د افغان جګړې ضد د برېټانوي فعالینو یوه ډله، چې د پارلمان غړي او فلمي ستوري پکې شامل دي، وايي چې له ۲۰۰۱ زېږدیز کال راهيسې په افغان جګړه کې ۲۱۷۰۰۰ افغانان وژل شوي دي.
ياد شمېر افغانان په امريکا کې د سپټمبر د يوولسمې تر پېښې وروسته په افغانستان کې د ترهګرۍ خلاف پيل شوې جګړې په ترڅ کې وژل شوي دي.
د القاعدې اړوند ترهګرو د ۲۰۰۱ زېږديز کال د سپټمبر په يوولسمه په نيويارک کې د نړۍ د سوداګريز مرکز له اسمان څکو ودانيو سره تښتولې الوتکې وجنګولې چې له کبله يې د دريو زرو په شاوخوا کې امريکايان ووژل شول.
د القاعده شبکې مشر اسامه بن لادن د سپټمبر د يوولسمې پېښې پر مهال په افغانستان کې و، له همدې کبله د امريکا د وخت ولسمشر جورج بوش د مشروع دفاع په پلمه پر افغانستان وسله وال بريد پيل کړ.
د سپټمبر د يوولسمې له پېښې وروسته بيا تر اوسه د ۱۷ کلونو په تېرېدو سره په افغانستان کې د «ترهګرۍ پر خلاف» جګړه روانه ده چې له کبله يې لسګونه زره افغانان وژل شوي او د دې وژنو لړۍ لا هم روانه ده.
د نړيوالو حقوقو کارپوه بلال باور وايي، په افغانستان کې د جګړې لپاره د امريکا دليل له پيله ناسم و، ځکه په وينا يې چې پر امريکا ترهګريز بريد افغان حکومت (د طالبانو اسلامي امارت) نه بلکې يوې ترهګرې ډلې کړی و او په دغسې وضعيت کې پر افغانستان بريد ته د مشروع دفاع نوم نه شي ورکول کېدای.
د باور په خبره، که په افغانستان کې د امريکا جګړه مشروع دفاع هم وبلل شي، نو شرط دا دی چې دفاع بايد له تېري سره متناسبه وي؛ په داسې حال کې چې د سپټمبر د يوولسمې په پېښه کې يوازې د دريو زرو په شاوخوا کې کسان وژل شوي وو، په افغانستان کې د امريکا په جګړه کې لسګونه زره کسان وژل شوي دي.
د چارو شنونکی حامد هاشمي بيا پر دې باور دی چې امريکا په افغانستان کې له ترهګرۍ سره د مبارزې په پلمه خپل پلانونه پلي کوي او د افغانانو ژوند ورته مهم نه دی.
هاشمي وايي، امريکا د روسيې د نفوذ د مخنيوي لپاره په سيمه کې پياوړي پوځي حضور ته اړتيا لري او د خپل دغه حضور د دوام لپاره په افغانستان کې د جګړې دوام اړين بولي.
نوموړی په دې برخه کې افغان حکومت هم پړ بولي چې پر وينا يې له امريکا سره د افغانانو د خونديتابه لپاره جدي بحث نه کوي.
د چارو دغه شنونکی ګڼې هغه هوايي بمبارۍ د افغان حکومت د بې پروايۍ د بېلګې په توګه يادوي چې د امريکايي پوځيانو له لورې کېدې، ګڼو ملکي افغانانو ته پکې مرګ ژوبله اوښته خو حکومت يې پړه د هېواد د هوايي ځواک پر غاړه اخيسته.
د يادونې وړ ده چې په هېواد کې د روانې جګړې په لړ کې تر دې مهاله د ناټو ۳۵۴۶ عسکر، چې ۴۵۶ یې برېتانويان دي، هم وژل شوي دي.
برېټانوۍ ګارډين ورځپاڼې ليکلي، د افغانستان په ۱۷ کلنه جګړه کې د لسګونو زره افغانانو پر وژل کېدو سربېره بې ثباتي، لوږه او د چاپېریال اړوند ستونزې لاپسې ژورې شوې دي.
