د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر رییس، چې د ده په خبره، د ارګ له مرچ او مالګې نیولې له سپینې ماڼۍ سره تر مذاکرې پورې یې په هرڅه کې مسوولیت درلود، د خپلو خاطراتو په تازه کتاب«څلوېښت کاله په توپان کې» کې د افغانستان او متحده ایالاتو د اړیکو او د کرزي او سپینې ماڼۍ ترمنځ له جنجالونو جالبې کیسې لري.
«څلویښت کاله په توپان کې» د عبدالکریم خُرم د ژوند سړې تودې، کورني ژوند، جهاد او زده کړو، خاطرې، اطلاعاتو او کلتور وزارت کې د مسوولیت او د افغانستان د سیاست او قدرت د ماڼۍ (ارګ) تصویر ښيي.
د کرزي دوره د افغانستان او متحده ایالاتو په اړیکو کې له جنجالونو ډکه دوره ګڼل کیږي.
د افغانستان او متحده ایالاتو د اړیکو لوړې ژورې، د افغانستان په سیاست کې د ښکیلو څېرو لیدلوري، له پاکستان سره روابط، د کرزي او سپینې ماڼۍ ترمنځ د ترهګرۍ ضد جګړې پر څرنګتیا، ستراتیژیک او امنیتي تړون، ملکي مرګ ژوبلې، بګرام زندان او د زندانیانو پر انتقال ناندرۍ، قطر دفتر، له امریکايي چارواکو سره د کرزي لفظي شخړې او مجادلې او د ۲۰۱۴ ز کال ټاکنې او ولسمشر غني ته د واک انتقال د دغه کتاب د محتوا برخې دي.
«څلویښت کاله په توپان کې» له خپلې کابینې او نږدې دوستانو څخه د کرزي د بیزارۍ او له امریکايي چارواکو سره د هغه د لفظي شخړو او توندو ډیالوګونو حکایت کوي.
لیکوال وايي، د ۲۰۱۲ ز کال په اګست کې د متحده ایالاتو او افغان حکومت ترمنځ د زندانیانو د انتقال پر سر اړیکې کړکېچنې شوې. پخواني ولسمشر حامد کرزي ټینګار درلود، چې دغه زندان زر افغان حکومت ته وسپارل شي، خو د ناټو او امریکايي ځواکونو عمومي قوماندان جنرال جان الن او په کابل کې د امریکا سفیر د زندانیانو د اداري توقیف او ساتلو غوښتنه درلوده.
د دواړو خواوو ترمنځ په ارګ کې خبرې توندې شوې:
«کرزي امریکايي چارواکو ته وویل، چې د زندان موضوع نوره پای ته رسیدلې ده.
جنرال الن په لوړ غږ وویل: تاسې پاتې راغلي یئ
کرزي وویل: بهرنیان نور د زنداني کولو حق نه لري
الن، کراکر ته وکتل او ویې ویل: سفیر صیب دا خبرې نوره نتیجه نه ور کوي
کرزي وویل: د افغانستان اشغال نور باید پای ته ورسیږي
جنرال الن په داسې حال کې، چې له ځایه یو څه پورته شوی و، وویل: له وخته مو مننه».
له دې مکالمې وروسته کرزي د خپل دفتر رییس ورغوښتی و او هغه برېښنالیک یې ور ښودلی و، چې په نیویارک کې د افغانستان نمایندهګۍ رالیږلی و. په برېښنالیک کې ویل شوي وو، چې دوی ته د ور رسېدلو معلوماتو له مخې، جنرال الن غواړي کرزی د خپل یوه ساتونکي (پي پي ایس) په وسیله ترور کړي.
خُرم چې د پخواني ولسمشر ښی لاس او د هغه په سیاستونو او دریځونو کې ټاکونکی کس ګڼل کیږي، وايي، امریکایانو بګرام زندان ته له حده ډېر ارزښت ورکاوه، خو کرزی د بهرنیانو د زندانونو، شپنیو عملیاتو او زنداني کولو مخالف و. د هغه او خُرم په باور، دا پر جګړه تېل پاشل او د جګړې د لیکو تودول وو.
خو کرزی یوازې له امریکایانو سره لاس او ګریوان نه و. هغه په خپله کابینه او نږدې کسانو کې هم په دې برخه کې ډېر کم ملګري لرل.
د خُرم په باور، کرزی د ملکي مرګ ژوبلې، بګرام زندان او امنیتي تړون په برخه کې د کابینې ډېرو غړو یوازې پرېیښی و. د زندانیانو د انتقال په تړاو د اعلامیې خپرولو پر وخت سپنتا له کرزي غوښتي و، چې د افغانستان د منتخب ولسمشر په حیث له بدې لهجې ډډه وکړي. کرزي یې په ځواب کې ویلي وو: «زه ولسمشر نه، بلکې د دغه مزدور حکومت رییس یم. زه ولسمشر نه، بلکې د مزدورانو باشي یم».
یاد کتاب د کرزي او کابینې ترمنځ یې دې بې باوریو، له امریکا سره د امنیتي تړون، بګرام زندان او ځینو نورو مهمو مسایلو په اړه جالبې خبرې لري.
مینه وال کولای شي یاد کتاب له اکسوس او د ښار له نورو لویو کتابپلورنځیو څخه په مناسب قېمت تر لاسه کړي.
