ملي د لوړو زده کړو خصوصي موسسه په ۱۳۹۱ لمریز کال کې د ځینو علماوو او د پوهنتونونو د استادانو له خوا تاسیس شوې ده او له لوړو زده کړو وزارت سره ثبت او راجستر ده. دې موسسې په لومړي سر کې دوه پوهنځي معالجوي طب او حقوق او سیاسي علوم درلودل. د ملي د لوړو زده کړو خصوصي موسسې عمومي مسوول ښاغلی ډاکټر صداقت یعقوبي وایي، چې له هغه وروسته ورته په ۱۳۹۳ لمریز کال کې یو بل پوهنځی (ستوماتولوژي) هم منظور شوی دی. د ښاغلي یعقوبي په خبره، د دې دریو پوهنځیو تر څنګ دوی د نیمه عالي زده کړو په برخه کې هم د (نرسنګ، قابلګي، د غاښو طب، طبي تکنالوژي او فارمسي) پوهنځي لري. د ملي د لوړو زده کړو موسسې په دریو عالي او پنځو نیمه عالي پوهنځیو کې عملاً محصلین چې ښځینه او نارینه دواړه پکې شامل دي، پر زده کړو بوخت دي.
په ملي د لوړو زده کړو موسسه کې اوسمهال د ۲۲۰۰ په شاوخوا کې محصلین پر زده کړو بوخت دي، چې له دې ډلې ۱۴۰۰ یې نارینه او پاتې یې ښځینه محصلین دي. د دې موسسې له معالجوي طب څخه تر اوسه دری دورې محصلین چې شمېر یې ۱۵۰ کسانو ته رسېږي د لېسانس په کچه فارغ شوي دي. له حقوقو او سیاسي علومو پوهنځي څخه یې بیا اووه دورې محصلین فارغ کړي چې شمېر یې ۴۵۰ ته رسېږي. له ستوماتولوژي پوهنځي څخه یې دوې دورې محصلین فارغ کړي چې شمېر یې ۶۰ ته رسېږي. ډاکټر صداقت یعقوبي وایي، چې له نیمه عالي پوهنځیو څخه چې مخکې یې یادونه وشوه، د زرو په شاوخوا کې محصلین فارغ کړي دي. دی وایي چې ډېری محصلین یې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې په دولتي او غیر دولتي رغتونونو او نورو ادارو کې پر کار بوخت دي.
د دې موسسې د معالجوي طب او ستوماتولوژي په پوهنځيو کې د لوړو زده کړو وزارت د قانون او مقررې له مخې، دری ډېپارټمنټونه (بېسک ساینس، کلینیک او پارا کلینیک) لري. په حقوق او سیاسي علومو پوهنځي کې بیا دوه ډېپارټمنټونه (اداره او ډیپلوماسي او قضا او څارنوالي) لري. د ملي د لوړو زده کړو موسسې عمومي مسوول وایي، چې د تدریس چارې یې د ۳۳ تجربه لرونکو استادانو له خوا مخ ته وړل کېږي. ښاغلی یعقوبي وایي چې ځینې استادان یې د پوهاند او پوهندوی تر کچې پورې علمي رتبې لري او د دوکتورا او ماسټرۍ تر کچې پورې لوړې زده کړې یې کړې دي. دی وایي چې د استادانو د ګومارنې په برخه کې یې د لوړو زده کړو وزارت ټول قوانین په پام کې نیولي دي او داسې استادان یې پر دندو ګومارلي چې په اړوند برخه کې تخصص او د تدریس کاپي تجربه لري.
د ملي د لوړو زده کړو موسسې مسوول وایي، چې له تېرو دوو کلونو را پدېخوا یې له ځینو خصوصي پوهنتونونو او د لوړو زده کړو له موسسو سره د دوو اړخیزو هوکړو سندونه لاسلیک کړي دي او اوس تازه یې د قلم په نوم د لوړو زده کړو له یوې بلې موسسې سره هم هوکړه لیک لاسلیک کړی دی. دی وایي چې د دې هوکړو له مخې، دوی وخت ناوخت خپلې تجربې او ستونزې له دې خصوصي پوهنتونونو او د لوړو زده کړو له موسسو سره شریکوي او تر څنګ یې د هغوی له تجربو هم ګټه اخلي. دغه راز له هېواده بهر هم ملي د لوړو زده کړو موسسه په ترکیه او هند کې له دوو پوهنتونونو سره د دوو اړخیزو همکاریو هوکړې لري، چې له مخې به یې خپل محصلین او استادان د دکتورا او ماسټرۍ په پروګرامونو کې د ګډون او دغه راز د څېړنې او تجربو تر لاسه کولو او وړتیا لوړولو لپاره ور استوي.
