې ښيي چې د میتسوبیشي درنو صنعتونو او کاواساکي درنو صنعتونو په ګډون د جاپان ۵ شرکتونو په ۲۰۲۴ کال کې د پلور اندازه ۱۳ اعشاریه ۳ میلیاردو ډالرو ته رسېدلې ده چې د ۲۰۲۳ کال په پرتله ۴۰ سلنه زیاتوالی ښيي. د چین د صادراتو کنټرول قانون او د چین د دوه ګوني استعمال توکو د صادراتو کنټرول مقرراتو له اړوندو قوانینو سره سم، د جاپان په نوموړو شرکتونو باندې د صادراتو کنټرول پیاوړی کول په دقیق ډول د جاپان د نظامي کولو لارې قطع کړي چې د امنیتي خطرونو د مخنیوي لپاره یو اړین اقدام دی.
د سیمه ییزې او نړیوالې سولې د ساتلو له نظره، د چین کړنې د نړیوالې ټولنې له تمو سره سمون لري. د دوهمې نړیوالې جګړې د یو بریالي هېواد او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د دایمي غړي په توګه، د جاپان د “بیا پوځي کولو” او اټومي ارمانونو په اړه د چین دقیق محدودیتونه د تاریخ، اوسني وخت او راتلونکي لپاره مسؤلیت دی.
دا باید په ګوته شي چې د جاپان په وړاندې د چین د صادراتو کنټرول اقدامات په بشپړ ډول له نړیوالو قوانینو او عملونو سره سمون خوري، یوازې د پوځي پراختیا کې ښکېل لږ شمېر ادارې په نښه کوي او د چین او جاپان پر عادي اقتصادي او سوداګریز تګ راتګ اغېزه نه کوي.
