د فليپين د سمندري ځواکونو قوماندان څو ورځې مخکې د خړ زون (Grey Zone) ستراتيژۍ اعلان کړی او موخه یې دا ښودل شوې، چې په جنوبي سمندرګي کې د چيني بيړيو د تګ راتګ پر وړاندې مقابله وکړي. نو د دغه فليپيني قومندان په خبرو کې خړ زون څه مانا لري او دا ستراتيژي ولې د جنوبي سمندرګي حالات پيچلي کوي؟ او بل د خړ زون تش په نوم ستراتيژي چې يوه پوځي اصطلاح ده، ولې په خړ زون نومول شوې؟
د دغې ستراتيژۍ ټاکوونکي غواړي او هڅې کوي، چې د پوځي چلند پر ځای د قواعدو او اجنډاوو په ټاکلو او د نرمو او کلکو پوځونو په ګډ رول سيالانو ته ماتې ورکړي. فليپين څه باندې يو کال راهيسې، په جنوبي سمندرګي کې نه يوازې د چين له سمندري پوليسو سره کله نا کله تقابل کوي، بلکې په رسنيو کې پراخې پاروونکې څرګندونې او تبليغات هم کوي. دا ټول د خړ زون ستراتيژۍ يوه برخه ده.
د خړ زون ستراتيژۍ پنځه چلندونه
د خړ زون ستراتيژۍ لومړی چلند په ملکي چلند پوځي موخې ته رسېدنه ده. د فليپين يوه ملکي بيړۍ د ۲۰۲۴ کال د جون په ۱۷مې نېټې د چين د جنوبي سمندرګي ژن ای پرښې (Second Thomas Shoal) شاوخوا سیمې ته ناقانونه ننوتلې وه، چې په ۸ ريفل (rifle) ټوپکونو هم سمبال وه او په ورته مهال د چين د هوانګ يان ټاپو (Scarborough Shoal) ته نژدې سمندري سیمې کې د فليپين تش په نوم ځينې مدني ټولنې او د بيړيو مينه وال هم راغونډ شوي وو.
د خړ زون ستراتيژۍ دوهم چلند اقتصادي ګامونه دي. د فليپين يوې خبري ويبپاڼې د ۲۰۲۳م کال په اکتوبر کې د دغه هېواد د ټرانسپورټ وزير په قول خبر ورکړی و، چې هېواد يې همغه وخت د هغو څو رېل پټليو د جوړولو لپاره د پانګو د راغونډولو په هڅه کې و، چې د مخکېني حکومت لخوا اړوندو چيني تصديو ته سپارل شوې وې. خو د فليپين اوسنی حکومت غواړي پر همدې لارې چيني حکومت ته ګواښ جوړ کړي.
درېيم چلند يې د علمي څېړنې په نوم د چيني قلمرو اشغال دی. فليپين پخوا د علمي څېړنو په پلمه په جنوبي سمندر کې فعاليتونه ترسره کول او اعلان يې کړی و، چې له نورو مخکې يې ازاد ټاپوګان کشف کړي، خو اوس یې د دغو ازادو ټاپوګانو د اشغال هڅې پيل کړې دي. تش په نوم فليپيني علمي څېړونکي له تېر کال راهيسې، د چين تېې شيان ټاپو او شيان بين ټاپو(Sabina Shoal) ته ننوځي او په ظاهره داسې ښکاري، چې دوی په شخصي امکاناتو دغه چاره ترسره کوي، خو په حقيقت کې حکومت ورته ترتیبات نیسي.
څلورم چلند يې د چين ضد تبليغاتي جګړه ده. فليپين په دې برخه کې زياتې تجربې لري، لکه د چيني کب نيونکو لخوا د غير قانوني کب نيونې درواغ جوړول، د جغلي وېډيوګانو په جوړولو سره پر چين بېځایه تورونه لګول او داسې نور یې یادولی شو. د دوی په جعلي وېډيوګانو کې د چين قانون پلې کوونکي، چې د دندې په حال کې وو، بريدګر ياد شوي دي.
پنځم چلند يې له نړيوالو رسنيو ګټه پورته کول دي. فليپين له تېر کال راهيسې د سي اېن اېن او نيويارک ټايمز په شمول د نړيوالو په ځانګړې توګه امريکايي رسنيو په حضور کې پاروونکې کړنې ترسره کوي. د ساري په توګه، د فليپين د سمندري پوليسو دوو بيړيو د ۲۰۲۴م کال په اګست کې شيان بين ټاپو ته نژدې سمندري سیمه کې قصداً د چيني پوليسو له بيړۍ سره ټکر وکړ، لوېديځو خبريالانو چې فليپيني پوليس ورسره مل وو، سمدستي راپورونه ورکړل او درواغ يې خپاره کړل او د نړيوالو د سوتفاهم سبب وګرځېدل.
د يادونې وړ دا ده، چې فليپين پخپله د خړ زون ستراتيژي نشي پلې کولای، بلکې تر شا يې امريکا ولاړه ده. واشنګټن يادې ستراتيژۍ ته د اندو-پاسيفيک ستراتيژۍ د يوې مهمې کړۍ په سترګه ګوري او فليپين يوازې د شطرنج دانه بولي.
