کله هم چې په هېواد کې د ولسي جرګې یا ولایتي شورا ټاکنې کېږي په زیات شمېر کې خلک ورته نوماند کېږي. دوی ولس ته مخ په وعدو کولو پیل کوي او هر یو یې ولس ته وايي چې که زه تر واکه ورسېدم نو وطن به ټول ګل او ګلزار کړم. په دې وخت کې نو له ډېرو خلکو وړ اشخاص ورکېږي ځکه چې که څوک وړ او بااستعداده وي، د هغه او د ناوړه تر منځ هېڅ توپیر نه کېږي. ځکه دغه دواړه ډلې یو له بله د ولس سره ګرمې ګرمې وعدې کوي چې په دې سره ولس په تردد کې کې واقع کېږي چې د همدې له کبله د دې په ځای چې وړ شخص ته رایه وکاروي داسې یو چاته رایه کاروي چې په هېڅ ډول یې هېواد ته خدمت هدف نه وي او یواځې د خپل جیب ډکول یې هدف وي او استازولي چې یو لوی مسوولیت دی د یوه تجارت په سترګه ورته ګوري.
راځو دې ته چې کوم څه دي چې له موږ سره مرسته کوي تر څو موږ په وطن، سولې، ابادۍ او پرمختګ مین شخص وټاکو، په لاندې ډول ځينې اړینې نقطې لیکل شوې دي:
زده کړې:
په اوسنۍ عصري نړۍ کې زده کړو ته تر هر څه زیاته اړتیا ده، ځکه چې که یو څوک زده کړې نه لري تر باسواده شخص یې فکر په اسانۍ په یوې موضوع نه خلاصیږي، نو د یوه استازي لپاره هم اړتیا ده چې لږ تر لږه د افغانستان اوسنیو شرایطو ته په کتو سره باید د لېسانس تر کچې زده کړې ولري. د دې تر څنګ د خپلې مورنۍ ژبې سره سره باید په څو یا یواځې په انګلیسي ژبې د افهام او تفهیم بشپړ حاکمیت ولري، یعنې په افغانستان کې تر دې کچې لږ تر لږه بسنه کوي ځکه د ماسټرۍ تر کچې خلک ډېر کم پیدا کېږي.
استوګنه:
د ټاکنو د کمپاین پر وخت شاید تاسې به داسې خلک هم وینئ چې بېخي به یې څهره درته نوې ښکاري. دلته دوه موضوعات کېدلی شي: لومړی داسې خلک زیات شمېر په کوم ولایت کې چې دی نوماند وي هملته پاتې نه وي یا خو یې ټول ژوند له هېواده د باندې تېر وي او په لومړي ځل خپلې پلرنۍ سیمې ته راځي او یا خو په دننه هېواد کې يې ژوند په بل ولایت کې تېر کړی وي. داسې خلک زیات وخت تر هغو نوماندانو په خپلو دندو کې زیات موثر نه شي تمامېدای کوم چا چې ژوند په خپله پلرنۍ سیمه کې تېر وي؛ ځکه هغه څوک چې په خپله سیمه کې را لوی شوی وي د خپلې سیمې په دودونو، کلتور، ستونزو او خلکو سره زیات اشنا وي.
پخوانی شالید:
د مقالې دا برخه د هغو نوماندانو لپاره ده چې هغوي د بیا ځل یا دویم ځل لپاره خپل ځانونه نوماند کړي وي. د داسې نوماندانو پېژندګلوي تر هغو نورو چې په لومړي ځل ځانونه نوماند کوي ډېره اسانه او ساده ده، ځکه دوی له ازموینې تېر وي په اصطلاح ازمویل شوي وي. مثلاً که چېرته یې د ټولې سیمې یا د یوه ولایت لپاره په هر اړخیز او په بې توپیره ډول ولس ته خدمت کړی وي بالکل ورته رایه ورکړئ او ملاتړ یې وکړئ.
که چېرته یې په تېره دوره کې د پام وړ لاسته راوړنې نه وي درلودلې نو د داسې شخص د بیا ځلي ملاتړ څخه لاس په سر شئ او مه پریږدئ چې د داسې چا ملاتړ وکړی، ځکه هغوی چې په تېر کې کومه توره نه وي کړې په راتلونکي کې هم د پرمختګ تمه مه ترې کوئ او نه یې درته کولی شي.
