د امريکا د ملي دفاع وزارت د سپتمبر په ۳۰مه نېټه اعلان وکړ چې د امریکا په مشرۍ د داعش پرضد نړیوال ائتلافي ځواکونو په همدغه ورځ خپل پوځي ماموریت پای ته ورساوه او د اربيل له پوځي هوايي اډې په منظم ډول وتلي دي.
په همدغه ورځ عراق له خپل هېواده د امریکايي ځواکونو وتلو په مناسبت جشن جوړ کړ او د خپل ملي حاکمیت ورځ یې ولمانځله، هغه ورځ چې د ملي عزت او استقلال سمبول دی.
په تېرو شلو کلونو کې پر عراق د امريکايي ځواکونو تېری او اشغال، ورپسې له دغه هېواده وتل، بېرته راتګ او يو ځل بيا وتلو یې د عراق ملي برخلیک اساسآ بدل کړی دی، او په منځني ختیځ کې یې بې ثباتي زیاته کړې او حتی امريکا پخپله پرې بيه کړې ده. ډېری تحلیل ګران په دې باور دي چې امريکا د خپلو ستراتيژيکو تنظيماتو او د سيمه ييزو حالاتو د بدلون له امله له عراقه خپل ځواکونه ايستلي دي. د امريکايي ځواکونو تر وتلو وروسته د مختلفو خواوو سيالي او لوبه به دوام ولري او اغېزه يې تر اوسه معلومه نه ده.
له مغرورانه یرغله تر ټيټو سترګو وتلو پورې
امريکايي خبري رسنۍ او شنوونکي وايي، امريکا دا ځل له عراق څخه په ارامه توګه خپل ځواکونه ايستلي، خو تاريخي اهميت یې باید له پامه ونه غورځول شي، ځکه دا په عراق کې د امریکا د شاو خوا شل کلن نظامي موجوديت ختم دی.
امریکا په ۲۰۰۳م کال کې د نړيوالې ټولنې له مخالفت سره سره په دې پلمه چې عراق ”ډله ییزې وژونکې وسلې“ لري، پر دغه هېواد يرغل وکړ او په زور سره يې د صدام حسين رژيم نسکور کړی دی. دا د عراق په داخل کې د بې ثباتۍ د رامنځته کېدو سبب شو. په ۲۰۱۱م کال کې د اوباما حکومت د داخلي فشارونو او جيوپوليتيکي ستونزو پر وړاندې په بېړه له عراق څخه خپل ځواکونه وايستل، خو له همدې امله په دغه هېواد کې امنیتي تشه رامنځته شوه او په پايله کې ترهګرو ډلو پکې پراختیا وموندله.
په ۲۰۱۴م کال کې د داعش افراطي ډلې د عراق ډېرې پراخې سیمې ونیولې او د دې لامل شو چې امریکا له داعش سره د مبارزې په موخه د نړیوال ایتلاف رهبري پر غاړه واخیسته او یو ځل بیا يې خپل ځواکونه عراق ته لېږلي او دغه هېواد یې اشغال کړی دی.
حتی سره له دې چې د ۲۰۱۷م کال په پای کې د عراق حکومت داعش ته د ماتي ورکولو اعلان وکړ خو امريکا لا هم زرګونه سرتيري په دغه هېواد کې پاتې کړي دي.
د عراق د حکومت او خلکو په غوښتنې سره امريکا او عراق د ۲۰۲۴م کال په سپتمبر کې يووالي ته رسېدلي چې د نړيوالو ائتلافي ځواکونو د وتلو مهال ويش وټاکي.
ځینې شننې له عراقه د امریکايي ځواکونو وتل د دواړو لورو له خوا د واقعي شرایطو پر بنسټ ګډ انتخاب بللی دی. د عراق حکومت په وروستیو کلونو کې په پرله پسې توګه پر دې ټینګار کړی چې خپل ځواکونه د خپلو امنیتي دندو لپاره کافي وړتیا لري. له عراقه د امریکايي ځواکونو وتل د دې څرګندويي کوي چې د دغه هېواد امنيتي چارې په تدریجي ډول له ”بهرني رهبرۍ“ څخه تر”خپلواک کنټرول“ لاندې راوستل شوې دي.
