د ايران بهرنيو چارو وزير عباس عراقچي د اکتوبر په نهمې نېټې له سعودي عربستان څخه رسمي ليدنه کړې او د دغه هېواد له مشرانو سره يې د خپلمنځي همکاريو او د سيمې د وضعيت په اړه د نظريو تبادلې کړې دي. په اوسني حساس پړاو کې د منځني ختيځ د يادو دوو هېوادونو ترمنځ تعامل او نږديوالي د نړيوالو توجه راجلب کړې ده.
امريکا د منځني ختيځ د روان وضعيت په ارامولو کې هېڅ نه دي کړي، بلکې برعکس په داسې اقداماتو يې لاس پورې کړی، چې د سیمې د وضعيت د لاسختېدو سبب کېږي، خو سيمه ييز هېوادونه بیا هره خوا لاسونه غځوي او هڅې کوي، چې د روان وضعيت لپاره حللاره ومومي او د سيمې سوله او ثبات وساتي.
امريکا په منځني ختيځ کې دوه مهم هدفونه لري، چې یو يې د ايران انزوا او له عربي هېوادونو سره يې په اړيکو کې د خړپړتيا پيدا کول دي، څو د ايران او عربي هېوادونو ترمنځ جنجال د منځني ختيځ لويه ننګونه وګرځي او بل هدف يې له سعودي عربستان او نورو لویو عربي هېوادونو سره د اسرائيل د اړيکو ټينګول دي، څو د فلسطين ستونزه له پامه وغورځل شي.
وروستي وضعيت ته په کتو د امريکا يادو دواړو هدفونو هېڅ نتيجه نه ده ورکړې.
ايران او سعودي عربستان د تېر کال په فبرورۍ کې د بېجينګ په منځګړيتوب د خپلمنځي اړيکو د بيا پيل هوکړه وکړه، چې دغې چارې يې نه يوازې په خپلو اړيکو کې تاريخي جوړجاړی راوست، بلکې له نورو عربي هېوادونو سره د ايران د اړيکو په ښه کولو کې يې هم مرسته کړې ده.
د ایران او سعودي له جوړجاړي لږه موده وروسته د فلسطين او اسرائيل ترمنځ د نوي پړاو شخړه راپورته شوه، خو بیا هم د ايران او ګاونډيو عربي هېوادونو ترمنځ د اړيکو د ښه والي پر بهیر یې کومه بده اغېزه نه ده کړې او دغه ټکی قطر ته د ايران د ولسمشر مسعود پيزشکيان له وروستي رسمي سفر څخه ښه څرګند شوی دی.
ولسمشر مسعود پيزشکيان پر اسرائيل د ايران د توغنديز بريد يوه ورځ وروسته د اکتوبر په دويمې نېټې د ټاکلي پلان له مخې قطر ته په رسمي سفر ولاړ او د دغه هېواد امير شیخ تميم بن حمد آل ثاني يې تود هرکلی وکړ او دواړو خواوو د اقتصادي، ټولنيزو، کلتوري او پانګونو په برخو کې د خپلمنځي همکاريو د پياوړتيا تړونونه لاسليک کړي دي.
قطر د امريکا د منځني ختيځ متحد هېواد دی او له ايران سره يې تعامل پر واشينګټن ښه نه لګيږي.
پيزشکيان په قطر کې د سعودي له بهرنيو چارو وزير فیصل بن فرحان سره هم وکتل او ورپسې د ایران بهرنيو چارو وزير رياض ته په رسمي سفر ولاړ.
امريکا او اسرائيل هڅې کوي، چې له سعودي سره اړيکې ټينګې کړي او د دوو هېوادونو لايحې له عملي کولو پرته د اسرائيل او عربي هېوادونو ترمنځ جوړجاړی رامنځته کړي.
د امريکا دغه فکر نه شي عملي کېدای، ځکه واقعيتونه پکې له پامه غورځيدلي او په تېره بيا د فلسطين او اسرائيل ترمنځ د نوي پړاو شخړې له رامنځته کېدو وروسته يې د دغه فکر او خيال عملي کول ناشونې چاره ده.
د سعودي پاچا سلمان بن عدبالعزیز ويلي، چې هېواد يې د فلسطين دولت له جوړېدو پرته له اسرائیل سره ډيپلوماتيکې اړيکې نه شي ټينګولی. د سعودي بهرنيو چارو وزير ويلي، چې هېواد يې يو نړيوال اتحاد جوړ کړی، څو د فلسطين او اسرائيل ترمنځ د شخړو د هواري لپاره د دوو هېوادونو لايحې پلې کولو ته لاره جوړه شي.
د منځني ختيځ د وضعيت په اړه د قطر او ترکيې د مشرانو څرګندونې د سعودي د مشرانو تر څرګندونو لاجدي ښکاري.
د قطر امير په حساس وخت کې د ايران له ولسمشر سره وکتل، پر لبنان يې د اسرائيل پوځي عمليات په کلکو ټکو وغندل او له نړيوالې ټولنې څخه يې وغوښتل، چې اسرائيل د خپلو جرمونو حساب ته راکش کړي.
د ترکيې ولسمشر رجيب طیب اردوغان د ملګرو ملتونو له عمومي اسمبلۍ څخه غښتي، چې پر اسرائيل د پوځي عملياتو مسوده وړاندې کړي او د امریکا د نوم له يادولو پرته یې وويل: (( د اسرائيلي ځواکونو لخوا ټولوژنې د نسلونو ترمنځ د نفرت دایمي تخمونه کرلي او ټول پلويان يې په دغه جرم کې ورسره شريک دي.))
د امريکا براوڼ پوهنتون د روانې مياشتې په اوومې نېټې یو لړ شمېرې خپرې کړي، چې له مخې يې امریکا د تېر کال د اکتوب له ۷ مې نېټې راهیسې له اسرائيل سره تر ۱۷،۹ مليارډو ډالرو زياتې پوځي مرستې کړي او د تاريخ نوی ريکاډ يې جوړ کړی دی.
امريکا د شخړو له ښکيلو خواوو د اوربند غوښتنه کوي، خو په ورته وخت کې له اسرائيل سره درندې پوځي مرستې کوي، چې دغه کړنې يې د پاليسيو رياکارانه او مزحرفه بڼه منعکسوي او په همدې وجه ایران له سعودي او قطر سره، چې پخواني سيالان پاتې شوي، ګډ نظرونه پیدا کړي او د ګډو ننګونو پر وړاندې د مقابلو لپاره د جوړجاړيو په لټه دي او د امريکا پر وړاندې دريدلي دي.