تعصب:
د هېواد په زیات شمېر ولایتونو کې د ولسوالیو او قومونو په پرتله د نوماندانو شمېر کم دی، د بیلګې په ډول که زه د پکتیا ولایت یادونه وکړه دلته ۱۴ ولسوالۍ دي او د پکتیا برخه په ولسي جرګه کې ۵ وکیلان دي. نو دلته اصلي موضوع ته متوجې کېدای شو چې که چېرته موږ یو متعصب شخص ته رایه ورکړو نو هغوی بیا د خپل ځانګړي قوم لپاره کار کوي او پاتې زیات ولس پاتې کېږي چې په دې سره په لوی لاس انارشي ته زمینه سازي کېږي او مساوات له منځه ځي. نو اړتیا ده چې داسې څوک د استازولۍ لپاره وټاکو چې هغوی تعصبګر نه وي، د ټولې سیمې خلک خپل وګڼي او یوه ته تر بله برتریت ورنه کړي.
په ولسي نرخونو پوه وي:
که څه په پورتنۍ برخه کې دا موضوع یوڅه روښانه شوې خو، دا برخه لا ډېر وضاحت ته اړتیا لري. یو غوره استازی هغه دی چې نوموړی د خپلې سیمې پر ټولو ولسي او کلتوري نرخونو پوه وي او پکې معلومات ولري. د بېلګې په ډول په خوست، پکتیکا او پکتیا کې زیاتې ستونزې په ولسي دود یعنې نرخونو باندې خلاصېږي. دا چې نوماند تل د ولس سره په اړیکه کې وي نو کېدای شي د داسې ستونزې سره مخ شي چې هغه یواځې پر ولسي دود او نرخ خلاصېدلی شي، نو که په دې اړوند معلومات ولري ښه تر ښه، خو که چېرته په دې برخه کې عاجز وي نو امکان دې ولري چې د دې پر ځای چې ستونزه حل کړي لا یې خرابولی او لویولی شي، نو ویلی شو چې حتمي ده چې یو نوماند باید پر ولسي دود او ځینو کلتوري ارزښتونو پوه وي.
دینداري، ایمانداري او صداقت:
زما په اند دا برخې تر ټولو پورتنیو مهمې او اړینې دي، که چېرته یو نوماند دینداره، ایمانداره او صادق وي هېڅ ستونزه به رامنځته نه شي. که خدای مه کړه یو څوک بې دینه وي او د عقیدې له مخې کمزوری وي په دې باوري ووسئ چې هغه چې د لوی رب نافرماني کولی شي ستاسې خو په ښه جرئت سره کولی شي. همدا شان صداقت او ایمانداري هم مهمې برخې دي. زیاتره وخت موږ وینو چې ځینې استازي ډېر کم خپلې دندې ته حاضرېږي او ټول وخت پر بې ځایه ساعت تېریو تېروي، نو د داسې شخص له ټاکنې ډډه وکړئ. همدا شان صداقت هم یوه مهمه اړینه او خورا ارزښتمنه برخه ده. د بېلګې په ډول، مونږ او تاسې به ډېر داسې استازي لیدلي وي چې هغوی چې واک ته ورسېږي نو سم دلاسه د خپلې کورنۍ غړي پر دندو ګوماري یا پرمختیایي چارې یې متوازنې نه وي او د یوې ځانګړې سیمې یا قوم لپاره خدمت کوي او بل چاته یا نورو قومونه ته یې خیر نه رسېږي. حال دا چې نوموړي ته د ټول ولایت مسوولیت ورله غاړې وي نو د داسې اشخاصو له ټاکنې هم تېر شئ.
ډېر ځیرک و اوسئ چې داسې اشخاص واک ته ونه رسوئ چې بیا پر تاسو سوداګري وکړي. د یوه چا لنډمهالو امکاناتو ته مه ګورئ، د یوه وړ شخص په ټاکنه کې د خپل ولایت ابادي په نظر کې ونیسئ خپله هم وړ شخص وټاکئ او نورو ته یې هم ورپه ګوته کړئ.