امريکا ادعا کوي چې د داعيش ځواک کمزوری شوی او په عراق کې ميشت امريکايي پوځ په وروستیو کلونو کې په پرله پسې توګه د ايران پلوه مليشو لخوا تر بريدونو لاندې راغلي دي، نو ځکه په عراق کې د امریکايي ځواکونو د شتون اړتیا کمه شوې او امنیتي خطرونه زیات شوي دي. برسیره پر دې، له عراق څخه د امریکايي قواوو وتل د ټرمپ د حکومت له هغې ټاکنیزې ژمنې سره هم سمون لري کوم چې ”بې پايله جګړې“ ختمې شي. دغه راز دا د امريکا د محدودو نظامي سرچينو د بيا تنظيمولو یو ستراتيژيک ترتيب هم بلل کېږي.
د عراق پر وړاندې ستونزې او ننګونې
په عراق کې د امريکا لخوا پيل شوې جګړې د دغه هېواد خلکو ته ډېرې ستونزې جوړې کړې دي. د شمېرنې له مخې، له ۲۰۰۳م کال څخه تر ۲۰۲۱م کال پورې شاوخوا ۲۰۹زره تنه ملکي وګړي په جګړو او تاوتریخجنو پېښو کې وژل شوي، ۹ميليونه۲۰۰زره عراقيان ګډوال شوي او یا اړ شوي چې خپلې سیمې پرېږدي. د بغداد په لويديځ د الفلوجې په سيمه کې خلک د سرطان ناروغیو او د نويو زيږيدلو ماشومانو د مورزدادي نیمګړتیاوو له لوړې کچې سره مخ دي او د دې لامل دا دی چې امريکايي پوځ د جګړې په ترڅ کې د کم يورانيوم بمونه او سپين فاسفورس بمونه استفاده کړي.
د امریکایي ځواکونو وتل د عراق لپاره ستر اهميت لري. د عراق لومړي وزیر علي الزايدي په دې وروستیو کې وویل چې هېواد به يې د بهرنی پوځي حضور څخه پاک وي او د ملي پرمختګ یو نوی فصل به پرانیزي.
خو د عراق په دننه کې د امنیتي نظم په وړاندې لا سختې ننګونې پاتې دي.
د پلان له مخې، د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته باید په عراق کې د ایران تر ملاتړ لاندې ملیشې بې وسلې شي او د ملي امنیت په سیسټم کې مدغم شي. خو دا پلان ممکن د راتلونکي کال تر نیمایي پورې وځنډول شي چې په احتمالي توګه به امنیتي وضعیت کې ناڅرګندتیا رامنځته شي.
د عراق په شمال کردستان کورواکې سيمې د امريکايي ځواکونو د وتلو په اړه ډېره اندیښنه څرګنده کړې ده. د روانې فبرورۍ په پای کې تر دې وروسته چې امريکا او اسرائیل د ايران پر ضد خپل پوځي عمليات پيل کړي، دا کورواکې سيمې د ايران له ګڼو بريدونو سره مخ شوې دي.
په همدې وخت کې، له عراق څخه د امريکايي ځواکونو وتل په دې معنا نه دي چې دغه هېواد به له ”بهرني کنټرول څخه هم ځان خلاص کړي“. د شانګهای د بهرنيو ژبو پوهنتون د منځني ختیځ انسټیټیوټ پروفیسور دینګ لونګ په دې نظر دی چې امريکا به بيا د امنیتي تړونونو، د انرژۍ او سوداګرۍ همکارۍ، او د ډیپلوماتیکو او پولي فشارونو له لارې په عراق کې خپل سیاسي او اقتصادي نفوذ وساتي.
