د سپورټ او سينما په نړۍ كې بروس لي پېژندل شوی نوم دی. بروس لي د سپورټ په نړۍ كې نوي تکنیکونه وکارول او وروسته یې دغو تکنیکونو ته د جيټ کاندو نوم ورکړ. دغه تکنیکونه او د دغه سبک سپورټ تمرینونه اوس هم په نړۍ کې مینه وال لري او مخ ته وړل کېږي. د دغه سپورټ ډېری مینه وال ځوانان دي. بروس لي نه یوازې په سپورټي نړۍ، بلکې په سینما او فلمي برخه کې هم پوره شهرت لري.
لي جن فان پر بروس لي مشهور دی. هغه د رزمي سپورټ استاد، د اکشن فلم لوبغاړی، د فلسفي نظریاتو استاد، شاعر او د جت کان دو رزمي سپورټ بنسټګر دی.
بروس لي د کالیفرنیا په سانفرانسیسکو کې د چینایانو په یوه محله کې زیږېدلی دی، خو په هانګ کانګ کې لوی شوی دی. اتلس کلن و چې بېرته امریکا ته لاړ او په سانفرانسیسکو کې یې زده کړې پیل کړې. وروسته د هالیووډ او هانګ کانګ په فلمونو کې د نوموړي رول، د هغه د شهرت لامل شو.
بروس لي له دیارلس کلنۍ له ييپ من د کونګ فو تمرین پیل کړ. وروسته چې کله امریکا ته لاړ، هلته یې د جان فن کونګ فو په نوم سپورټ پیل کړ. هغه سره له دې چې په وینګ چینګ کې یې تمرین کړی و، خو په سپورټ کې یې د یوه سبک کارول مناسب کار نه باله. هغه د دې پلوی و، چې په یوه سپورټ کې باید د بېلو سپورټونو ټول اغېزناک تکتیکونه او تخنیکونه وکارول شي.
هغه د سپورټ او بېلو سپورټي لوبو په اړه معلومات لرل، له همدې امله یې کوښښ کاوه چې بېل سپورټونه سره ترکیب کړي. هغه د ډېری شرقي او غربي سپورټونو په اړه کافي مطالعه او مشاهده کړې وه. هغه به ویل، انسان باید له ټولو رزمي تکنیکونو د خپلې دفاع او مبارزې لپاره کار واخلي. د سپورټ شاګرد ته باید دا نه وي مطرح چې دا د کوم سپورټ تکنیک دی او په بل کې باید ونه کارول شي.
د بروسلي فلمونه په لوېدیځ کې تر دویمې نړیوالې جګړې ۲۵ کاله وروسته راڅرګند شول. دا هغه مهال و، چې د دغه ډول فلمونو لپاره فضا کاملاً مناسبه وه. ډېری خلکو له سپورټ، رزمي لوبو او ورته هنرونو سره مینه لرله. بل په دې وخت کې د بروسلي د فلمونو راوتلو سینما ته په نړۍ کې ځانګړی ځای او برم ورکړ. هغه وخت ټولنیزې رسنۍ او انټرنېټي شبکې نه وې چې فلمونه نندارې ته وړاندې شوي وای، نو ځکه خلک د سینما تالارونو ته تلل. سینما بروسلي او بروسلي سینما ته ځانګړی شهرت بښلی و. له همدې امله بروسلي نن هم د سینما او سپورټ په نړۍ کې پر اسطوروي شخصیت مشهور دی. ډېر خلک یې انځورونه ورسره ګرځوي او د هغه د تکتیکونو او څېرې تقلید کوي.
بروس لي د ۱۹۴۰ ز کال په نومبر کې، د چینايي دود له مخې د ښامار په کال کې زیږېدلی دی. پلار یې لي هو چین نومېده او د چین و، خو مور یې کاتولیکه وه او د المان له چینایانو وه. بروسلي چې د دریو میاشتو شو، نو کورنۍ یې له امریکا هانګ کانګ ته کډه شوه.
د بروس لي کوچنی کورنی نوم، جان فان و. بروس لي چې په روغتون کې وزیږېد، نو د هغه روغتون ډاکټر بروس انګلیسي نوم ورباندې کېښود. د بروس لي مور په لومړي سر کې له انګلیسي نامه سره مخالفه وه، خو وروسته یې موافقه ورسره وکړه او دغه انګلیسي نوم یې ورته خوښ کړ. خو له دې سره د هغه انګلیسي نوم ډېر وخت د هغه له کورني نوم سره یاد نه شو. بروس لي بیا زده کړې پیل کړې او له خپل ښوونځي وروسته، د پوهنتون د رزمي سپورټونو د ټيمونو غړی و او په همدې نامه یعنې بروس لي مشهور شو.
