چين او امريکا د مې په دوولسمه نېټه د سويس په ژنيو کې د اقتصادي او سوداګريزو خبرو اترو په تړاو ګډه اعلاميه خپره کړه او د نړیوالو رسنيو د خبرونو سرټکی وګرځېده.
کارپوهانو د چين او امريکا ياده اعلاميه د دواړو هېوادونو د سواګرۍ لپاره يو مهم ګام بللی دی.
د دې اعلاميې له مخې، امريکا پر چينايي توليداتو ۹۱ سلنه اضافې تعرفې او چين هم پر امريکايي توليداتو ورته لګيدلي تدبیرونه لغوه کړي دي. د دې ترڅنګ امريکا پر چين ۲۴ سلنه اضافي تعرفې ځنډولي او چين هم پر امريکايي تولیداتو اضافي تعرفې کمې کړې دي. د چين او امريکې له يادې اعلاميې وروسته د نړۍ د ونډو لوی بازارونه پورته شوي دي.
د سوداګرۍ د نړيوال سازمان عمومي مديرې نګوزي اکونجو ايويلا د چين او امريکا اقتصادي او سوداګريزې خبرې اترې نه يوازې د دغو دوو هېوادونو، بلکې د نړۍ د نورو هېوادونو لپاره هم ډېرې مهمې بللي او په خبره یې، د دغو لویو هېوادونو دغه چاره د نړۍ د نورو هېوادونو له هيلو سره سمون لري.
د چين او امريکا يادې خبرې د واشنګټن په غوښتنې ترسره شوي او دا د روان کال په اپرېل کې يو پر بل د اضافي تعرفو له لګېدو راهيسې د دواړو هېوادونو د استازو ترمنځ لومړی مخامخ خبرې دي.
دواړو خواوو په تېرو دوو ورځو کې د نظريو صميمي او ژورې تبادلې کړي، ګڼو ګډو نظريو ته رسېدلي، تعرفې يې راټيټې کړي او موافقه يې کړې چې د پاملرنې وړ مسئلو د حل لپاره به اقتصادي او سوداګريز مشورتي ميکانيزم جوړ کړي.
دواړه خواوې ګډې نظريې، د سوداګریزو ستونزو د لرې کولو لپاره د تدبيرونو نيول او د اړوند ميکانيزم جوړول د يادو خبرو درې عمده لاسته راوړنې بللي او رښتينی پرمختګ ترې ښکاري.
د چين د ډيپلوماسۍ پوهنځي پروفيسور لي های دونګ له سي اېم جي سره په خبرو کې ويلي، چې چين او امريکا په يادو خبرو کې پړاوييزې لاسته راوړنې لري او دا یې اسان کار نه دی بللی او په خبره يې، د دواړو هېوادونو دغه ګام د دې ښکاندویي کوي، چې دوی د خپلمنځي اقتصادي اړيکو پر نژدې کېدو او نه پرې کېدو ښه پوهېږي او د دې ترڅنګ دغو لاسته راوړنو يې په نورو برخو کې هم د دواړو خواوو د همغږۍ او همکارۍ لپاره بنسټ برابر کړی دی.
د چين د ژن مين پوهنتون پروفيسور وانګ شياو سونګ هم ورته نظر څرګندوي او وايي، د چين او امريکې د يادو خبرو لاسته راوړنو د دواړو هېوادونو د توپیرونو د لرې کولو او د خپلمنځي همکاريو د لا پياوړتيا لپاره زمينه برابره کړې ده.
د امريکا حکومت د روان کال په اپرېل کې پر چینایي توليداتو يو اړخيزې تعرفې ولګولې او وروسته یې پر له پسې پرې زياتې کړې او د تعرفو انډول يې ۱۲۵ سلنو ته ورساوه.
چين هم ارام کېنناست او پر وړاندې يې ورته ګامونه واخیستل او پر امريکايي توليداتو يې اضافي ګمرکي تعرفې ولګولې. د دواړو هېوادونو د اضافي تعرفو منفي اغېزې ډېر ژر ښکاره شوې، خو د امريکا حکومت بیا په کوردننه او بهر له سختو فشارونو سره مخ شو.
په نړۍ کې د واشينګټن د تعرفو پر تګلارې نيوکې ډېرې شوي او ګڼو هېوادونو خپل غږونه پورته کړي دي.
چین اقتصادي ځواک لري، د ورخلاصون د پراخوالي تګلاره یې غوره کړي او د خپلې اقتصادي ستراتيژۍ د پلې کولو او د ننګونو او ستونزو د لرې کولو په پار ټينګه او پياوړې اراده لري.
د روان کال په لومړۍ ربعه کې د چين د اقتصاد پرمختیايي انډول په سلو کې پنځه اعشاريه څلور زياتوالی ښودلی او دغه رقم يې د نړۍ په عمده اقتصادونو کې مخکښ ځای نيولی دی.
روېټرز وايي، د روان کال په اپرېل کې د چين صادراتو د امريکا له اضافي تعرفو سره سره په سلو کې لس زياتوالی موندلی دی او داسې ښکاري، د چين وروستيو تدبيرونو مثبت رول لوبولی دی.
عمل د خبرو په پرتله ډېر مهم دی. په ژنيو کې د امريکا او چین د اقتصادي او سوداګریزو خبرو اترو لاسته راوړنې د ستايلو دي. خو سوداګريز پرمختګ د دواړو خواوو ګډو هڅو ته اړتيا لري او په تېره بيا په دې برخه کې باید امريکا خپل صميميت وښيي او په عمل کې یې باید ثابت او له چین سره پر يوه لوري ګامونه پورته کړي.
