د بشري حقونو خپلواک کمېسیون او د ملکي وګړو د خوندیتوب کمېټه وايي، د جګړې د ښکېلو اړخونو له خوا د ملکي وګړو خوندیتوب ته د نه پاملرنې له امله په هېواد کې د ماشومانو د مرګ ژوبلې کچه لوړه شوې ده.
دوی د جګړې له ښکېلو اړخونو غواړي چې د ملکیانو، په ځانګړې توګه د ماشومانو، خوندیتوب ته جدي پام وکړي.
د بشري حقونو خپلواک کمېسیون د ماشومانو د برخې مسوول نجیب ببرکزی وايي چې حکومت او وسله وال مخالفین باید د جګړې پرمهال ټول بشري قوانین رعایت کړي.
نوموړي ازادي راډيو ته ويلي: «په دې اړه اندېښنې موجودې دي، دولت او د جګړې نور ښکېل اړخونه مکلف دي چې د ماشومانو خوندیتوب ته جدي پام وکړي، څو ماشومان د جګړې قرباني نه شي.»
ببرکزي ويلي، د روان لمریز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې يې د ماشومانو د مرګ ژوبلې ۱۲۹۲ پېښې ثبت کړې چې پکې ۱۴۵ تنه ماشومان وژل شوي او ۱۱۴۲ نور ټپيان شوي دي.
دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموريت يا يوناما تازه راپور ښيي چې د ۲۰۱۸ میلادي کال د جنورۍ او سپټمبر ترمنځ حملو او چاودنو کې ۶۵۳ ماشومان وژل شوي او ۱۴۸۳ نور ټپيان شوي چې د یادې مودې د ټولو ملکي تلفاتو ۶۰ سلنه جوړوي.
د يوناما په راپور کې د ټول افغانستان په ځانګړې توګه د شمالي ولایتونو امنیت ناوړه بلل شوی چې د دوی په خبره، د خلکو په ځانګړې توګه د ماشومانو پر ژوند یې ډېر ناوړه اغېز کړی دی.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي تاداميچي ياماموتو له دې وړاندې په يوه بیان کې ویلي وو چې په لوى لاس د ملکيانو په نښه کول جنګي جنايت دی.
بل خوا د براون پوهنتون او يو شمېر نورو څېړنیزو ادارو يو څېړنیز راپور ښيي چې په افغانستان، عراق او پاکستان کې د امریکا له لوري د ترهګرۍ پر ضد په روانه ۱۷ کلنه جګړه کې تر دې مهاله شاوخوا پنځه لکه کسان وژل شوي دي.
د دغه څېړنیز راپور له مخې په ياده موده کې په عراق کې ۲۶۸ زره کسان، په افغانستان کې ۱۴۷ زره کسان او په پاکستان کې بیا ۶۵ زره کسان وژل شوي دي.
په ورته وخت کې د ملکي وګړو د خوندیتوب او عدالت غوښتنې ډلې مسوول عزیز احمد تسل وايي چې د جګړې دواړه لوري په بې رحمانه ډول ملکیانو ته مرګ ژوبله اړوي او د ماشومانو په ګډون په هېڅ چا رحم نه کوي.
ده وویل: «زموږ د راپور له مخې، يوازې په اکټوبر میاشت کې ۷۰ تنه ماشومان د جګړې قرباني شوي چې په هغه کې ۳۰ تنه وژل شوي او ۴۰ نور ټپیان شوي چې په هغه کې د چا لاس نشته او د چا پښه، يو لوری هم په خلکو زړه نه سوځوي، نه حکومت او نه هم وسله والې ډلې.»
يوناما په داسې حال کې د ۶۵۳ ماشومانو د وژل کېدو خبر ورکوي چې دغه بنسټ څه موده وړاندې په يوه راپور کې ویلي وو چې د نهو میاشتو په موده کې په افغانستان کې هره ورځ ۱۵ غیر نظامیان وژل شوي او ۳۰ نور ټپيان شوي دي.
