د اسرائیلو صدراعظم بنیامین نتنیاهو د سپتمبر په ۲۷مه نېټه عربي متحده اماراتو ته ناڅاپه سفر وکړ او د دې هېواد له ولسمشر محمد بن سلطان سره یې وکتل. د دغه سفر په تړاو وړاندې څه نه دي خپاره شوي. د اسرائیلي رسنیو لخوا تر راپور کولو وروسته، اسرائیل او عربي متحده اماراتو بيا دغه سفر تاييد کړی. ولې دغه سفر په پټ ډول ترسره شو او د اسرائیل او عربي متحده اماراتو پر اړیکو او د سیمې پر وضعیت به څه اغېزه ولري؟
دواړو خواوو د څه په اړه خبرې کړې؟
د دواړو هېوادونو لخوا د خپاره شویو مالوماتو له مخې، نتنیاهو د سپتمبر په ۲۷مه نېټه په شخصي الوتکه د عربي متحده اماراتو پلازمېنې ابوظبي ته ورسېد او له ولسمشر محمد بن سلطان سره یې ملاقات وکړل.
د اسرائیل د صدراعظم دفتر عربي متحده اماراتو ته د نتنیاهو د سفر عمده موضوعات د دواړو هېوادونو د اړیکو ټینګښت او د سیمې له ننګونو سره مقابله یاد کړي دي.
د عربي متحده اماراتو اژانس د سپتمبر په ۲۹مه نېټه خبر ورکړ، چې دواړو مشرانو د دوه اړخیزو اړیکو د ټینګښت پر طریقو بحثونه وکړل.
د بیت المقدس پوسټ د سپتمبر په ۲۸مه نېټه د سرچینې په قول خبر ورکړ چې دواړو مشرانو د ایران مسئله هم یاده کړه.
ځینو اسرائیلي شنونکو وویل، د دواړو مشرانو د ملاقات عمده موضوع د ایران په مسئلې، د حوثي ډلې له ګواښ سره په مقابلې او د سیمې وضعیت په احتمالي بدلون پورې تړاو لري.
د اسرائیل او عربي متحده اماراتو د مشرانو په امنیتي مشورو کې څه پیغامونه و؟
د دواړو مشرانو له دغه ملاقات ښکاري، که څه هم د فلسطین مسئله او د سیمې کړکېچ د اسرائیل او عربي متحده اماراتو پر اړیکو دوامدارې اغېزې کړې، خو د دواړو هېوادونو د لوړپوړې تبادلې لاره نه ده پرې شوې، په امنیتي ساحه کې تماس یې لا هم عملي بنسټ لري.
د اسرائیل او عربي متحده اماراتو ډيپلوماتیکې اړیکې په ۲۰۲۰م کال کې عادي شوې، له هغه وخت راهیسې، دواړو خواوو د اقتصاد او سوداګرۍ، ټکنالوژۍ او خوندیتوب په شمول برخو کې همکارۍ ساتلې. د غزې تړانګې د نوې دورې شخړې له رامنځته کېدو وروسته، عربي متحده اماراتو د فلسطین په اړه د اسرائیلو پر ځینو کړنو نیوکې کړې، خو په ورته وخت کې یې له اسرائیل سره ډیپلوماتیکې اړیکې او حکومتي تماسونه فعال ساتلي دي.
د سیمې امنیت ته په کتو، د ایران او حوثي ډلې د امنیتي فشارونو له امله ښايي اسرائیل او ځینې نور هېوادونه هڅول شوي چې د استخباراتو شریکونې، د توغندیو وړاندوینې او هوايي دفاع په شمول برخو کې خپلمنځي تماسونه وساتي.
د بیت المقدس پوسټ په راپور کې راغلي، د خلیج هېوادونه د هوايي دفاع او د اړوندو بریدونو د وړاندوینې توان ته اړتیا لري، بلکې اسرائیل د راډار، استخباراتو، د توغنديو مخنیوي په برخو کې وړتیاوې لري، نو د دواړو خواوو پټې امنیتي همکارۍ عملي بنسټ لري.
خو عربي متحده اماراتو یوه خوا له اسرائیل سره امنیتي تماس ساتلی، بله خوا یې ورسره تماسونه په پټ ډول ترسره کړي، ترې ښکاري چې د دغه هېواد سیمه ييزې تګلارې نه دي بدلې شوې.
شنونکي په اشارې وویل، په داسې حال کې چې د سیمې امنیتي وضعیت ورځ تر بلې پېچلی کېږي او د ایران مسئله د لا نور سختېدو په حال کې ده، اسرائیل او ځینې خلیجي هېوادونه په امنیتي برخه کې ځینې ګډې ګټې لري. خو د دوی همکارۍ د فلسطین مسئلې، د سیمې سیاسي دریځ او د مختلفو هېوادونو د ډيپلوماتیکو تګلارو تر محدودیت لاندې دي.
عربي متحده اماراتو ته د نتنیاهو له دغه ناڅاپه سفر څخه ښکاري چې د سیمې هېوادونه د امنیتي ګواښ د زیاتېدو په حال کې د تماس او همغږۍ کولو رښتیني اړتیا لري. خو د سیمې پر سیاسي شکل د دوی د تماس او مشورې دایمي اغېزه لا هم د څار او غور په حال کې ده.
