د حکومت لوړپوړي چارواکي يا د خپلو شتمنيو له ثبتولو انکار کوي او يا هم د شتمنيو د ثبت ادارې ته ناسم ارقام وړاندې کوي.
د شتمنیو د ثبت او څېړنې اداره وايي چې په تېرو شپږو میاشتو کې يې د ۱۵ زره لوړپوړو چارواکو شتمنۍ ثبت کړې دي؛ خو کتونکي وايي، هغه ارقام چې د دې ادارې رييسې مېرمن ناهيد ايثار وړاندې کړل، ډېر دقيق او باوري نه دي.
د شتمنيو د ثبت ادارې د ځينو لوړپوړو دولتي چارواکو شتمنۍ اعلان کړې هم دي چې له ډلې يې د ولسمشر غني شتمني ۳۲۰ ميليونه افغانۍ او د ولسمشر د دويم مرستيال شتمني بيا يوازې ۶۰ زره امريکايي ډالره ښودل شوې ده. دا په داسې حال کې ده چې ولسمشر د هېواد د مختلفو ولايتونو له اوسېدونکو سره په مختلفو مواردو کې له خپلې شخصي شتمنۍ د ميليونونو افغانيو ژمنې کړې او که حساب شي نو ښايي د نوموړي شخصي شتمني تر ۳۲۰ ميليونو افغانيو ډېره زياته وي. د ولسمشر دويم مرستيال سرور دانش هم تازه په کابل کې يو لوی کور جوړ کړی چې ارزښت يې تر ميليونونو ډالرو اوړي.
په ورته مهال د ولسمشر د لومړي مرستيال او اجرائيه رييس د شتمنيو په تړاو بيا څه نه دي ويل شوي او ويل کېږي چې د حکومت ګڼو لوړپوړو چارواکو د خپلو شتمنيو له ثبتولو انکار کړی دی.
د افغانستان د پرانیستې حکومتولۍ بنسټ وايي، ټیټ پوړي چارواکي او هغوی چې فساد نه کوي خپله شتمني ثبتوي خو په لوړه کچه په دغه بهیر کې ستونزې لا هم پر ځای پاتې دي.
د ياد بنسټ مرستیالې محمودې تقوا ويلي، ان د حکومت ځينو مشرانو هم د خپلو شتمنيو ثبتولو ته غاړه نه ده اېښې.
تقوا ازادي راډيو ته ويلي: «موږ په پرانیستي حکومتولۍ کې دا ژمنه اخیستې چې د خلکو شتمني باید ثبت شي، خو ستونزه دا ده چې عام وګړي ممکن خپله شتمني ثبت کړي خو چارواکي دا کار نه کوي. که کوي يي هم ډېر داسې کسان دي چې خپله شتمني د خپل موټر چلوونکي، وراره او زوی په نوم ثبتوي یا د هغوی په نوم یو څه جوړوي، دوی په هېڅ صورت دا پخپل نوم نه ثبتوي او نه يي هم ثبت کړي دي».
په پرانیستې حکومتولۍ کې ۷۵ هېوادونه شامل دي او افغانستان هم تېر کال د دغه نړیوال بنسټ غړیتوب تر لاسه کړ.
د اداري فساد پر وړاندې د مبارزې د عالي ادارې پخوانی ريیس سيدحسين فخري هم وايي چې د شتمنيو د ثبت لپاره د خلکو او چارواکو همکاري اړينه ده. فخري زياتوي: «ستره ستونزه دا ده چې د ملي شورا وکیلان او د خلکو استازي په دې برخه کې همکاري نه کوي نو د نورو قوماندانانو او زورواکو نه به څه تمه ولرو».
د چارو شنونکی نواب اميري وايي، د منظم مالي سيسټم نشتون او پراخ فساد د دې سبب شوي چې له فساد سره د مبارزې ټولې هڅې نيمګړې پاتې شي.
اميري وايي، که څه هم د لوړپوړو چارواکو د شتمنيو ثبتول له فساد سره د مبارزې په برخه کې مهم ګام دی، خو په وينا يې چې دغه ګام يوازې هغه مهال مثبته پايله لرلی شي چې په هېواد کې منظم مالي سيسټم موجود وي او دغه راز خلک خپلې شتمنۍ د کورونو پر ځای په بانکونو کې وساتي چې د حکومت تر نظارت لاندې وي.
