په افغانستان کې د امریکا له شل کلن حضور وروسته نن ورځ افغانستان په ستره ناامنۍ کې ښکېل دی. امریکایان ځانونه بریالي ګڼي، دوی وایي چې له القاعدې او تروریزم سره مبارزه وشوه او بریا مو تر لاسه کړه؛ خو واقعیت دا دی چې افغانستان پر القاعده سربېره نن نږدې کوم د شلو تروریستي شبکو کوربه دی. په لسګونه زره افغانان ووژل شول، له مخدره موادو سره مبارزه ونه شوه او متوازن انکشاف خو هېڅ تر سترګو نه شو. د بهرنیو په همکارۍ نه یوه سیاسي اجماع رامنځته شوه او نه هم بنسټیزې چارې تر سره شوې.
بهرنیو ځواکونو په ۲۰۱۴ کال کې وتل پیل کړل او اوس یې ژمنه کړې چې د روان کال د سپټمبر تر یوولسمې دا بهیر بشپړوي.
دا په داسې حال کې بشپړېږي چې افغانستان له سختو ننګونو سره مخ دی. بهرنۍ لاسوهنې نه کنټرولېږي او متحد ایالات پر خپل تعهد نه ودرېږي.
په تېره دا یوه میاشت کې طالبانو د جګړې له رسمي اعلان پرته ډېرې ولسوالۍ نیولې او د حکومت لخوا هم اکثریت له مقاومت پرته ورتسلیم شوې دي.
دا جګړه یوه تحمیلي او نیابتي جګړه ده چې تحمیل یې دا دی، چې د افغانستان برخلیک پرې نه دی تړلی؛ بلکې ګټه یې یو ځل بیا لوبغاړو ته ورځي.
نیابتي په دې ده چې طالبان د پاکستان د پوځ په استازیتوب افغان پوځ کمزوری او که یې وس ورسي منحل کوي یې.
اوس داسې ویل کېږي چې امریکا خپله ماته نه مني او د دې تحقق په موخه او همدارنګه دلته د دوی کوم حضور چې د سیمې د لوبغاړو په خاطر و، دا به وي چې دوی به نږدې ټول جنوب له ښارونو پرته طالبانو ته وروسپاري او طالبان به هڅه کوي چې په ټول افغانستان حاکم شي؛ خو دوی به په شمال کې مبارزه کوي، افغان حکومت او ملېشې به ورسره جګړه کوي او د وخت په تېرېدو به په شمال کې داعش پیاوړی شي او د طالبانو مبارزه به نوره هم وننګوي.
افغان حکومت به ډېر کمزوری شي، یوازې به کابل او د لویو ښارونو په مرکزونو لړزانده تسلط ولري. کمزوری حکومت به په شمال کې د امریکا نظامي ملاتړ ته اړتیا ومومي او روسیه به هم د داعش د مهارولو په موخه لېوالتیا وښیي او شاید روسیه سربخود او په شمال کې د داعش مرکزونه په نښه کړي.
حدس وهل کېږي چې کندوز به د داعشیانو لپاره یو مهم مرکز وي او ممکن جګړې ته د بلک واټر پښه هم داخله شي.
د بلک واټر مشر ډېر مخکې ټرمپ ته دا اندېښنه ښودلې وه چې که ووځی، نو ممکن د امریکا په سفارت په کابل کې د داعش یا امارت بیرغ راځوړند ووینی.
دا غمیزه به نږدې شپږ تر لس کاله وخت ونیسي. د دې هدف به دا وي چې لومړی نړۍ ته دا ثابته کړي چې دا جګړه امریکا ګټلې، افغانانو امریکا نه ده ماته کړې، که طالبانو ماته کړې وی؛ خو په ټول افغانستان به حاکم شوي وی، نو دا کله د منلو ده چې امریکا داسې یو څوک ماته کړي چې یو کمزوری دولت نشي نیولی او طالبان به له ملېشو وروسته ډېره اوږده جګړه له داعش سره ولري او ماتې به یې ناممکنه وي.
افغان حکومت ته پکار ده چې رښتیني متحدین ومومي، له کورنیو اړخونو سره د تفاهم ژبه وکاروي او له توطیو پرده پورته کړي.
