خانه نور د لوړو زده کړو موسسې په لومړي سر کې د ډیپلوم په کچه د کمپیوټر، اقتصاد او انګلیسي ژبې په برخه کې خدامات وړاندې کول، چې بالاخره یې په ۱۳۸۸ لمریز کال کې د هېواد له لوړو زده کړو وزارت څخه د لوړو زده کړو په برخه کې د فعالیت جواز تر لاسه کړ. د دې موسسې استاد او اداري مرستیال محمد جاوید ساحل وایي، دغې موسسې په لومړي سر کې دوه پوهنځي (اقتصاد او کمپیوټر ساینس) درلودل او په همدې دوو پوهنځیو کې یې محصلین جذب کړل. د معیارونو تر پوره کولو او یو څه پرمختګ وروسته، دغه موسسه وتوانېده چې له لوړو زده کړو وزارت څخه د دوو نورو پوهنځیو (انجنیري او حقوقو) د فعالیت جواز هم تر لاسه کړي. دغه موسسه د لوړو زده کړو تر څنګ، د انګلیسي ژبې او کمپیوټر په برخه کې ځینې کلني او میاشتني پروګرامونه هم لري، چې عملاً پکې خلک زده کړې کوي.
یاده موسسه اوسمهال څلور پوهنځي لري، چې په اقتصاد پوهنځي کې (اداره او تجارت) ډېپارټمنټونه، په کمپیوټر ساینس پوهنځي کې (ډېټابېس او ای ټي) ډېپارټمنټونه، په حقوقو پوهنځي کې (اداره او ډیپلوماسي او قضا او څارنوالي) ډېپارټمنټونه او په انجنیري پوهنځي کې بیا (ساختماني او برېښنا) ډېپارټمنټونه فعال دي. ښاغلی ساحل وایي، په څلورو وړاړو پوهنځيو کې یې د ۱۰۰۰ په شاوخوا کې محصلین چې ۱۷۲ یې نجونې دي، د ورځې په دریو وختونو کې پر زده کړو بوخت دي.
خانه نور د لوړو زده کړو موسسې تر اوسه پورې په دریو دورو کې د ۷۰۰ په شاوخوا کې محصلین د لېسانس په کچه ټولنې ته د خدمت په موخه وړاندې کړي دي، چې د فارغانو له ډلې ۱۹۰ یې نجونې دي. د دې موسسې اداري مرستیال وایي، ۹۰ سلنه فارغ شوي محصلین یې د هېواد په ګوټ ګوټ کې په دولتي او غیر دولتي ادارو کې په بېلابېلو بستونو کاروي او خپلو خلکو ته خدمت کوي. دی وایي، د ۳۰ په شاوخوا کې محصلین یې تر فراغت وروسته توانېدلي، چې د نړۍ په معتبرو پوهنتونونو کې د ماسټرۍ په کچه لا نورو لوړ زده کړو ته لار ومومي.
دا چې خانه نور په ټوله کې یوه شبکه ده او په چوکاټ کې یې خانه نور پوهنتون، په مزارشریف ښار کې نخبګان پوهنتون او د کابل ښار په بېلابېلو برخو کې د خانه نور په نوم ښوونځي دي، نو په دې اساس یې د بشري منابعو یو فعال ریاست جوړ کړی دی. ښاغلی ساحل وایي، د پوهنتون، موسسې او ښوونځيو لپاره هغه استادان او ښوونکي پر دنده ګوماري، چې په اړونده برخه کې تخصص او پوره تجربه ولري. دی وایي، په خانه نور پوهنتون کې د تدریس چارې د ۳۲ دایمي او ۱۵ قراردادي استادانو لخوا مخ ته وړل کېږي چې په دې کې دوه تنه ښځینه استادانې هم دي. نوموړی وایي، ښځینه استادانې یې د موسسې په اداري برخه کې هم دندې لري.
خانه نور د لوړو زده کړو موسسه د تضمین کیفیت اداره لري، څو ټول هغه قوانین او مقررات عملي کړي، چې لوړو زده کړو وزارت د خصوصي پوهنتونونو او لوړو زده کړو موسسو لپاره ټاکلي دي. ساحل وایي، دغه اداره د تضمین کیفیت پروګرام د پر مخ بېولو تر څنګ، په کور د ننه او بهر کې له پوهنتونونو سره د تړونونو او هوکړو کارونه هم مخ ته وړي. دی وایي، په امریکا کې د سیاټل پوهنتون، په هند، ځینو اروپایي هېوادونو او په کور د ننه له ډېرو نورو پوهنتونونو سره علمي اړیکې او هوکړې لري. دی وایي، له هغو پوهنتونونو سره چې هوکړې لري، وخت ناوخت د هغوی له تجربو ګټه اخلي، په سیمنارونو کې یې ګډون کوي او تر څنګ یې خپلې ستونزې او تجربې هم ور سره شریکوي. دی وایي، د خصوصي پوهنتونونو او لوړو زده کړو موسسو د اتحادیې غړیتوب هم لري، څو خپل فعالیتونونه سره همغږي کړي.