بروس لي په ۱۹۳۵ ز کال کې له خپل ښوونکي او روزونکي سیفو ییپ من د وینګ چون کانګفو زده کړه پيل کړه. ویل کېږي چې په ځوانۍ کې به یې ډېرې شخړې کولې، خو هغه دغه خبرې رد کړې دي. ده به ویل چې هېڅ وخت یې زور زیاتی او تشدد نه خوښېده، خو پر خپل سپورټ مین و.
وروسته په هانګ کانګ کې وضعیت خرابېږي او شخړې رامنځ ته کېږي. نو ځکه د بروس لي پلار په ۱۹۵۹ ز کال کې پرېکړه کوي، چې بېرته امریکا ته ستون شي. له ده سره یې کورنۍ هم ځي او بروس لي اړ کېږي چې خپلې زده کړې په هانګ کانګ کې نیمګړې پرېږدي او په امریکا کې یې له سره پيل کړي. په امریکا کې له مېشتېدو سره سم، بروس لي د خپل پلار له یوه ملګري سره مېشت شو. دی دومره شتمن نه و، نو دا چې په پردي کور کې اوسېدو، اړ و چې ځان ته پیسې او ډوډۍ وګټي. وروسته یې د خوږو او شیرینیو په دوکان کې کار وموند. څه موده یې همدلته کار وکړ، بیا د دوکان خاوند اجازه ورکړه چې په دویم پوړ کې مېشت شي او شپه هلته تېروي. همدلته یې له کار سره هممهاله په ایدیسون تکنیکل ښوونځي کې زده کړې هم کولې، تر دې چې له همدې ښوونځي فارغ شو. له ښوونځي او کار سره یې جوخت هڅه کوله چې کونګفو یې هم پیاوړې شي، نو د خپل سپورټ تمرین یې نه پرېښود. بیا یې په دې برخه کې استادي پيل کړه چې هم یې ترې ډوډۍ پیدا کوله او هم یې خپل تمرینات مخ ته وړل.
بروس لي چې کله په لومړي سر کې امریکا ته دننه شو، نو د خپل ژوند د مخ ته بېولو لپاره یې په رسټورانټ کې کار کاوه، خو یو اشپز سخت ورسره مخالف و. وروسته یې دېته اړ ايست چې خپل کار پرېږدي. بیا یې په ښار کې د ورځپاڼو وېشل پيل کړل. همدا یې کار شو، د ورځې به یې ورځپاڼې په کوڅو او سړکونو کې وېشلې او د شپې به یې خپل درسونه تکرارول. وروسته پر دې بریالی شو، چې واشنګټن پوهنتون ته ومنل شي.
تر یو څه مودې وروسته، بروس لي په امریکا کې د چینایي وګړو له سخت مخالفت سره مخ شو. دوی به نوموړي ته ویل چې امریکایانو او نورو بهرنیانو ته دې روزنه نه ورکوي. خو بروس لي پر خپله پرېکړه ټینګ ولاړ و. دوی د سپورټځای د بندولو غوښتنه کوله، خو یو مهال دې پرېکړې ته ورسېدل چې د وانګ جک مان په نامه یو کس د بروس لي جګړې او مقابلې ته ولېږي. دوی دواړو مبارزه وکړه چې په همدې مبارزه کې وانګ سخته ماتې وخوړه.
بروسلي د وانګ تر ماتولو وروسته نور هم مشهور شو. ځکه وانګ په هغه وخت کې یو پیاوړی رزمي سپورټي کس و. هغه ډېرې سیالۍ ګټلې وې. وروسته بروس لي پرېکړه وکړه چې د کراتې په سیالیو کې به برخه اخلي. په ۱۹۶۴ ز کال کې په لانګ بیچ سالون کې نوموړی د نندارچیانو په مخ کې راڅرګند شو. هغه څو پر له پسې نمایشي حرکتونه ترسره کړل او ټول یې ځان ته حیران کړل. له دې وروسته د بروس لي نوم د هر چا په ژبه و او هغه ته یې د یوه اتل په سترګه کتل.
