د نړۍ د پرانېستنې اوسنی وضعيت څنګه دی؟ د چین د لوړې کچې پرانيستنه به نړۍ ته کوم کوم نوي فرصتونه برابر کړي؟
د هونګچیاو نهم نړیوال اقتصادي فورم د نومبر په ۵مې نېټې « د نړۍ د پرانېستنې ۲۰۲۶م راپور » خپور کړی، چې پکې د نړۍ د ګډې پرانېستنې د پياوړتيا او د ګډې سمسورتيا د بشپړولو لپاره مالومات وړاندې شوي دي.
۱. د نړۍ پرانېستنه سړه ښکاري، خو بیا هم تمايل يې نه دی بدل شوی.
په دغه راپور کې ويل شوي، چې اوسمهال د نړۍ پرانېستنه په یوې پیچلې او سختې دورې کې ده، چې هر وخت بدلون مومي. په ۲۰۲۵م کال کې د نړۍ د پرانېستنې شاخص ۰.۷۴۵۳ و، چې د ۲۰۲۴م کال په پرتله ۱سلنه ټیټ دی او له ۲۰۱۶م کال راهیسې تر ټولو ټيټوالی ښکاري.
د نړۍ پرانېستنه په پراخه توګه محدوده شوې او د اصلي اقتصادي ځواکونو ترمنځ توپیرونه يې ډېر زیات شوي دي.
راپور وايي، ځینو اقتصادي ځواکونو د یواړخیزتوب او پروټېکشنيزم تګلارې په زور پلي کړي او د ګډې پرانېستنې د پراخولو پر وړاندې يې لوی خنډونه جوړ کړي دي. خو له ۱۹۹۰م کال راهیسې د نړۍ د پرانېستنې د موثريت شاخص بیا هم په عمومي ډول ۱۰.۷۱ سلنه لوړ شوی دی او دا د دې ښکارندويي کوي، چې د پرانېستنې اوږدمهالي ګټې لا هم په خپرېدو دي.
د هونګچیاو په سږني راپور کې، د دې لپاره چې د پرانېستنې په اړه د خلکو احساس منعکس شي، “د نړۍ د پرانېستنې وضعیت په اړه نړیواله نظرپوښتنه وړاندې شوې ده.
د دې نظرپوښتنې ګډونوالو د نړۍ د پرانېستنې د راتلونکې وړاندوينې په اړه محتاطه رويه ښودلې ده. دوی ويلي، د بېلابېلو هېوادونو ترمنځ متقابل اعتماد او دوامداره سوله د نړۍ د پرانېستنې د ودې لپاره لومړنۍ دنده ده.
۲. د چین د پرانېستنې د شاخص مقام لوړ شوی
راپور وايي، له ۱۹۹۰م تر ۲۰۲۵م کال پورې د چین د پرانېستنې شاخص له ۰.۵۸۹۱ څخه ۰.۷۵۵۱ ته لوړ شوی، چې ۲۸.۱۸ سلنه زیاتوالی ښيي او د زیاتوالي کچه یې په نړۍ کې مخکښ ځای لري. په ۲۰۲۵م کال کې د چین د پرانېستنې د شاخص مقام د ۲۰۲۴م کال په پرتله۱ ځای ، د ۲۰۰۸م کال په پرتله ۳۲ ځايه او د ۱۹۹۰ کال په پرتله ۵۰ځايه لوړ شوی دی.
د چین د ټولنیزو علومو اکاډمۍ د نړیوال اقتصاد او سیاست د څېړنيز انسټیټیوټ رئیس لیاو فان وايي: ” په داسې حال کې چې د نړۍ پرانېستنه په پراخه توګه محدوده شوې، د چین د پرانېستنې نسبي مقام لوړ شوی او د پرانېستنې عمومي کچه يې لا هم د تاریخ په لوړه کې ده“.
په دې وروستیو کلونو کې چین په دوامداره توګه خپلواکه او یو اړخیزه پرانېسته پراخه کړې او دغو چارو يې نړۍ ته ډاډ ورکړی دی. د مثال په توګه، چين د بهرنۍ پانګونې منفي لېست دوامداره کم کړی، د لږ پرمختللو هېوادونو پر ټولو توکو يې ګمرکي تعرفه صفر ته ټيټه کړې او د ۵۳ افریقايي هېوادونو د توکو لپاره یې هم د صفر تعرفې تدبير پلی کړی دی.
۳. ډیجیټلي اقتصاد، زرغون او ټیټ کاربن ايستونکی اقتصاد او جنوب-جنوب همکارۍ پرانېستنې ته نوی خوځنده ځواک ورکوي
په دغه راپور کې ډیجیټلي اقتصاد، زرغون او ټیټ کاربن ايستونکی اقتصاد او جنوب-جنوب همکارۍ درې لویې زمانې څپې يادې شوي، چې د نړۍ پرانيستنې ته لا ډېر مقاومت لرونکی نوي خوځنده ځواک برابروي او ټولشموله نوي حدود پراخوي.
د ډیجیټلي ټېکنالوژۍ او مصنوعي ځیرکتیا نړیوال مهالويش د جوړېدو په حال کې دي.
د څو نړیوالو اقتصادي سازمانونو شمېرې ښيي، چې له ۲۰۲۰م کال څخه تر ۲۰۲۴م کال پورې د نړۍ د ډیجیټلي سوداګرۍ د صادراتو اندازه له ۴.۵۹ ټریلیونو ډالرو څخه ۷.۲۳ ټریلیونو ډالرو ته زياته شوې، چې کلنی منځنی زیاتوالی یې ۱۲.۱ سلنه دی او دا په همدې مودې کې د نړیوالې سوداګرۍ د عمومي اندازې تر زیاتوالي لوړ دی.
راپور وايي، ډیجیټلي ټېکنالوژۍ د پولې هاخوا خدمات پیاوړي کړي او اوس کوچنۍ او منځنۍ تصدۍ او حتی د پرمختيايي هېوادونو د سوداګرۍ عادي پيل کوونکي کولی شي، چې په لږ لګښت نړیوال بازار ته لاره ومومي.
لیاو فان وايي: ”د سراسري جنوب لپاره د پرانېستنې مانا یوازې د صادراتو پراخول نه دي، بلکې دا د نړۍ د ارزښت په ځنځیر کې د ګډون له لارې د پانګې، ټېکنالوژۍ او مدیریت تجربې ترلاسه کول او هم د صنعتي چارو لوړوالی ده.“