کتابتون چې د پوهنتون، موسسې، ښوونځي، اکاډمیک بنسټ او ان کور د ملا تیر جوړوي، نو خانه نور موسسې هم د خپلو محصلینو او استادانو لپاره مجهز کتابتون جوړ کړی دی. ښاغلی ساحل وایي، په پښتو، دري او انګلیسي ژبو د اتو زرو په شاوخوا کې بېلابېل کتابونه لري، چې محصلین او استادان کولی شي له دې کتابونو څخه ګټه واخلي. دی وایي، د فزیکي کتابتون تر څنګ یې په موسسه کې ډیجیټالي کتابتون هم فعال کړی، چې محصلین یې په انلاین ډول هم مطالعه کولی شي او له دې کتابتون څخه ګټه اخیستلی شي. ساحل وایي، هڅه یې دا ده چې کتابتون لا غني کړي او د پوهنځیو اړوند کتابونه او نور مواد ور زیات کړي.
خانه نور د لوړو زده کړو موسسې د خپلو محصلینو لپاره د کتابتون تر څنګ، د پوهنتون په د ننه کې اکاډمیکه فضا، کانټین، کفټریا او د محصلینو د تګ راتګ لپاره ترانسپورتېشن هم په پام کې نیولی دی. دغه راز یاده موسسه د خپلو محصلینو لپاره مجله هم لري چې تر څنګ یې په کابل کې چاپېدونکې ورځپاڼې هم هر سهار د دوی ادارې ته ور وړل کېږي، څو یې محصلین او استادان ولولي او له معلوماتو یې ګټه واخلي.
د دې موسسې اداره وایي، د لوړو زده کړو وزارت له مقررې سره سم یې د پوهنتون استازی د فارغ شویو محصلینو تحصیلي اسنادونه د تایید لپاره وزارت ته وړي او محصل ته تایید شوي اسنادونه سپاري. ښاغلی ساحل وایي، له دې مخکې به هر محصل خپل اسنادونه خپله لوړو زده کړو وزارت ته وړل، چې کارونه به یې له ځنډ سره مخ کېدل. خو اوس دغه ستونزه حل شوې ده او محصلین کولی شي د مونوګراف تر دفاع وروسته ډېر ژر خپل تحصیلي اسنادونه له پوهنتون څخه چې لوړو زده کړو وزارت ورته تایید کړي وي، تر لاسه کړي.
د یادې موسسې ادراي مرستیال وایي، د خصوصي پوهنتونونو په اړه اوس د خلکو عامه پوهاوی زیات شوی او هغه سوی تفاهمونه چې مخکې به عامو خلکو ویل، چې تر خصوصي دولتي پوهنتونونه ښه دي او ارزښت یې ډېر دی، له منځه تللي دي. اوس پوه شوي چې دولتي او خصوصي پوهنتونونه دواړه د لوړو زده کړو وزارت په چوکاټ کې فعالیت کوي او دې دواړو پوهنتونونو فارغ شویو محصلینو ته لوړو زده کړو وزارت تحصیلي اسنادونه تاییدوي.
د خانه نور د لوړو زده کړو موسسې اداره د خپل دې بنسټ لپاره ډېر پلانونه لري، چې له مخې یې غواړي، لومړی خپلې شبکې ته معیاري او دایمي ځای پیدا کړي، چې په یو ځای پکې تدریسي او اداري برخې جوړې کړي او تر څنګ یې که لوړو زده کړو وزارت ورته دویم ځلي اجازه ورکړي، د ماسټرۍ پروګرامونه پیل کړي، تحقیقي مرکزونه جوړ کړي او د محصلینو د وړتیاوو لوړولو لپاره د عملي کارونو زمینه هم برابره کړي.
د خانه نور د لوړو زده کړو موسسې اداري مرستیال ښاغلی محمد جاوید ساحل وایي، لوړو زده کړو وزارت تر اوسه پورې د خصوصي پوهنتونونو ستونزو ته رسیدګي نه ده کړې او هغسې چې لازمه ده مرسته یې نه ده ورسره کړې. دی وایي، لوړو زده کړو وزارت باید خصوصي او دولتي پوهنتونونو ته په یوه سترګه وګوري، ځکه کوم امکانات یا اسانتیاوې چې دې دولتي پوهنتونونو په واک کې ور کول کېږي او پاملرنه ورته کېږي، خصوصي هغو ته نه کېږي. دی وایي، د دې تر څنګ خصوصي پوهنتونونه ډېره لوړه مالیه ورکوي، برېښنا یې تجارتي ده چې د دوی له وس پورته خبره ده. دی وایي، د دایمي ځای نشتون د پوهنتون اعتبار ته زیان رسوي، ځکه دوی اړ دي چې په یو یا دوو کلونو کې یو ځل خپل ځای بدل کړي. د دې موسسې اداره له لوړو زده کړو وزارت او په ټوله کې له افغان حکومت څخه غواړي، چې د خصوصي پوهنتونونو په پښو درېدو کې مرسته وکړي، ځکه خصوصي پوهنتونونه له دولتي هغو سره څنګ پر څنګ د هېواد د ابادۍ لپاره کار کوي او زرګونه هغه ځوانان چې له همدې پوهنتونونو فارغ شوي دي، همدا اوس د خپل هېواد پر خدمت بوخت دي او په ابادۍ کې یې ونډه اخلي.
