د برېټانيې مشهور فلمي هنرمند چارلي چاپلېن د ١٨٨٩ ز كال د اپرېل په ١٦ مه په لندن كې وزېږېد. پلار او مور يې سندرغاړي وو. په پنځه كلنۍ كې چاپلېن د خپلې مور پر ځای په يوه نمايش كې سندرې وويلې او نندارچيانو یې ډېره ستاينه وكړه، تر هغې وروسته چاپلېن په هنري صحنه كې په خپل هنري ژوند پيل وكړ. كله چې هغه د كارنون په ننداريز هنري پلاوي كې گډون وكړ او د گونگ مرغه په نامه ډرامه كې يې اصلي رول ولوباوه، له هغه وروسته د یو بریالي ممثل په توګه را ښکاره شو.
تر ١٩٠٠ ز كال وروسته چاپلېن په امريكا كې پر خپلو ګرځنده هنري نندارو پيل وكړ او ستر برياليتوبونه يې ترلاسه كړل. په ١٩١٤ ز كال هغه په امريكا كې د لومړي ځل لپاره په فلم كې رول ولوباوه او ورپسې يې په همدې كال کې په ٣٥ نورو فلمونو كې برخه واخیسته. تر ١٩١٤ ز كال وروسته چاپلېن په فلمي پرده كې خپل ځانګړى صورت خلكو ته وښود. چاپلېن د ١٩١٤ ز تر ١٩٦٧ ز كال پورې نږدې په ٩٠ فلمونو كې د یو ممثل رول لوبولی دی٠ په فلمونو كې د چاپلېن له خوا لوبول شوى رول اساساً د عادي او معمولي خلكو صورت و. د دغو عادي كسانو ژوند تل له ستونزو سره مخامخ كېده، خو دوى د ستونزو پر وړاندې سرونه ټيټ نه کړل او په ډېر جرئت سره يې له بېلا بېلو ستونزو سره مقابله كوله. هغه په فلمونو كې د كاپيټالېسټي ټولنې د بدو او ناوړو پديدو په مقابل كې تېز طنز او مسخره ترسره كړه.
چاپلېن په كوميډي برخه کې يو ستر هنرمند و. هغه په خپلو فلمونو كې د طنز او مسخرې په واسطه د فلم نندارچيانو ته كيسې ويلې. نوموړي په فلمونو كې نه يوازې د كاپيټالېسټي ټولنې د ناوړو او بدو پديدو په هكله له تېز طنزه كار واخیست، بلكې له انسانانو سره يې خپله مينه هم څرگنده كړه. د بېلگې په ډول: په مډرن ټايمز، لوى ديكتاتور او نورو فلمونو كې يې له خلكو سره خپله توده مینه او احساسات وښودل.
چاپلېن د كوميډۍ لوى استاد او ستر فلمي هنرمند و. نوموړي خپل ټول عمر فلمي هنر ته وقف كړی و، د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو او سيمو كې خلك د ده د فلمونو مینه وال دي. چاپلېن په ١٩٧٦ ز كال كې د چين د شانگهای ښار ته سفر وكړ او د چين د بيجېنگ اوپرا د مشهورو هنرمندانو د په زړه پورې او خوندورو تمثيلونو ننداره يې وكړه.
د شلمې پېړۍ په پنځمه لسيزه كې چاپلېن په امريكا كې له زياتو سياسي بريدونو سره مخامخ شو. هغه اړ شو چې له خپلې كورنۍ سره يو ځای له امريكا نه سويس ته هجرت وكړي. چاپلېن په خپل ژوندانه كې څلور ځله واده وكړ او نوموړي ټولټال اته ماشومان درلودل. د ١٩٧٧ ز كال د ډسمبر په ۲۵مه د نړۍ دغه مشهور كوميډين او فلمي هنرمند چارلي چاپلېن د ٨٨ كالو په عمر له دې نړۍ سترګې پټې کړې. چاپلېن ومړ، خو څېره يې اوس هم د خلكو په ذهنونو كې ژوندۍ ده او دغه ژونديتوب به تر پېړيو پورې دوام کوي.
چاپلېن نه یوازې یو ښه ممثل و، بلکې نوموړی یو له هغو کسانو و چې ښه لیک یې کاوه او ډېرې قوي او ژورې خبرې یې هم کولې.
