د رونټيا څار بنسټ د فساد پرضد د مبارزې شپږمه ملي سروې خپره کړه. په دغه رپوټ کې ویل شوي چې په افغانستان کې د فساد کچه له تېرو لسو کلونو راهیسې د زیاتوالي په حال کې ده. د سروې پر اساس ۷۲ سلنه خلک پر دې باور دي چې فساد په افغانستان کې د خلکو تر ټولو ستره ستونزه ده او ۷۳ سلنه نور د حکومت له لوري د عامه خدماتو د وړاندې کولو په اړه بې باوره دي. قضايي ارګانونه، څارنوالۍ، پوهنې وزارت او ښاروالۍ تر ټولو فاسدې ادارې ګڼل شوې دي. په سروې کې ویل شوي چې په ځینو برخو کې فساد د غربت له امله را کم شوی دی.
له فساد سره مبارزه د ملي یووالي حکومت د مشرانو ژمنه وه، دوی په دې برخه کې د لاسته راوړنو خبره هم کوي، خو رښتیا فساد کم شوی او له فساد سره مبارزه بریالۍ ده؟
دا سمه ده چې فساد تر پخوا کم شوی، خو لکه په سروې کې چې ویل شوي ښکاره لامل یې غربت دی. د فساد د کموالي لامل د ملي یووالي د حکومت هڅې نه دي، بلکې لامل یې دا دی چې پیسې او بهرنۍ مرستې کمې شوې او غربت زیات شوی دی. که پخوا افغانستان ته ډېر مرسته ورکول کېدله، نو ډېر فساد پکې کېده. اوس چې مرسته کمه ده، فساد هم پکې کم دی. په دې کې د ملي یووالي حکومت رول نشته چې فساد یې کم کړی دی. رښتیا دا دي چې لا هم په حکومت کې په پراخه کچه فساد شته. لا هم دولتي څوکۍ او ان په لوړه کچه دولتي څوکۍ پلورل کېږي، لا هم قراردادونه د چارواکو خپلوان اخلي. د نورو کسانو خبره پر ځای، خپله د ولسمشر د کورنۍ د غړو په اړه ویل کېږي چې قراردادونه یې اخیستي دي. دا سمه ده چې ټول قراردادونه د ملي تدارکاتو له ادارې تېرېږي. دا اداره په قراردادونو کې د سپما په اړه خبرونه ورکوي، خو لا هم ډېر خلک نه پوهېږي چې دا سپما څنګه شوې ده، پخوا دا قراردادونه له چا سره وو او اوس له چا سره دي؟
حکومت د خلکو د تېر ایستلو لپاره نمایشي کارونه کوي، خو د فساد د کمې دوسیې به تر پایه تعقیب شوې وي. څو ورځې وړاندې یو جنرال د فساد په تور ونیول شو، خو په څو ورځو کې بېرته پرېښودل شو. دغه راز د ولسمشر شاوخوا کسان، وزیران او نور لوړ پوړي چارواکي پر فساد تورن دي او ان د ځینو خو یې اسناد او شواهد هم شته. له بده مرغه حکومت لا هم له فساد سره مبارزه یوازې په خبرو کې کوي، شعار ورکوي، کمپاین کوي، سیاسي مخالفین ځپي او له دې پرته په عمل کې څه نشته. که حکومت له فساد سره په مبارزه کې جدي وي، نو پکار ده چې د حکومت له اوسنیو چارواکو پیل وکړي، مفسدین معلوم دي، دوسیې او قضیې هم معلومې دي او ټول یې پېژني. حکومت له فساد سره په مبارزه کې سیاسي چلند کوي او څومره چې ټاکنو ته نږدې کېږو، دا چاره به لا زیاته د کمپاین او معاملو لپاره وکارول شي.