ښاغلی یعقوبي وایي چې د موسسې له تاسیس سره سم یې کتابتون هم جوړ کړی دی، چې ورځ تر بلې یې د کتابونو شمېر هم زیاتېږي. دی وایي، د مطالعې لپاره د امنې فضا تر څنګ، په کتابتون کې د دوو زرو په شاوخوا کې په فزیکي ډول کتابونه او په همدې شمېر یا له دې څخه زیات په سافټ ډول کتابونه لري، چې محصلین او استادان یې کولای شي وخت ناوخت له دې کتابونو څخه د څېړنې او مطالعې لپاره ګټه واخلي. د دې تر څنګ یې محصلینو او استادانو ته د انټرنېټ اسانتیا هم برابره کړې ده، چې دوی کولای شي د کتابونو د مطالعې تر څنګ، د خپل مسلک اړوند نوي شیان وپلټي او ګټه ترې واخلي.
د کتابتون تر څنګ، ملي د لوړو زده کړو موسسه د ښځینه محصلینو لپاره د ترانسپورټ سیسټم، د ښځینه محصلینو او استادانو د ماشومانو لپاره وړکتون، د ټولو محصلینو لپاره د نظري زده کړو تر څنګ د عملي، سمعي او بصري معلوماتو وړاندې کول، لابراتوارونه، د ورکشاپونو او سیمینارونو دایرول او له وخت وروسته د عربي او نګلیسي ژبو د زده کولو امکانات هغه څه دي چې د خپلو محصلینو لپاره یې برابر کړي دي.
ښاغلی صداقت یعقوبي وایي چې دوی د تخفیف کلمه سکالرشیف ته اړولې ده او په دې برخه کې یو ځانګړی کمېسیون لري، چې محصلین یې خپلې ستونزې او غوښتنې له دې کمېسیون سره شریکوي او وروسته بیا پرېکړه پرې کوي. دی وایي چې د ممتازو محصلینو، هغو محصلینو چې په خپل اړوند مسلک کې یې څېړنه او لیکنې کړې وي، ځانګړی تخفیف ورکوي. د دې تر څنګ، دغه موسسه د کار ټولنیزو چارو شهیدانو او معلولینو چارو وزارت سره یوه هوکړه لري، چې له مخې یې هغه محصلین چې د دې وزارت له لوري دوی ته ور معرفي کېږي، دېرش یا څلوېښت سلنه تخفیف ورکوي. دی وایي، داسې محصلین هم ور سره شته چې سل سلنه تخفیف یې ورکړی دی او په وړیا توګه لوړې زده کړې کوي.
ډاکټر صداقت یعقوبي وایي چې هڅه کوي څو فارغ شویو محصلینو ته پر وخت تحصیلي اسنادونه ورکړي او په دې برخه کې د موسسې اداره ناغېړي نه کوي. دی وایي چې په لوړو زده کړو وزارت کې د خصوصي پوهنتونونو په ریاست کې د کارکوونکو د کمښت او د خصوصي پوهنتونونو ډېرښت د دې لامل شوی، چې د محصلینو اسنادونه یو څه وځنډېږي. دی له لوړو زده کړو وزارت څخه غواړي چې په دې ریاست کې تشکیل یو څه زیات کړي او محصلینو ته پر وخت تحصیلي اسنادونه ورکړل شي، څو د دندې په پیدا کولو، په کور د ننه او یا هم بهر کې د لا نورو لوړو زده کړو په برخه کې چې د دوی اساسي حق بلل کېږي، ګټه ترې واخلي.
د تضمین کیفیت له ارزونې څخه بریالي راوتل، په ملي او نړیواله کچه د اعتبار تر لاسه کول، د نویو پوهنځیو ایجادول او د لوړو زده کړو له موسسې څخه پوهنتون ته ارتقاع کول د ملي د لوړو زده کړو موسسې د ادارې موخې او راتلونکي پلانونه دي.
د ملي د لوړو زده کړو موسسې اداره لویه ستونزه چې هغه نه یوازې د دوی؛ بلکې د ټول هېواد لپاره ستونزه بولي، هغه د امنیت نشتون دی. د دې تر څنګ، دغه اداره له لوړو زده کړو وزارت څخه غواړي چې د طب او ستوماتولوژۍ د پوهنځيو د محصلینو لپاره يې په دولتي رغتونونو کې د سه تاج دورې امکانات برابر کړي او ځینو محصلینو ته د لا نورو لوړو زده کړو په برخه کې بورسونه ورکړي. ښاغلی یعقوبي وایي چې که لوړو زده کړو وزارت ټولو خصوصي پوهنتونونو ته د کابل ښار په یوه ستراتيژیکه سیمه کې د ودانیو جوړولو امکانات برابر کړي، له یوې خوا به پوهنتونونه د خپل ملکیت درلودونکي وي او له بلې خوا به د پوهنتونونو لپاره معیاري ودانۍ ولري، ځکه اوس ډېری پوهنتونونو په کرایي کورونو کې خپلې چارې مخ ته وړي. دوی کمه خو په ګرانه بیه برېښنا هم یوه ستونزه یادوي، ځکه د دوی محصلین د عملي زده کړو لپاره په لابراتوارونو کې دایمي برېښنا ته اړتیا لري.