په لانګ پيچ کې د نندارې پر مهال تصادفاً د فلمونو یو ډایرکټر هم په سالون کې و. هغه له بروس لي سره د لیدنې په موخه نږدې ورغی. له ده یې وغوښتل چې د شنې مچۍ په نامه سریال کې ولوبېږي. بروس لي هم دا خبره ومنله. دا نو سینما ته د نوموړي د ننوتلو پیل او لومړنی ګام و. دا باید هېره نه کړو، چې بروس لي په ماشومتوب کې هم په ځينو فلمونو کې رول ادا کړی و، ځکه پلار یې په سینما کې کار کاوه.
بروس لي په امریکا کې د شنې مچۍ، مارلو سینمايي فلم، لانګ سټرېټ سریال او دېته ورته فلمونو او سریالونونو تر جوړولو وروسته، هانګ کانګ ته د تګ پرېکړه وکړه. هغه په هانګ کانګ کې په فلمونو کې لوبېدل پیل کړل او د خپلو خلکو له تاوده هرکلي سره مخ شو. د چین مشهور فلم جوړوونکي لو وي هغه ته د رول لوبولو فرصت برابر کړ او هغه وو چې څه موده وروسته د نوموړي فلمونه د هانګ کانګ تر ټولو ډېر پلورل شوي فلمونه شول.
د دغو فلمونو تر جوړولو وروسته، ټوله نړۍ پر دې قانع وه چې بروس لي د نړۍ تر ټولو پیاوړی رزمي لوبغاړی دی. همدا راز په سینمايي نړۍ کې هم مشهور شوی و، نو ځکه یې پرېکړه وکړه، چې پخپله د فلم خپرولو یوه کمپنۍ جوړه کړي. په ۱۹۷۲ ز کال کې یې د کنکورد په نامه د فلم جوړونې یو شرکت جوړ کړ. هغه پخپله د (ښامار لار) او (د ښامار راګرځېدل) فلمونه ډایرکټ او جوړ کړل. دغو فلمونو د پلور له اړخه د بروس لي د ټولو فلمونو د پلور رېکارډ مات کړ.
بروس لي نه یوازې دا چې د سپورټ او سینما وتلی لوبغاړی و، هغه په فلسفه او شعر کې هم لاس درلود. هغه فلسفه لوستې وه، خو شعر یې پخپله خوښه او ذوق لیکه. مطالعه یې د سپورټ تر څنګ د خوښې کار و. تل به یې د سپورټ او فلسفې په اړه کتابونه مطالعه کول.
بالاخره د سپورټ او سینما دغه مشهور ستوری په مرموزه توګه وژل کېږي. تر نن پورې د هغه د وژل کېدو لامل نه دی روښانه شوی. ځينې کسان وایي چې هغه د کورنیو ستونزو له امله ووژل شو. ځینې بیا وایي چې هغه د هالیووډ د لوبغاړو د حسادت له امله په مرموزه توګه وژل شوی، خو ځینې بیا وايي چې هغه د ملا په مهرو کې ستونزه درلوده. ډاکټرانو هغه له سپورټه راګرځولی و، خو ده به د درد ضد ډېرې دواګانې کارولې او د همدې له امله مغزي تورم یا پړسوب ورته پیدا شو. هغه تر مرګ مخکې د یوې ټالینډي الاصله هنرمندې بتي تینګچې په کور کې و. ناڅاپه سخته سردردي ورباندې راځي. بتي د درد قوي ګولۍ ورکوي، خو وروسته هغه په ژور خوب ویده کېږي. له دې سره جوخت روغتونه ته وړل کېږي. څو ساعته وروسته ثابتېږي چې مغزي پړسوب ورته پیدا دی او د مغز په سلولونو کې یې اوبه ټولې شوې دي. نوموړی د ۱۹۷۳ ز کال د جولای په شلمه د ۳۳ کلونو په عمر مړ کېږي. د نوموړي په اړه څېړنې ښيي چې په معده کې یې څو شاهدانې او د درد قوي ګولۍ پیدا شوې دي. له همدې امله مړ شوی دی او مغزي تورم ورته بيدا شوی دی.
د بروس لي د مرګ پر مهال یې زوی اته کلن و. خو د ده تر مرګ شل کاله وروسته یې زوی هم په مرموزه توګه وژل کېږي. د بروس لي مېرمن وايي، هغه نه غوښتل چې د خپل قدرت او فزیکي پیاوړتیا زوال وویني. نو ځکه به یې تل ویل چې په ځوانۍ کې مرګ غواړي. نوموړي به ویل، که همدا اوس هم مړ شي، نور ارمان نه لري، ځکه خپلو هيلو ته رسېدلی دی.