څو کاله وړاندې کله چې جارالډين غوښتل نوی د سينما نړی ته ننوځي، چاپلېن ورته يو ليک ليکلی چې د نړی يو له ښکلو او له شوره ډکو ليکونو څخه شمېرل کېږي.
د لیکوال او پیاوړي ژباړن ښاغلي لطیف بهاند په خبره، چاپلېن یو پیاوړی لیکوال و. ښاغلي بهاند یې یو لیک چې نوموړي خپلې لور ته لیکلی و، ژباړلی دی. دلته یې یوه برخه د بېلګې په توګه راوړو.
«جارالډينې لورکۍ!
دلته شپه ده، د ژمي او نوي کال يوه شپه. زما په وړه کلا کې ټول بې وسلې ساتونکي ويده دي، نه دې ورور ڼه ویښ دي او نه هم خور، ان چې مور دې هم ویده ده. په سخته مې وکړی شول پرته له دې چې دا ويده مرغان راپورته شي، خپل ځان دې وړې نيمه روښانې او له مرګ څخه مخکې د انتظار خونې ته را ورسوم…»
د چارلي چاپلېن په اړه د برېټانیا په پوهنتون کې د ژبو او ادبیاتو د څانګې استاد پروفیسور ژان ژاکلنډ وایي:
«چارلي یو داسې لیکوال و چې که یې خبرې له فلسفي اړخه وڅېړو، نو پرې کتابونه کتابونه خبرې کېدای شي. هغه یو پیاوړی لیکوال، ښه ممثل او که ووایو چې یو پیاوړی او له شکه وتلی فیلسوف و، نو تېروتنه به مو نه وي کړې.»
په بیروت کې د امریکایي پوهنتون استاد بیا د نوموړي په اړه داسې نظر لري:
«ښایي ډېری کسان ښاغلی چارلي د یو مسخرچي او یو ټوکمار په توګه وپېژني، خو هغه زما لپاره تر ټولو ښه استاد او رهنما دی. دی هغه کس دی چې ټول ژوند یې د خلکو خندولو ته وقف کړی و، خو لکه څنګه چې خپله چارلي ویلي، ده ټول ژوند د خلکو لپاره کار وکړ، خو ټولو دی د یو ټوکمار په توګه وپېژانده. ارمان چې ټول یې څنګه چې لازمه وه، په قدر پوه نه شول.»
ژوند د چارلي چاپلېن له نظره!
نوموړي په دې څو جملو کې له خپل نظره ژوند تعریف کړی دی او ښایي همدا لامل وي چې دی ډېر بریالی هم و، ځکه نوموړی د ژوند په تعریف پوهېده او دا یې درک کړې وه، چې ژوند يانې څه؟
✓ په رښتيني ډول مينه کول
✓ دومره وخاندې چې زړه دې درد وکړي
✓ کله چې له مسافرۍ څخه راستون شې، نو وګورې چې زيات شمېر ليکونه درته راغلي وي
✓ يوې ښکلې سيمې ته د مسافرۍ لپاره ولاړ شې
✓ د خپلې خوښې سندره له راډيو څخه واورې
✓ د خوب خونې ته ورشې او د باران ورېدو ته غوږ شې
✓ کله چې له حمام څخه فارغ شې، ګرمې خونې ته ولاړ شې
✓ کله چې د ازموينو د لړۍ وروستۍ ورځ وي
✓ له هغه پتلون/ کميس څخه دې چې ډېر وخت ګټه نه وي اخيستې، په جېبونو کې يې پيسې پيدا کړې
✓ د هېندارې پر وړاندې ودرېږې، د خپل مخ شکلونه وکاږې او ورته وخاندې
✓ په نيمه شپه ټلېفون درته راشي او په ساعتونو وغږېږې
✓ پرته له کوم دليله وخاندې
✓ ناڅاپه واورې چې يو څوک ستاسو ستاينه کوي
✓ له خوب څخه پاڅېږې او متوجه شې چې څو ساعته نور وخت هم د خوب لپاره لرې
✓ د هغې سندرې اورېدل چې يو ځانګړی څوک دريادوي
✓ له يو لوړ ځای څخه د لمر لوېدنې شېبې ننداره کړې
✓ نوي ملګري پيدا کړې
✓ د خوښۍ شېبې له ملګرو سره تېرې کړې
نوموړی وروسته له ډېرو کلونو مثمرو فعالیتونو چې د ټولنې د اصلاح لپاره یې وکړل، په ١٩٧٧ ز کال کې په سويزرلنډ کې ومړ.
