د نیویارکر امریکایي مجلې په یوه تازه څېړنیز راپور کې د امریکایي ځواکونو لخوا په افغانستان او عراق کې د جنګي جنایتونو په اړه معلومات ورکړل شوي دي. په دې راپور کې ویل شوي چې د ۲۰۰۱ کال د سپتمبر له ۱۱مې راهیسې تر اوسه ګڼ شمېر جنګي جرمونه شوي، خو د امریکا قضایي ادارې په دې اړه جدي اقدام نه دی کړی. راپور څرګندوي چې له ۷۸۱ پېښو څخه چې شاوخوا ۱۸۰۰ کسان یې قربانیان دي، ۶۰ سلنه یې له پامه غورځول شوي او جنګي جنایتونه نه دي بلل شوي. دا یو جدي اندېښمنونکی حقیقت دی چې د دې جنایتونو په اړه کوم عدالت نه دی تأمین شوی.
راپور وایي چې ډېر هغه ځواکونه چې په افغانستان کې یې جنګي جنایتونه ترسره کړي، امریکا ته په بیرته ستنېدو سره به یې په شخصي محفلونو کې له ملګرو، کورنیو، او روغتیاپالانو سره د ملکیانو او زندانیانو د وژلو کیسې کولې. د راپور له مخې، پوځي څېړونکو به په ډېرو قضیو کې ویل چې کافي شواهد نه شته چې دا ادعاوې ثابتې کړي. له همدې امله، د دغو جنایتونو ډېرې قضیې له پامه غورځول شوې دي.
د راپور په وینا، په ټولیزه توګه د جنګي جنایتونو په ۱۵۱ قضیو کې ۵۷۲ کسان ښکېل پېژندل شوي دي، خو یوازې ۱۳۰ کسانو ته ډېره کمه سزا ورکړل شوې. له دغو پېښو څخه ۳۰ یې په افغانستان کې شوي دي. د امریکایي ځواکونو ترڅنګ، د اسټرالیا او بریټانیا ځانګړي ځواکونه هم په افغانستان کې په جنګي جرمونو تورن دي. د اسټرالیا دفاع وزیر ریچارډ مارلز په دې وروستیو کې له هغه پوځي قومندانانو څخه د خدمت مډالونه بېرته اخیستي دي، چې په جنګي جنایتونو تورن دي، او د هغوی احتمالي محاکمه یې هم ممکنه بللې ده.
د عدالت نه تأمین او د جنایتونو له پامه غورځول نه یوازې د نړیوالو قوانینو څخه سرغړونه ده، بلکې د قربانیانو حقونه هم تر پښو لاندې کوي. دا جدي اړتیا ده چې په افغانستان کې د ترسره شویو جنګي جرمونو په اړه نړیوال عدالتونه خپل مسؤلیت ادا کړي او عاملین یې محاکمه کړي. د جنګي جرمونو عاملین، که هغوی امریکایي، اسټرالیايي یا بریټانیوي ځواکونه وي، باید د عدالت منګولو ته وسپارل شي.
افغانستان باید په دې اړه خپل جدي دریځ ولري او له نړیوالې ټولنې وغواړي چې د جنګي جنایتونو په وړاندې عدالت تأمین کړي. دا مسئله یوازې د افغانستان او عراق پورې محدوده نه ده، بلکې دا د نړیوالو بشري حقونو او قوانینو یوه مهمه برخه ده. که په دې اړه غفلت وشي، نو دا به نړۍ ته یو منفي پیغام ولېږي چې جنایتونه بې پوښتنې پاتې کېږي.
له دې سره، افغان سرپرست حکومت باید په خپل کورني او نړیوال دریځ کې دا موضوع جدي ونیسي او د جنګي جنایتونو په اړه د عدالت غوښتنه وکړي. د جنګي جنایتونو محاکمه نه یوازې د قربانیانو حق دی، بلکې دا د راتلونکي لپاره د سولې او ثبات تضمین هم دی. د دې جنایتونو عاملینو ته سزا ورکول به یو درس وي چې هېڅ ځواکونه له قانون او عدالت څخه لوړ نه دي.
د نیویارکر راپور د جنګي جنایتونو په اړه یوه جدي خبره وړاندې کوي چې افغانستان یې باید په جدي توګه وڅېړي او د عدالت غوښتنه وکړي. دا نه یوازې د افغانستان حق دی، بلکې د نړیوالې ټولنې مکلفیت هم دی چې په دې برخه کې له پوره عدالت او مسؤلیت سره مخته ولاړ شي.
