په وروستيو ورځو کې د سعودي عربستان په مشرۍ د څو هېوادونو ائتلافي ځواکونو او د يمن حوثي وسله والو يو پر بل بريدونه کړي چې د سیمې شخړې لا سختې شوې دي. د سعودي عربستان ائتلافي ځواکونو د يمن پر څو ځايونو ډېر هوايي بريدونه کړي او د دې ترڅنګ حوثي وسله والو په پر له پسې توګه د سعودي عربستان پر هوايی ډګرونو او د تيلو پر زيربناوو هم بريدونه کړي چې اړوند تاسيسات ويجاړ شوي او خلکو ته تلفات اوښتي دي. اوس د جګړې حالت څنګه دی؟ ولې دواړه لوري له کړکېچه نشي وتلای او راتلونکې کې د دې سيمې وضعيت په کوم لوري روان شي؟
د شخړو حالت څه ډول روان دی؟
د سعودي عربستان په مشرۍ د څو هېوادونو د ائتلافي ځواکونو وياند ترکي المالکي د اکتوبر په ۱۵مه نېټه په رياض کې رسنيو ته ويلي، د روان کال له اکتوبر راهيسې حوثي وسله والو د ملک خالد پر نړيوال هوايي ډګر شل ځلې بريدونه کړي چې له امله یې ۱۷ تنه وژل شوي او ۳۳۳ تنه نور ټپيان شوي دي. حوثي وسله والو د اکتوبر په ۱۴مه نېټه اعلان کړی چې د سعودي عربستان په ظهران کې يې د ارامکو د تيلو پر تاسيساتو بريدونو کې ګڼ شمېر بالستيک توغندي، کروز توغندي او بې پيلوټه الوتکې کارولې او هم يې د ریاض پر هوايي ډګرونو او د تيلو پر تاسيساتو لوی پوځی عمليات تر سره کړي دي.
شنونکي په ګوټه کوي، د دواړو خواوو د شخړو ساحه پراخه شوې چې دا د سعودي عربستان کورنی امنيت او د نړيوالې انرژۍ ليږد رالېږد ګواښي. د ریاض د سياست او ستراتيژۍ د څېړنيز مرکز څېړونکي عبدالعزيز الشعباني رسنيو ته ويلي چې د هوايی ډګرونو په شمول د سعودي عربستان پر ملکي تاسيساتو د حوثي وسله والو د بریدونو موخه په خلکو کې د ويرې رامنځته کول او له لارې يې پر سعودي عربستان د فشار اچول دي.
ولې جګړه له بنبست سره مخ ده؟
اوس سعودي عربستان د دې ائتلافي ځواکونو د هوايي جنګ، قوماندې، همغږۍ او لوژستيکي ملاتړ کليدي ځواک دی او ځمکنۍ جګړې په عمده توګه د يمن د حکومتي پوځ او د دوی د ملګرو سيمه يیزو وسله والو له خوا تر سره کېږي. خو شنونکي وايي، د لويې پیمانې هوايي بريدونه نه شي کولی چې له لرې واټن څخه د حوثي وسله والو د بريدونو وړتيا کمزورې کړي. سعودي عربستان د چټکې بريا په موندلو کې ستونزه لري چې عمده لامل يې د پوځي حملې او دفاع د نابرابرۍ، د حوثي وسله والو د جنګي وړتيا پياوړتيا او د يمن په حکومتي جبهه کې د داخلي همغږۍ کمزورتیا ده.
لومړی، د سعودي عربستان دفاعي ساحه ډېره لویه ده او د حوثي وسله والو بریدونه ورځ تر بلې پېچلي کېږي. شنونکي په کوټه کوي چې د سعودي عربستان هوايی ډګرونه، د انرژۍ تاسيسات او پوځي اډې په مختلفو ځايونو کې موقعیت لري، نو دفاعي سيستم نشي کولای چې ټولې مهمې موخې تر پوښښ لاندې راولي.
دويم، حوثي وسله واله ډله د وسلو د توليد او د اړوندې تکنالوژۍ د جذب او کارولو وړتيا لري. مالکي د اکتوبر په ۱۵مه نېټه په يوه خبري ناسته کې ويلي، حوثي وسله والو د سيمې د بېلا بېلو خواوو په مرستې پرمختللې تکنالوژي ترلاسه کړې او بالستيک توغندي، بې پيلوټه الوتکې او هغې چټکې کښتۍ لري چې پکې چاودېدونکي توکي سمبال دي.
سربېره پردې سعودي عربستان نه شي کولی چې د هوايي بريدونو له لارې د يمن پېچلی جغرافیايي حالت اغېزمن کنترول کړي. د دې ترڅنګ د يمن په حکومتي پوځ کې د داخلي همغږۍ کمزورتیا هم پر ځمکني جنګي ميدان فشار اچولی دی.
د دې سيمې وضعيت په کوم لوري روان دی؟
شنونکي وايي چې د سعودي عربستان او حوثي وسله والو ترمنځ به پوځي سيالي په لنډه موده کې سوکه نشي او شخړې به دوام ولري. هغوی هم دې ته اشاره کړې چې دغه شخړې هم د جيوپولیتيکې ستراتيژۍ د سيالۍ سبب شوې او د سيمې له لا پراخو مقاومتو سره يو ځای شوی، نو بهر ته خپرېدونکې ننګونې مخ په زياتېدو دي.
